Không đánh đồng chuyển giá là trốn thuế

(ĐTTCO) - Trao đổi với ĐTTC, ông NGUYỄN VĂN TOÀN (ảnh), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài - DN FDI (VIFAE), cho biết hoàn toàn ủng hộ việc xây dựng hành lang pháp luật chặt chẽ để quản lý thuế đối với các DN. Tuy nhiên cần có sự phân biệt giữa chuyển giá và trốn thuế, đây là 2 khái niệm khác nhau, không nên đánh đồng.

PHÓNG VIÊN: - Trong dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) Bộ Tài chính trình Quốc hội, có vấn đề được dư luận quan tâm, đó là điều khoản nhằm thắt chặt hành vi chuyển giá của DN. Ông nhận xét thế nào về thực trạng chuyển giá và trốn thuế của DN tại Việt Nam hiện nay?
Không đánh đồng chuyển giá là trốn thuế ảnh 1 
Ông NGUYỄN VĂN TOÀN: - Ở đây chúng ta cần định nghĩa thế nào là chuyển giá và thế nào là giao dịch liên kết. Thực tế, tất cả giao dịch liên kết của các công ty FDI, đặc biệt là các công ty xuyên quốc gia, đa quốc gia là việc hết sức bình thường. Bởi giữa các DN cung cấp dịch vụ, tiêu thụ hàng hóa luôn có sự đan xen giữa các công ty với công ty, giữa công ty mẹ và công ty con. Nếu không có sự phân biệt rõ sẽ dẫn đến nhầm lẫn và chồng chéo trong luật.
Bản chất của hoạt động chuyển giá là việc lựa chọn nơi ưu đãi nhất để nộp thuế của DN không làm trái các quy định pháp luật hiện hành. Như vậy, chuyển giá là hành vi do các chủ thể kinh doanh thực hiện, nhằm thay đổi giá trị trao đổi hàng hóa, dịch vụ trong quan hệ với các bên liên kết. Hành vi ấy có đối tượng tác động chính là giá cả.
Ở Việt Nam, chuyển giá luôn được xem là hành vi trốn thuế, lách thuế. Nhưng nên hiểu các giao dịch liên kết là rất bình thường, đặc biệt với những DN đa quốc gia, giao dịch liên kết là thường xuyên và đáng tin cậy hơn so với những công ty khác. Các giao dịch này tạo thuận lợi cho hoạt động của DN. 
Bên cạnh đó, sự khác nhau về chính sách thuế của các quốc gia là điều không tránh khỏi, do chính sách kinh tế - xã hội khác nhau. Điều này dẫn đến các quy định ưu đãi thuế, mức độ điều tiết thuế cũng không giống nhau. Vì vậy, các DN sẽ tính toán để hoạt động kinh doanh hiệu quả nhất, nộp thuế thấp nhất, nhưng vẫn tuân thủ đúng pháp luật. Ở góc độ này không thể xem họ đã trốn thuế.
- Theo một số thống kê gần đây, có đến 37,9% DN FDI báo cáo lỗ trong năm 2017 và có dấu hiệu chuyển giá. Trong khi đó, dư luận lại cho rằng trên thực tế con số này có thể còn cao hơn. Ông nhận xét thế nào về con số này?
- Khi cơ quan chức năng đã đưa ra các con số về các DN FDI chuyển giá chắc chắn phải dựa trên các dữ liệu cụ thể về những con số này. Thực tế, khi các DN giao dịch mua bán với nhau theo đúng quy định pháp luật trong các giao dịch liên kết tương đồng với điều kiện về giá, cái đó không được quy là chuyển giá, và không nên quy đó là trốn thuế.
Thật ra hiện nay chúng ta đang tập trung gỡ rối việc DN đẩy giá nhập khẩu (đầu vào) lên và kéo giá xuất khẩu sản phẩm (đầu ra) xuống. Bởi làm như vậy lợi nhuận của DN FDI ở Việt Nam sẽ giảm và họ không phải đóng thuế. Nhưng thực tế không chỉ DN nước ngoài có chuyển giá, mà DN trong nước cũng có thể chuyển giá. Nhưng ở đây DN FDI được chú trọng hơn vì có thể thu được thuế cao hơn.
Vấn đề này hiện nay ở Việt Nam được coi đó là hành vi chuyển giá bất hợp pháp, làm tổn hại đến thuế và ngân sách nhà nước. Nên tôi cho rằng cần cái nhìn toàn diện và khách quan hơn về hoạt động kinh doanh của những DN này, nhất là những giao dịch nội bộ hợp pháp giữa DN trong những tập đoàn đa quốc gia, để tránh tạo ảnh hưởng tiêu cực với môi trường đầu tư tại Việt Nam.
- Vậy theo ông cần có giải pháp gì để hạn chế hành vi chuyển giá của DN gây thất thoát nguồn thu thuế? 
- Hiện Nhà nước đang xây dựng một hệ thống dữ liệu về giá. Đây là điều hết sức quan trọng, đòi hỏi chúng ta phải thường xuyên cập nhật để dữ liệu đó phản ánh được giá cả hàng hóa của thị trường. Giá thị trường là tính trên cơ sở của giao dịch độc lập, không phải là giao dịch liên kết. Điều này có nghĩa cơ quan thuế có quyền áp đặt mức giá thị trường, và khi cảm thấy có dấu hiệu bất thường ở DN họ sẽ có quyền kiểm tra.
Nếu phát hiện sự chênh lệch về giá sẽ xử lý hoặc truy thu thuế. Để làm được việc này đòi hỏi năng lực của cơ quan quản lý thuế phải tinh và thông, tức tính chuyên nghiệp, dữ liệu về giá và thuế đó phải khách quan. Ngoài ra trách nhiệm giải trình và trách nhiệm nộp thuế của DN đối với Nhà nước cũng phải được nâng lên. Đây là điều chúng ta cần tập trung xây dựng để tạo môi trường kinh doanh lành mạnh bình đẳng và công bằng giữa các DN.
- Trong dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi), ông có thấy vấn đề gì cần xem xét thêm?
- Tôi tập trung vào tham vấn ý kiến cho các vấn đề chuyển giá các giao dịch liên kết. Những quy định về giao dịch liên kết nêu tại dự luật khá chi tiết, đầy đủ và minh bạch. Tuy nhiên, cần cắt giảm hơn nữa thủ tục hành chính, đồng thời có quy định chặt chẽ về thanh tra DN. Bên cạnh đó, DN tham gia hoạt động liên kết phải kê khai rõ ràng các giao dịch này, giá của giao dịch.
Hiện nay, Việt Nam chưa có cơ quan chuyên trách về việc xác định mức giá thị trường của một sản phẩm, nên không có căn cứ nào để biết DN FDI có thực hiện hành vi chuyển giá không. Mặt khác, theo quy định cơ quan thuế là nơi tiếp nhận báo cáo tài chính của DN FDI nhưng lại không có chức năng điều tra về thuế.
Vì vậy nếu muốn điều tra các trường hợp chuyển giá phải phối hợp với các đơn vị khác như công an, hải quan. Trong khi đó, việc phối hợp này thời gian qua rất lỏng lẻo, thiếu đồng bộ và mất nhiều thời gian. Tôi hy vọng sau khi Luật Quản lý thuế được hoàn thiện và ban hành, sẽ là cơ sở pháp lý để chúng ta khắc phục được những hạn chế trên.
- Xin cảm ơn ông.

