Đột phá từ doanh nghiệp nội?

Hiện Việt Nam đang rất thiếu các tập đoàn kinh tế mạnh. Vì thế, chiến lược để xây dựng cộng đồng 1 triệu DN trong 5 năm tới, tạo điều kiện phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân, tập đoàn nhà nước, hoặc mô hình tập đoàn kinh tế hỗn hợp nhà nước và tư nhân, đang là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo sức bật cho phát triển kinh tế đất nước.

DN Việt đang có vấn đề

Một thực trạng đáng lưu ý hiện nay là trình độ phát triển DN Việt Nam đang có vấn đề. Thứ nhất, số lượng DNNVV có thực lực yếu chiếm đại đa số, số DN hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao chỉ chiếm 2%, đa số tham gia công đoạn có giá trị gia tăng thấp. Trong khi số DN tham gia ngành công nghệ thấp chiếm tới 55%, còn lại là DN ngành trung bình cao và trung bình thấp.

Thứ hai, thể hiện trình độ phát triển DN nội địa là các DN nhỏ, siêu nhỏ chiếm khoảng 96% tổng số DN cả nước. Quan trọng hơn là thiếu các tập đoàn tư nhân lớn làm trụ cột. Tức tính chắc chắn của một lực lượng được coi là trụ cột nền kinh tế đang có vấn đề.

Trước năm 2008 cả 3 khu vực DNNN, DN tư nhân và DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đều tăng vốn đầu tư. Nhưng từ năm 2008 khi Việt Nam tham gia WTO tỷ lệ tăng vốn của các DN trong nước giảm nghiêm trọng, trong khi khu vực FDI đều tăng lên.

Lý giải điều này, nhiều ý kiến cho rằng do khu vực DN trong nước không nhận được ưu đãi bằng khu vực FDI. Quan điểm của Đảng về nội lực và ngoại lực dường như chưa được thể hiện tốt khi nhìn vào 2 khu vực DN trong nước và khu vực DN FDI. Vì thế cần nỗ lực để khu vực DN trong nước phát triển mạnh mẽ hơn.

Tuy nhiên, theo GS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nói DN trong nước kém phát triển do nhận được ít ưu đãi hơn so với DN FDI chưa hẳn chính xác. Bởi cần phải nhìn nhận hệ thống DN trong nước phát triển mang tính tự phát, chưa có bài bản nên hoạt động yếu là chuyện bình thường. Bên cạnh đó, xuất khẩu khu vực DN FDI tăng rất nhanh, năm 2014 có tới 70% kim ngạch xuất khẩu thuộc về khu vực FDI.

Trong khi đó, số liệu cùng kỳ của Tổng cục Thuế cho thấy 70% DN trong nước làm ăn không có lãi. “Nay chỉ cần một đòn của Samsung là kim ngạch xuất nhập khẩu sẽ nghiêng về một bên vì giá trị xuất khẩu của Samsung chiếm khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Nhưng cần nhìn vào bản chất là Samsung nhập về, lắp ráp và xuất đi nên tổng giá trị xuất khẩu DN này rất lớn. Vậy có phải nền kinh tế Việt Nam chỉ cần 5 DN như Samsung để phát triển không?” - vị giáo sư đặt câu hỏi.

Từ đó, GS. Trần Đình Thiên đưa ra 3 vấn đề mấu chốt để phát triển Việt Nam trong 5 năm tới. Theo đó phải có một chiến lược rõ ràng, chiến lược trục về khoa học công nghệ để Việt Nam tiến lên trong tương lai. Cùng với đó xây dựng một chiến lược phát triển DN mới. Và cuối cùng là cải cách nhà nước để tinh gọn bộ máy, bởi với bộ máy quá nặng nề như hiện nay, ngân sách không thể chịu được.

Xây dựng tập đoàn kinh tế mạnh

Bàn về công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH-HĐH) trong bối cảnh mới, GS. Nguyễn Quang Thái, Phó Tổng thư ký Hội khoa học kinh tế Việt Nam, cho rằng kinh tế nội địa hiện rất yếu kém và không đáp ứng được yêu cầu CNH-HĐH. Vấn đề hiện nay cần phát triển khoa học công nghệ mạnh mẽ để Việt Nam vượt lên, tiến lên cùng thời đại. Để làm điều này chúng ta không thể học lỏm, học theo các nước lớn bên cạnh.

