DN FDI “mất tích”: Lúng túng xử lý

Tình hình kinh tế nhiều biến động, xuất khẩu hàng hóa gặp khó khăn và lợi thế giá nhân công rẻ đang giảm nên một số DN FDI đã lợi dụng kẽ hở trong kiểm tra, kiểm soát bỏ trốn để lại nhiều khó khăn trong việc xử lý nợ thuế của cơ quan chức năng và giải quyết tài sản cho đơn vị bị hại.

Báo động DN FDI bỏ trốn

Theo báo cáo được công bố tháng 6-2012 của Tổng cục Thống kê, nếu tồn tại về mặt pháp lý, cả nước có tới 541.103 DN, nếu loại trừ số DN "ma" còn khoảng 448.393 DN. Tuy nhiên, thực tế chỉ có khoảng 375.732 DN đang hoạt động sản xuất kinh doanh, còn 92.710 DN FDI không thể xác minh, phần lớn là DN thuộc khu vực tư nhân. Đáng chú ý ở nhóm này, có gần 1.000 DN vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Theo nhận định chung, nguyên nhân DN không xác minh được do các nhà đầu tư FDI làm thủ tục xin cấp phép dự án đầu tư, nhưng khi triển khai không xin được đất hoặc có nhiều nguyên nhân khác nên chủ DN bỏ trốn.

Trước tình trạng này, Tổng cục Hải quan đã có văn bản gửi Cục Hải quan các tỉnh, TP trên cả nước báo động tình trạng DN FDI bỏ trốn về nước, để lại nhiều khoản nợ.

DN FDI “mất tích”: Lúng túng xử lý ảnh 1

Sản xuất linh kiện bán dẫn tại Công ty Mtex (Nhật Bản). Ảnh: KIM NGÂN

Tại khu vực phía Nam, tình trạng các DN FDI đột ngột biến mất đang làm đau đầu cơ quan quản lý. Theo thống kê những năm qua Đồng Nai đã khoảng 166 DN bỏ trốn, trong đó có nhiều DN vắng chủ gần 10 năm nay.

Nửa đầu năm 2012, Đồng Nai ghi nhận thêm 3 DN FDI mất tích, không thể liên lạc được. Để bỏ trốn, các DN này dùng nhiều chiêu khác nhau.

Như trong năm 2009, Công ty TNHH sản xuất Đông Nam ở khu công nghiệp Biên Hòa 2 đã thực hiện chuyển nhượng toàn bộ nhà máy cho Công ty Vĩnh Phú và ngưng hoạt động. Khi thủ tục chuyển nhượng chưa hoàn tất, chủ DN Đông Nam đã bỏ về nước. Do chưa hoàn tất thủ tục chuyển nhượng nên Công ty Vinh Phú muốn sang lại nhà xưởng, máy móc cũng không thể thực hiện được.

Trong khi đó, trường hợp bỏ trốn của Công ty TNHH Diing Long Việt Nam ở Bình Dương để lại khoản nợ thuế hơn 17 tỷ đồng chưa kịp thu hồi. Số tài sản DN bỏ lại bao gồm nhà xưởng trị giá khoảng 70 tỷ đồng lại đang thế chấp ngân hàng vay vốn lên đến 100 tỷ đồng nên cơ quan chức năng không thể thu hồi nợ thuế được.

Đại diện Sở Kế hoạch-Đầu tư tỉnh Bình Dương nhận xét các DN FDI bỏ trốn có điểm chung là không tiến hành đầu tư xây dựng nhà xưởng mà thuê lại của DN khác hoặc từ các đơn vị cho thuê thiết bị, tài chính. Vì vậy, các DN này không có tài sản, nếu đầu tư máy móc cũng đã khấu hao hết nên khi tiến hành thanh lý cũng không có nhiều giá trị.

Trong khi đó, Cục Hải quan TPHCM có 45 DN FDI bỏ trốn gây thất thu gần 13,2 tỷ đồng tiền thuế. Trong đó, Công ty TNHH Môi trường Vietpam, Compunet và Planet Wave đã nợ thuế 13-14 năm nay.

