Hiệu quả ưu đãi dự án lọc dầu?

(ĐTTCO) - 1 tháng sau khi Tập đoàn Dầu khí quốc gia (PVN) có văn bản đề xuất giảm thuế nhập khẩu các dòng sản phẩm diezel và nhiên liệu bay Jet A-1 của Nhà máy Lọc dầu (NMLD) Dung Quất, Bộ Công Thương đã có văn bản đề nghị xem xét phương án điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm, bảo đảm vận hành ổn định và hiệu quả nhà máy. Tuy nhiên, các ưu đãi này cần đi kèm với cam kết nâng cao chất lượng, hướng các NMLD vận hành theo thị trường.

Gặp khó là xin ưu đãi

Theo PVN, 2 dòng sản phẩm dầu diezel và nhiên liệu bay Jet A-1 là sản phẩm chính của NMLD Dung Quất, chiếm gần 50% tổng sản lượng sản phẩm của toàn nhà máy. Nếu không tiêu thụ được dầu diezel, NMLD Dung Quất sẽ không thể duy trì công suất ổn định, bắt buộc phải giảm công suất hoặc tạm dừng hoạt động. 2 lý do được PVN đưa ra để xin giảm thuế là các đối tác lớn của NMLD Dung Quất như Petrolimex - khách hàng lớn nhất - chỉ ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm 2 tháng với Công ty TNHH MTV Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), đồng thời giảm khối lượng mua dầu diezel từ 120.000m3/tháng xuống 80.000m3/tháng để chờ đợi việc giảm thuế của Chính phủ, Bộ Tài chính, sau đó mới đàm phán tiếp việc mua sản phẩm với BSR. PVN cũng cho biết do chênh lệch thuế xuất nhập khẩu 10% kể từ đầu năm 2016, PVN/BSR đã giảm giá nhưng mức giá bán dòng sản phẩm dầu diezel và nhiên liệu bay Jet A-1 của NMLD Dung Quất vẫn không thể cạnh tranh với hàng nhập khẩu.

Hiệu quả ưu đãi dự án lọc dầu? ảnh 1

Nhà máy lọc dầu Dung Quất. 

Trong văn bản mới đây Bộ Công Thương cho rằng theo cam kết tại một số FTA giữa Việt Nam với ASEAN và Trung Quốc, Hàn Quốc… mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt đối với các sản phẩm xăng dầu đang được điều chỉnh giảm theo lộ trình đã cam kết, dẫn đến có sự chênh lệch giữa mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) và thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt (Form D) đối với các sản phẩm xăng dầu. Vì vậy, bộ này cho rằng đề xuất điều chỉnh thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm xăng, dầu, đặc biệt là dầu diezel và nhiên liệu bay Jet A-1 của NMLD Dung Quất là có cơ sở và cần thiết phải có giải pháp cấp bách để tháo gỡ khó khăn cho BSR.

Cũng theo Bộ Công Thương, việc có các chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu đối với NMLD Dung Quất đến hết năm 2018 và Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn từ năm 2017-2027 là chủ trương lớn của Chính phủ nhằm thực hiện thành công chiến lược năng lượng quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng. Vì vậy bộ này đề nghị Bộ Tài chính xem xét phương án điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng dầu nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm, bảo đảm vận hành ổn định và hiệu quả nhà máy. Cần sớm có giải pháp tài chính tổng thể để xử lý hài hòa giữa việc giảm thuế nhập khẩu xăng dầu theo cam kết hội nhập với các cam kết bảo lãnh của Chính phủ về ưu đãi thuế với các dự án NMLD.

