Đừng để nước đến chân mới nhảy

(ĐTTCO) - Những ngày qua, câu chuyện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) gửi công văn yêu cầu Big C không tăng chiết khấu trong hợp đồng mới của năm 2016 càng làm dấy lên nghi ngại về việc nhà cung ứng nội sẽ bị xử ép khi chuỗi bán lẻ hiện đại nằm phần nhiều trong tay các nhà đầu tư ngoại. Nhưng lỗi có hoàn toàn thuộc về khối ngoại?

Từ chuyện của VASEP

Công văn của VASEP gửi kiến nghị của các DN thủy sản thuộc Câu lạc bộ Hàng nội địa VASEP tới hệ thống Big C Việt Nam, đề nghị không tăng thêm chiết khấu trong các hợp đồng mới của năm 2016, đồng thời giảm tổng mức chiết khấu xuống mức nhỏ hơn hoặc bằng 15%. Trước đó, các DN thuộc Câu lạc bộ Hàng nội địa VASEP đã có buổi họp đưa ra những bất cập và bức xúc về chính sách chiết khấu của các siêu thị, trong đó chiết khấu cao nhất là Big C đưa ra cho các hợp đồng của năm 2016. Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký VASEP, cho biết hiện hiệp hội có khoảng 20 DN thủy sản chuyên cung cấp hàng cho các siêu thị. Ngoài mức chiết khấu cao, các DN còn đóng rất nhiều loại chi phí khác như hỗ trợ các hoạt động khuyến mại, khai trương siêu thị, hỗ trợ sinh nhật… Vô hình trung, siêu thị buộc DN phải tăng giá bán, khiến người tiêu dùng chịu thiệt hại và làm DN khó trụ nổi trên thị trường. Trao đổi với ĐTTC xung quanh câu chuyện này, ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội, cho rằng không chỉ riêng thủy hải sản mà nhiều nhóm ngành khác khi đưa hàng vào siêu thị cũng vướng phải tình trạng bị chèn ép. Chính vì thế câu chuyện lần này cũng phải được bình tĩnh xem xét, không nên vội vã quy chụp siêu thị cố tình “đuổi khéo” DN. Các DN phải thống kê lại các mức chiết khấu vào siêu thị nội và ngoại. Nếu cần phải đối thoại trực tiếp hoặc cùng kiến nghị để Bộ Công Thương xem xét nếu có bất thường.

Thực ra câu chuyện DN đưa hàng vào siêu thị, nhất là siêu thị ngoại, bị chiết khấu cao, phải chịu nhiều chi phí ngoài lề không phải mới. Nhưng theo chia sẻ của phía Big C, 90% hàng hóa của họ là hàng Việt Nam. Còn nhớ một DN trong ngành nước giải khát của VN đã từng chia sẻ do không chịu nổi chiết khấu cao nên DN này đã không đưa hàng vào hệ thống Metro Cash & Carry Việt Nam mà tập trung nhiều vào kênh truyền thống và thị trường nông thôn. Và cũng không ít DN đã đưa được hàng vào các kênh hiện đại, nhưng rồi phải rút lui để chọn một kênh phân phối khác phù hợp với năng lực của mình. Với cả 2 cách làm này, các DN ấy vẫn đang tồn tại và phát triển khá tốt. Mấu chốt vấn đề có lẽ chính là sự lựa chọn của cả DN và người tiêu dùng.