Công ty TNHH Sunbird OA Supplies nợ 800 triệu đồng tiền thuế trong đó tiền phạt nộp chậm gấp hơn 5 lần tiền nợ thuế nhập khẩu, chiếm khoảng 650 triệu. Hay Công ty TNHH may Vĩnh Lợi còn nợ khoảng 3,4 tỷ đồng tiền thuế nhập khẩu hàng hóa và 906 triệu đồng thuế giá trị gia tăng.

Siết chặt quản lý

Tình trạng DN FDI mất tích ngày càng nhiều người bị thiệt thòi nhất chính là người lao động. Ngoài ra, khi chủ nợ kiện các DN này, cơ quan thi hành án cũng không thể đấu giá tài sản vì tư cách pháp nhân của DN chưa được xử lý. Đồng thời, người mua tài sản qua đấu giá cũng không hoàn tất được thủ tục xác nhận tài sản và không thể đăng ký đầu tư.

Nói nguyên nhân khiến DN FDI dễ dàng bỏ trốn, ông Nguyễn Trọng Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TPHCM, cho rằng vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động của DN chỉ kiểm soát tốt khâu thành lập nhưng ở khâu kiểm tra hoạt động, tạm ngưng, giải thể, phá sản còn nhiều bất cập. Như khâu quản lý DN hoạt động, với số lượng đăng ký rất lớn nhưng chỉ có cơ quan thuế kiểm tra nên khó kiểm soát một cách chặt chẽ.

Tình trạng này dẫn đến việc nhiều DN không xây dựng được ý thức tôn trọng quy định luật kinh doanh. Thêm nữa, Luật Thuế xuất nhập khẩu và Luật Quản lý thuế hiện nay quy định hàng hóa nhập khẩu để gia công, hàng tạm nhập tái xuất và hàng hóa thuộc nguyên liệu phục vụ các ngành hàng xuất khẩu được ân hạn thời gian nộp thuế lên đến 275 ngày tính từ ngày mở tờ khai hải quan, hàng tạm nhập tái xuất được kéo dài thời hạn nộp thuế thêm 15 ngày tính từ thời điểm hết hạn tạm nhập tái xuất.

Tuy nhiên một số DN đã lợi dụng sự ưu đãi này để nhập khẩu một lượng hàng hóa, nguyên liệu lớn sản xuất sau đó ngưng hoạt động và bỏ trốn với phần lời đã được hưởng.

Về việc xử lý tình trạng các DN FDI bỏ trốn, ông Trần Văn Liễu, Trưởng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bình Dương, cho biết Ban quản lý đã thành lập một hội đồng thanh lý tài sản với sự tham gia của cơ quan hải quan, thuế và tài chính...

Nếu xuất hiện tình trạng chủ DN FDI biến mất, UBND tỉnh sẽ gửi công văn đến đại sứ quán các quốc gia và vùng lãnh thổ DN đăng ký thường trú nêu rõ tình trạng và công khai thông tin trên phương tiện truyền thông. Nếu không có phản hồi từ phía DN, hội đồng sẽ tiến hành thanh lý tài sản và thực hiện quyền lợi theo thứ tự ưu tiên.

Theo đó, sẽ giải quyết trả lương cho người lao động trước, sau đó trả các khoản nợ và trả đất cho đơn vị hạ tầng để tránh lãng phí nguồn lực đất đai.

Ngoài những biện pháp này, cơ quan quản lý nhà nước cần tiến hành sửa đổi Luật Quản lý thuế và Luật Đầu tư để hỗ trợ địa phương về mặt pháp lý kiểm soát chặt hơn hoạt động của các DN FDI nhằm đạt được hiệu quả tích cực, tránh gây thất thoát ngân sách.

Hoàng Lam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Khởi nghiệp

Nông nghiệp công nghệ cao: Gian nan vẫn không nản

(ĐTTCO) - Nông nghiệp công nghệ cao đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ Chính phủ với nhiều chính sách ưu đãi, thế nhưng nhiều DN tham gia lĩnh vực này vẫn gặp nhiều khó khăn.