DN FDI gia tăng nhập siêu

Theo số liệu từ Bộ KH-ĐT, trong 6 tháng đầu năm 2011 các DN FDI (không bao gồm dầu thô) thực hiện kim ngạch xuất khẩu 19,6 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu 21,4 tỷ USD. Nghĩa là khu vực DN FDI đã nhập siêu gần 1,8 tỷ USD, bằng 26% tổng số nhập siêu của cả nước - một diễn biến chưa từng có tiền lệ.

Ảnh hưởng cam kết WTO?

Thực tế, đa số DN FDI chỉ xây dựng nhà máy, cơ sở sản xuất để tận dụng ưu đãi của địa phương, nhân công rẻ, đặc biệt là giá năng lượng - nhiên liệu thấp. Ngoài ra, DN FDI đầu tư vào nước ta nhằm khai thác thị trường nội địa. Những ngành công nghiệp có giá trị sản xuất lớn, như điện tử và hàng điện gia dụng, công nghiệp ô tô, xe máy, hóa mỹ phẩm tiêu dùng... chủ yếu do các công ty có vốn đầu tư nước ngoài chi phối.

DN FDI gia tăng nhập siêu ảnh 1

DN FDI ô tô tại Việt Nam chủ yếu là gia công lắp
ráp, còn công nghiệp phụ trợ chưa phát triển.
Ảnh: LÃ ANH

Sản xuất tại Việt Nam chủ yếu là gia công, trong khi công nghiệp phụ trợ chưa phát triển, tất yếu DN FDI phải tăng nhập khẩu. Do vậy, nếu loại trừ dầu thô, trong 10 năm qua, các DN FDI vẫn chủ yếu nhập siêu.

Tuy nhiên, mức nhập siêu từ trước năm 2009 tương đối ổn định. Bình quân chỉ dao động quanh mức 2 tỷ USD/năm (ngoại trừ năm 2008 tăng bất thường tới 4 tỷ USD). Từ năm 2010 đến nay, nhập siêu của khối DN FDI tăng mạnh, trong đó năm 2010 nhập siêu 2,7 tỷ USD, 6 tháng đầu năm nay nhập siêu 1,8 tỷ USD.

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, DN FDI nhập siêu do ảnh hưởng của việc thực hiện các cam kết gia nhập WTO. Khi hàng rào thuế quan được dỡ bỏ, nhiều DN FDI đã chuyển từ sản xuất sang hoạt động thương mại. Bên cạnh đó, DN FDI nhập siêu cũng do lạm dụng biện pháp chuyển giá, cố tình khai lỗ để trốn thuế.

Nhiều DN FDI đã xây dựng nhà máy chế biến thô hoặc gia công tại nước ta. Nguồn nguyên phụ liệu cho sản xuất, chế biến được chỉ định nhập khẩu từ công ty mẹ. Với thủ thuật chuyển giá, DN dễ dàng tạo ra chênh lệch lớn giữa giá xuất khẩu và chi phí sản xuất để báo lỗ giả.

Kiềm chế cách nào?

Hiện tượng nhập siêu ngày càng tăng của DN FDI đòi hỏi các cơ quan quản lý phải sớm tìm ra nguyên nhân và giải pháp ứng phó. Mới đây, Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã có báo cáo đặc biệt về tình hình xuất nhập khẩu của các DN FDI, đưa ra các biện pháp giám sát hàng nhập khẩu của khối này.

Theo đó, nhập khẩu của khối DN FDI có 3 mảng chính: máy móc, thiết bị, nguyên liệu cho sản xuất và hàng hóa khác (bán trực tiếp trên thị trường; đào tạo, giảng dạy; khám chữa bệnh). Do vậy, để có cơ sở nhận định đúng tình hình nhập khẩu hàng hóa của DN FDI, Bộ Công Thương cho rằng ngành hải quan cần thống kê số liệu thể hiện được theo mục đích sử dụng.

