Giám sát chặt tài chính doanh nghiệp nhà nước

Dự thảo Quy chế giám sát tài chính được đánh giá có nhiều ưu điểm, có thể khắc phục được hạn chế đang tồn tại. Tuy nhiên, cũng còn một số vấn đề băn khoăn.

Giám sát chặt tài chính doanh nghiệp nhà nước ảnh 1
Cần phân loại cụ thể đối với từng loại hình doanh nghiệp để
áp dụng quy chế giám sát tài chính. (Ảnh: VOV)

Lâu nay, việc giám sát, báo cáo đánh giá xếp loại doanh nghiệp chỉ được thực hiện mỗi năm một lần, sau khi doanh nghiệp đã hoàn tất việc kiểm toán độc lập báo cáo tài chính. Do đó, cơ quan quản lý không thể đánh giá hết hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này. Để khắc phục, Bộ Tài chính đang soạn thảo Dự thảo Quy chế giám sát tài chính đối với doanh nghiệp nhà nước làm chủ sở hữu và doanh nghiệp có vốn nhà nước theo hướng mở rộng đối tượng, tăng trách nhiệm và “thiết quân luật” khi giám sát.

Đối tượng quá rộng

Dự thảo quy chế giám sát quy định, bất cứ doanh nghiệp (DN) nào có vốn Nhà nước là phải thực hiện quy chế giám sát. Nghĩa là bao hàm DN 100% vốn Nhà nước; Công ty TNHH từ 2 thành viên trở lên, CTCP nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối và không chi phối.

Đây là điều gây nhiều tranh cãi nhất, bởi nhiều ý kiến cho rằng, quy định như trên là quá rộng, không cần thiết và không có khả năng để thực hiện. Đối với DN 100% vốn Nhà nước và DN Nhà nước nắm cổ phần chi phối (trên 51%) thì việc giám sát chặt là hiển nhiên. Còn với các DN mà Nhà nước không nắm giữ cổ phần chi phối, việc giám sát là rất khó do không đủ quyền.

Đối với những đối tượng này, chủ ý của Ban soạn thảo lo lắng nếu không giám sát chặt chẽ có thể sẽ dẫn tới nhiều thất thoát do có nhiều DN có lượng vốn lớn lên tới vài nghìn tỷ đồng, nên chỉ cần Nhà nước nắm tỷ lệ thấp thì vốn cũng vẫn lớn. Nhưng theo lãnh đạo Chi cục Tài chính DN TP HCM, nếu Nhà nước chỉ giữ 20% cổ phần của DN trở xuống thì ngay cả việc xin báo cáo tài chính cũng khó chứ chưa nói đến chuyện giám sát. Vì theo Luật DN, tỷ lệ cổ phần tỷ lệ thuận với quyền quyết định.

Khó bảo toàn và phát triển vốn

Theo Điều 6 Dự thảo, nội dung giám sát quan trọng bao gồm: 1- Tình hình quản lý, sử dụng vốn và tài sản Nhà nước tại DN, trong đó tập trung các nội dung về danh mục các dự án đầu tư và nguồn gốc huy động để đầu tư, tình hình đầu tư vốn ra ngoài DN và hiệu quả đầu tư; tình hình quản lý nợ công và khả năng thanh toán nợ; 2- Tình hình bảo toàn và phát triển vốn của DN; 3- Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tỷ suất lợi nhuận trên vốn Nhà nước; tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước; tình hình phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ.

Theo các ý kiến thì các nội dung này mới chỉ đưa ra tiêu chí chung chung chứ chưa có định lượng cụ thể. Ngay cả khái niệm “bảo toàn và phát triển vốn của DN” cũng rất khó xác định. Sở Tài chính Bình Dương khi góp ý cho dự thảo đã đề nghị cần làm rõ khái niệm này để cả DN và cơ quan giám sát có cơ sở đánh giá. Phía Ban soạn thảo mong muốn lợi nhuận năm sau phải cao hơn năm trước, nhưng theo các DN, lợi nhuận biến động theo năm, không phải năm nào cũng như năm nào.