Cần nhìn lại mình

Sau thương vụ Central Group mua lại Big C Việt Nam, các nhà đầu tư nước ngoài đã nắm hơn 50% thị phần kênh bán lẻ hiện đại. Những lo lắng về việc hàng hóa Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc sẽ tràn ngập thị trường Việt Nam tạo nên một cuộc cạnh tranh khốc kiệt với hàng Việt gần như xuất hiện khắp nơi, từ báo chí đến hội thảo, trong các câu chuyện bên lề. Thực ra những lo lắng này không sai, nhưng có nhiều thực tế buộc chúng ta phải nhìn lại chính mình. Trước hết, phải khẳng định khi các nhà bán lẻ Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan vào Việt Nam và mang theo hàng hóa của nước họ là một tất yếu. Nhưng họ cũng không thể chỉ bán hàng hóa của đất nước mình. Hàng Việt hoàn toàn còn “cửa” nếu cạnh tranh được về chất lượng và giá thành. Đó là chưa kể vai trò của thị trường và người tiêu dùng rất quan trọng. Các nhà bán lẻ ngoại đương nhiên không muốn mất lòng người tiêu dùng bằng cách “hất cẳng” hết hàng nội. “Sức ép của hàng ngoại chỉ là 30%, còn chính là lỗi tại chúng ta. Cả DN và cơ quan quản lý đã chuyển mình quá chậm chạp. Tôi đã kêu gọi điều này cả chục năm nay nhưng dường như mọi việc vẫn vậy thôi” - ông Vũ Vinh Phú chia sẻ.

Đừng để nước đến chân mới nhảy ảnh 1

Các nhà đầu tư nước ngoài đã nắm hơn 50% thị phần kênh bán lẻ hiện đại.

Có thể nhìn ra nhiều bất cập như công tác quy hoạch chúng ta làm chưa tốt. Quản lý cũng lỏng lẻo. Trong cam kết của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), quy định ENT (xác định nhu cầu kinh tế cần thiết của địa điểm) được đưa ra như một cách hạn chế nhà đầu tư nước ngoài chiếm lĩnh thị trường bán lẻ tại Việt Nam. Thế nhưng, tốc độ mở siêu thị, trung tâm thương mại của các nhà bán lẻ ngoại vẫn quá nhanh và họ rất dễ dàng có trong tay những vị trí đẹp. Vậy ENT được thực hiện như thế nào. Vậy còn đường nào cho các DN Việt Nam hay không. Câu trả lời là vẫn còn. “Thị trường nông thôn còn đang mênh mông chưa được khai thác bao nhiêu, kênh bán lẻ hiện đại mới chiếm 20% thị phần, hàng Việt không phải là không có những thương hiệu mạnh, điều quan trọng là người sản xuất và nhà bán lẻ phải ngồi lại với nhau, đảm bảo 2 bên đều thắng, không bên nào được ép bên nào. Chiết khấu phải hợp lý cho hàng gửi vào siêu thị. Vẫn còn đó Saigon coop và Vingroup, những nhà đầu tư tâm huyết với thị trường bán lẻ Việt Nam. Phải cổ phần hóa nhanh các tổng công ty bán lẻ nhà nước để có những nhà đầu tư đầy năng lực, có trách nhiệm với  người tiêu dùng tham gia vào với thị phần từ 51% trở lên” - ông Phú cho biết.

Những câu chuyện trong ngành bán lẻ Việt Nam chắc chắn sẽ còn kéo dài và thay vì than vãn, đổ lỗi các cơ quan chức năng, các DN cần phải tích cực hơn nữa. Nếu không nước không phải đến chân mà sẽ lên tới lưng, tới cổ và khi đó muốn nhảy e cũng không còn kịp.

Thái Hà

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

TPHCM: 4.300 tỷ đồng xây dựng công viên khoa học

(ĐTTCO)-Ngày 20-10, Hội nghị thường niên Hiệp hội các khu công viên khoa học châu Á (ASPA) lần thứ 21 với chủ đề “Công viên khoa học thúc đẩy nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia” đã khai mạc tại TPHCM.

Du lịch

Khởi nghiệp

Chính sách riêng cho khởi nghiệp

(ĐTTCO) - Nhiều người nghĩ rằng khởi nghiệp có thể bắt đầu ngay bằng việc sở hữu một ý tưởng, nhưng thực tế như vậy chưa đủ. Để khởi nghiệp phải hội tụ đủ một loạt yếu tố cần thiết, bao gồm công nghệ, đội ngũ, kế hoạch, nguồn vốn và cả kiến thức về DN cũng như pháp luật.