Theo quan điểm của Bộ Công Thương, hiện nay khó có thể áp dụng biện pháp mạnh để hạn chế nhập siêu từ khối DN FDI. Với chính sách mở cửa thực hiện cam kết WTO, khó hạn chế được việc nhập khẩu hàng hóa để kinh doanh của DN FDI. Tuy nhiên, về lâu dài có thể xem xét, điều chỉnh một số vấn đề liên quan đến chính sách điều hành:

Thứ nhất, cần rà soát lại các ưu đãi hiện hành liên quan đến đầu tư nước ngoài để có điều chỉnh thích hợp nhằm hạn chế đối tượng được miễn thuế tạo tài sản cố định, nguyên vật liệu sản xuất. Một số nội dung ưu đãi cần xem lại bao gồm: phương tiện vận tải trong dây chuyền công nghệ; miễn thuế trong trường hợp thay thế, đổi mới công nghệ; miễn thuế một lần đối với một số dự án dịch vụ, kinh doanh bất động sản; địa bàn đặc biệt khuyến khích đầu tư; phương tiện vận tải kinh doanh chở khách liên tỉnh; cụ thể hóa sản phẩm thuộc nhóm “cơ khí, điện, điện tử” được miễn thuế nguyên liệu, vật tư, linh kiện…

Thứ hai, nghiên cứu trình Chính phủ xem xét, điều chỉnh quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định 12/2006/NĐ-CP: “Thương nhân được xuất nhập khẩu hàng hóa không phụ thuộc vào ngành nghề đăng ký kinh doanh”. Hiện nay, các DN trong nước và DN FDI đều có đăng ký hàng hóa cụ thể sản xuất - kinh doanh.

Do vậy, để thực hiện được việc này, cần điều chỉnh quy định trên thành: “Thương nhân xuất nhập khẩu hàng hóa theo phạm vi ngành nghề, ngành hàng được cơ quan có thẩm quyền ghi tại giấy đăng ký kinh doanh/giấy chứng nhận đầu tư”. Quy định như vậy sẽ tạo bình đẳng trong hoạt động thương mại giữa DN trong nước và DN FDI.

Thứ ba, tạo hàng rào kỹ thuật đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng để tạo tài sản cố định như: hạn chế năm sản xuất, công nghệ, tầm quan trọng của thiết bị trong dây chuyền sản xuất..., thậm chí giá cả phải kiểm chứng thông qua cơ quan chức năng của Việt Nam.

Các chuyên gia của Bộ Công Thương cho rằng bên cạnh việc tăng cường giám sát nhập khẩu, cần có những quy định mở hơn đối với DN FDI, tạo điều kiện xuất khẩu hàng hóa, qua đó giúp giảm nhập siêu. 

THÙY LINH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá taxi công nghệ Uber và Grab không còn rẻ như lúc trước

Uber, Grab đã bớt rẻ

(ĐTTCO)-Nhanh chóng thu hút được hàng triệu người dùng VN ngay sau khi ra mắt nhưng dịch vụ taxi công nghệ Uber và Grab gần đây đã lần lượt tăng giá cước khá mạnh.
 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Kéo Cô Tô gần lại

(ĐTTCO) - Sau nhiều lần lỡ hẹn, chúng tôi đã quyết định đến Cô Tô. Một hành trình không hề dễ dàng khi từ Hà Nội đến Cô Tô phải mất đến gần 10 giờ, chúng tôi nói vui gần bằng thời gian bay từ Hà Nội tới Paris.

Khởi nghiệp

Khởi tranh cuộc thi Startup Zone 2017

(ĐTTCO) - Vòng 1 "Tôi! Khởi Nghiệp" của cuộc thi Startup Zone 2017 do CLB Nhân sự  - Khởi nghiệp Trường ĐH Kinh tế TPHCM tổ chức đã diễn ra thành công với sự tham gia của hơn 3.000 sinh viên đến từ nhiều trường đại học, cao đẳng ở khu vực miền Nam.