Thêm vào đó, nếu chịu những tác động của tình hình kinh tế như mấy năm gần đây (như khủng hoảng kinh tế thế giới 2008 hay lãi suất hiện nay đang trên 20%) thì khó có DN nào có lãi, thậm chí lỗ. Và dù nếu ở điều kiện bình thường thì DN không thể năm nào cũng tăng mãi tỷ suất lợi nhuận/vốn một cách đều đặn để đáp ứng theo quy định.

Doanh nghiệp sợ bị “hình sự hóa”

Tuy nhiên, nội dung khiến các DN lo lắng nhất là quy định về “mất an toàn tài chính” tại Điều 15 của Dự thảo. Theo quy định này, DN có dấu hiệu mất an toàn tài chính thuộc một trong các trường hợp: Một là, kinh doanh thua lỗ, có hệ số nợ phải trả trên vốn điều lệ vượt quá 3 lần; Hai là, kinh doanh thua lỗ, có số lỗ phát sinh từ 30% vốn chủ sở hữu (CSH) trở lên; Ba là, kinh doanh thua lỗ, có hệ số khả năng thanh toán nợ đến hạn nhỏ hơn 0,5; Bốn là, không trích lập dự phòng hoặc phân bổ sai chi phí làm sai lệch lớn kết quả kinh doanh (từ lãi thành lỗ hoặc từ lỗ thành lãi), báo cáo sai sự thật tình hình tài chính của DN. Mất an toàn tài chính sẽ khiến DN rơi vào tình trạng bị giám sát đặc biệt.

Bộ Xây dựng đề nghị phân loại cụ thể đối với từng loại hình DN, ngành nghề kinh doanh để áp dụng quy định này. Vì theo Bộ Xây dựng, quy định “hệ số nợ phải trả trên vốn điều lệ vượt quá 3 lần” bị liệt vào diện giám sát đặc biệt, sẽ khiến một số DN ngành xây dựng dễ “sa chân”. Bộ Xây dựng kiến nghị: “Rất nhiều Tổng công ty, Tập đoàn thuộc ngành xây dựng đang triển khai các dự án trọng điểm, hoặc thực hiện nhiệm vụ do Chính phủ giao thì khó đảm bảo chỉ tiêu theo quy định tại Điều 15.

Vì một DN xây dựng có thể huy động rất nhiều vốn của những người mua nhà, và chiếu theo chỉ tiêu này thì nợ phải trả trên vốn CSH quá lớn”. Tổng công ty Hàng không Việt Nam cũng đề nghị đối với một số DN có yêu cầu hàng tồn kho cao (như xăng dầu) thì chỉnh thành hệ số vay nợ dài hạn/vốn CSH vượt quá 3 lần khi xác định chỉ tiêu giám sát đặc biệt. Một số ý kiến khác còn kiến nghị quy định rõ cơ quan công bố giám sát đặc biệt, thời điểm kết thúc giám sát đặc biệt.

(VOV)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Thaco công bố giá bán mới xe Kia và Mazda

(ĐTTCO) - Từ ngày 21-11 đến hết ngày 31-12, Thaco công bố giá bán mới cho các dòng xe Kia và Mazda. Đây là giá bán đã giảm theo như thuế nhập khẩu linh kiện về bằng 0%. 

Du lịch

Khởi nghiệp

Tìm vốn khởi nghiệp nông nghiệp

(ĐTTCO) - Khởi nghiệp với các dự án về nông nghiệp hay các sản phẩm công nghệ dành cho nông nghiệp đang trở thành lựa chọn của nhiều bạn trẻ. Thế nhưng việc tìm kiếm nguồn vốn cho những dự án nông nghiệp vẫn đang là thách thức bởi chưa có nhiều nhà đầu tư quan tâm đến lĩnh vực này.