Cần theo quy luật thị trường

Trong một số bài viết trước đây, ĐTTC đã phản ánh tình trạng các dự án lọc dầu cạnh tranh bằng ưu đãi. Cả nước hiện có hơn 10 dự án lọc hóa dầu đã và đang được xây dựng, với quy mô đầu tư từ vài trăm triệu USD đến cả chục tỷ USD, như Tổ hợp Lọc hóa dầu miền Nam, NMLD Vũng Rô, NMLD Dung Quất, lọc dầu Nhơn Hội, lọc hóa dầu Nghi Sơn… Điểm chung của các dự án lọc dầu tỷ USD này là nhận được rất nhiều ưu đãi về các loại thuế, tiền thuê đất và cơ chế bảo lãnh bao tiêu sản phẩm trong thời gian dài ngắn khác nhau. Thậm chí, giữa năm 2015, khi nhận thấy dự án Lọc dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa) được hưởng nhiều ưu đãi hơn NMLD Dung Quất, PVN đã có văn bản đề xuất Chính phủ cho phép NMLD Dung Quất được hưởng thêm ưu đãi và kéo dài thời gian ưu đãi với NMLD Dung Quất. PVN còn tính toán nếu không được giữ lại thuế nhập khẩu ưu đãi, lợi nhuận sau thuế của NMLD Dung Quất sẽ âm liên tục kể từ khi vận hành. Cụ thể năm 2010 âm 3.186 tỷ đồng; 2011 âm 4.795 tỷ đồng; 2012 âm 6.411 tỷ đồng;  2013 âm 6.072 tỷ đồng; 2014 âm 7.136 tỷ đồng. Lỗ lũy kế 5 năm âm 27.600 tỷ đồng.

Theo cơ chế ưu đãi Chính phủ đang dành cho NMLD Dung Quất, từ năm 2012 đến nay BSR được giữ lại mức thuế suất thuế nhập khẩu 7% đối với xăng dầu, 5% đối với LPG và 3% đối với sản phẩm hóa dầu và được cấp bù trong trường hợp thuế suất hiện hành thấp hơn mức ưu đãi trong giai đoạn 2013-2018. Bên cạnh đó, BSR cũng được áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập DN 10% trong 30 năm, trong đó 4 năm đầu miễn thuế, 9 năm tiếp theo giảm 50% số thuế thu nhập DN phải nộp. Việc một dự án lọc dầu nhận được hàng loạt ưu đãi về đất đai, tài chính nhưng vẫn thua lỗ đã gửi đi tín hiệu không vui với các dự án lọc dầu khác đang và sẽ triển khai xây dựng ở nhiều địa phương trên cả nước.

Nhận định về tình trạng các dự án lọc dầu liên tục xin ưu đãi mỗi khi gặp khó, một số chuyên gia kinh tế cho rằng việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án NMLD phải đi cùng với các cam kết về nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm, điều chỉnh chiến lược kinh doanh, cơ cấu sản phẩm, nhân sự cho phù hợp nhằm giảm tối đa chi phí đầu vào của các nhà máy. Không thể cứ khó khăn thì xin Chính phủ ưu đãi thuế. Trong các đề xuất tháo gỡ khó khăn cho NMLD Dung Quất, PVN/BSR không hề nhắc đến việc tinh giảm nhân sự, điều chỉnh mức lương, thu nhập của người lao động khi ngành dầu khí vẫn có mức lương, thu nhập cao hơn rất nhiều ngành nghề khác trong xã hội. Các dự án NMLD cũng như bất kỳ DN nào đều phải tuân thủ theo quy luật cạnh tranh của thị trường. Chỉ có như vậy NMLD Dung Quất mới có thể hoạt động hiệu quả như kỳ vọng của PVN/BSR.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Nghịch lý du khách nhiều, tiêu chẳng bao nhiêu

(ĐTTCO) - Những năm gần đây lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng đều, nhưng ngành du lịch vẫn đứng trước bài toán khó khi mức chi tiêu của du khách ngày càng giảm. 

Khởi nghiệp

Thành quả từ nỗ lực chân thành

(ĐTTCO) - Những tháng cuối năm 2017, anh PHẠM HOÀNG THÁI DƯƠNG, người sáng lập hoayeuthuong.com, một website chuyên cung cấp dịch vụ điện hoa, quà tặng nhận được khoản đầu tư trị giá 1 triệu USD từ một DN của Hà Lan.