 Chuyển giá xuất phát từ quyền tự do định đoạt trong kinh doanh. Theo đó, các chủ thể có quyền quyết định giá cả của một giao dịch, có quyền mua hay bán hàng hóa, dịch vụ với giá họ mong muốn. Việc quyết định chính sách giá giao dịch giữa các thành viên trong nhóm liên kết không thay đổi tổng lợi ích chung, nhưng có thể làm thay đổi tổng nghĩa vụ thuế của họ. Thông qua việc định giá, nghĩa vụ thuế được chuyển từ nơi bị điều tiết cao sang nơi bị điều tiết thấp hơn và ngược lại.

Lưu Thủy (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khung cảnh nhộn nhịp của hàng ngàn công nhân trong nhà máy IDI đang miệt mài thi đua sản xuất.

ASM góp mặt trong danh sách câu lạc bộ lãi ngàn tỷ

(ĐTTCO) - Lãnh đạo ASM cho biết, doanh thu bán hàng tăng chủ yếu từ các lĩnh vực chủ chốt của Tập đoàn như: bất động sản, xuất khẩu cá, bột mỡ cá, thức ăn cho cá (Sao Mai Super Feed) và du lịch. Phân tích kỹ cho thấy doanh thu của Sao Mai Group đã lấy đà tăng mạnh ngay từ đầu năm 2018, khi ASM thực hiện tái cấu trúc xong 2 CTCP Du lịch An Giang và Đồng Tháp. 

Công nghệ - Xe

Google sẽ đào tạo kỹ năng số cho 500.000 chủ doanh nghiệp Việt

(ĐTTCO)-“Với chương trình Vietnam Digital 4.0, Google sẽ hỗ trợ đào tạo tạo kỹ năng số 500.000 doanh nghiệp nhỏ của Việt Nam từ nay cho đến hết năm 2020,” ông Kent Walker, Phó chủ tịch cấp cao, phụ trách các vấn đề toàn cầu kiêm Cố vấn Pháp lý Google cho biết.

Du lịch

Khởi nghiệp