GS. Thái phân tích: “Có những lựa chọn không mang lại động lực để phát triển DN nội địa và nền sản xuất trong nước. Thí dụ mô hình phát triển TH True Milk, DN này phát triển dựa trên nguồn tài chính sở hữu chéo của DN và ngân hàng. Giả sử ngân hàng đổ bể thì sao. Hơn nữa DN này lại được vay ưu đãi vốn ODA của Israel, nhập hoàn toàn công nghệ sản xuất của Israel, thuê người Israel điều khiển, quản trị nhà máy sữa, bò nhập từ New Zealand, thức ăn cho bò cũng nhập từ nước ngoài. Vậy đây có phải là mô hình phát triển tối ưu không, không phải. Vì bò từ New Zealand về không thích nghi được với khí hậu miền Tây Nghệ An và không sử dụng thức ăn nội địa”.

Đột phá từ doanh nghiệp nội? ảnh 1

DNNVV có thực lực yếu đang chiếm đa số.

Dưới góc nhìn của mình, GS. Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội DN FDI, nêu quan điểm cần coi thực thi thể chế là yếu tố quyết định đến thành công 5 năm tới. Để tạo động lực phát triển, Việt Nam cần đặt mục tiêu hình thành cộng đồng 1 triệu DN trong những năm tới, từ đó xây dựng một đội ngũ DN đủ sức vươn ra thị trường thế giới.

GS. Nguyễn Mại cũng đề nghị nên bổ sung đối tượng DN khởi sự kinh doanh vào đối tượng ưu đãi của Luật DNNVV Bộ Kế hoạch - Đầu tư đang soạn thảo. Bởi tiềm năng khởi sự DN Việt Nam rất lớn. Vinagame là một DN trong nước được thành lập cách đây 10 năm, mới ra đời vốn hóa trên thị trường đã đạt khoảng 1 tỷ USD. Vì vậy cần khuyến khích DN khởi nghiệp.

Theo đó 5 năm tới cần xây dựng các tập đoàn kinh tế mạnh cả tư nhân cả nhà nước và mô hình tập đoàn kinh tế hỗn hợp làm đầu tàu cho nền kinh tế, phấn đấu đến năm 2020 cả nước có 10-20 tập đoàn kinh tế mạnh. Vingroup được coi là tập đoàn kinh tế mạnh nhất nhưng vốn hóa trên thị trường đến tháng 6-2015 chỉ đạt khoảng 1,5 tỷ USD.

Cách đây 2 năm BIDV khi sang Myanmar đấu thầu để tham gia vào thị trường này được đánh giá là ngân hàng nhỏ nhất trong các ngân hàng của khu vực tham gia. Nếu Việt Nam không có chiến lược phát triển các tập đoàn kinh tế sẽ không bao giờ có được những tập đoàn mạnh. 

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nikkei: FLC đầy tham vọng khi mở rộng lĩnh vực kinh doanh

Nikkei: FLC đầy tham vọng khi mở rộng lĩnh vực kinh doanh

(ĐTTCO) - Trong bài viết mới đây, tờ Nikkei (Nhật Bản) đánh giá việc FLC muốn lấn sân thêm mảng casino và thậm chí cả ngành dịch vụ hàng không là kế hoạch đầy tham vọng về việc mở rộng hoạt động kinh doanh. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Đưa văn hóa ẩm thực Việt ra thế giới

(ĐTTCO)-Ngành du lịch Việt Nam vừa ghi dấu thêm một cột mốc mới: Sau nhiều năm lên dự án, chuẩn bị, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã cho ra đời Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát triển ẩm thực Việt Nam (tại số 18 Trương Định, quận 3, TPHCM).

Khởi nghiệp

Khởi tranh cuộc thi Startup Zone 2017

(ĐTTCO) - Vòng 1 "Tôi! Khởi Nghiệp" của cuộc thi Startup Zone 2017 do CLB Nhân sự  - Khởi nghiệp Trường ĐH Kinh tế TPHCM tổ chức đã diễn ra thành công với sự tham gia của hơn 3.000 sinh viên đến từ nhiều trường đại học, cao đẳng ở khu vực miền Nam.