Công nghiệp trước ngưỡng TPP

(ĐTTCO) - Ngày mai 1-3, tại Hà Nội sẽ diễn ra diễn đàn "Hiệp định TPP - Cơ hội và thách thức phát triển ngành công nghiệp Việt Nam" với sự tham gia của khoảng 400 đại biểu đại diện cho các ban, bộ, ngành, chuyên gia, DN. Trước đó, câu chuyện về TPP tác động ra sao đến công nghiệp Việt Nam đã từng được đề cập với cả cơ hội và thách thức.

Cơ hội tham gia chuỗi giá trị

Theo một báo cáo được Ngân hàng Thế giới (WB) công bố cuối năm 2015, tác động lớn nhất của TPP là với ngành dệt may. Ngành dệt may Việt Nam đang có thế mạnh lại được hưởng ưu đãi thuế suất cao khi thuế suất các sản phẩm tại các nước TPP thuộc hàng cao nhất (Hoa Kỳ áp thuế 17,1%; các nước châu Á 7,7% và các nước khác 20,6%) sẽ về mức gần như bằng 0%. Việt Nam cũng có một số lợi thế so sánh đặc biệt không nước nào có được, cụ thể là ngành công nghiệp chế tạo thâm dụng lao động và các ngành hiện nay đang chịu thuế suất cao như dệt may. Bên cạnh đó, muốn phát triển ngành công nghiệp chế tạo, công nghiệp phụ trợ đòi hỏi cần nhiều DNNVV, trong khi Việt Nam có trên 90% DN là DNNVV với nhân công giá rẻ có thể tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Và đây là một thế mạnh của Việt Nam.

Không chỉ có vậy, những tác động tích cực đối với sự phát triển công nghiệp của Việt Nam còn đến từ việc TPP sẽ tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng thông qua sự tham gia sâu hơn chuỗi giá trị và mạng lưới sản xuất toàn cầu. Trong một báo cáo nghiên cứu tác động của TPP với Việt Nam, Viện Nghiên cứu Kinh tế và chính sách (VEPR) cho rằng GDP Việt Nam có thể tăng thêm 35,7 tỷ USD vào năm 2025, nếu ngành sản xuất nội địa đáp ứng được hàng rào kỹ thuật của các đối tác. Trong khi đó, WB cho rằng TPP có thể góp phần làm tăng 8% GDP của Việt Nam, 12% lượng vốn quốc gia và 17% kim ngạch xuất khẩu thực tế trong thời gian 20 năm tới. Lợi ích của việc gia tăng này nhờ tăng cường sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu và khu vực của DN Việt Nam, cũng như thu hút đầu tư nước ngoài sau khi TPP có hiệu lực. TPP sẽ góp phần tạo ra một thị trường cạnh tranh tự do, chiếm đến 30% GDP toàn thế giới và 40% giá trị thương mại toàn cầu. Điều này sẽ buộc DN tham gia phải khai thác lợi thế của chính mình để vừa cạnh tranh vừa hợp tác. Đây là cơ sở để hình thành chuỗi giá trị, trong đó, mỗi quốc gia thành viên TPP sẽ tham gia một công đoạn trong toàn bộ mạng lưới sản xuất khu vực đó. Đối với Việt Nam, việc này sẽ trở thành yếu tố giúp thu hút vốn FDI từ các nước trong và TPP để khai thác thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang phát triển rất năng động.

TPP còn thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao chất lượng tăng trưởng công nghiệp. Trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, hàng năm Việt Nam phải nhập khẩu hàng chục tỷ USD linh phụ kiện các ngành ô tô, điện tử, cơ khí chế tạo... Theo quy định của TPP, hàng hóa Việt Nam muốn xuất khẩu phải sử dụng nguyên liệu tự sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu từ các nước thành viên TPP. Đây chính là cơ hội vàng thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ phát triển trong việc liên kết, hợp tác, thu hút đầu tư. Đi cùng với đó là sức ép thúc đẩy các DN trong nước chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh; cơ hội để đẩy mạnh xuất khẩu hàng công nghiệp, nhất là công nghiệp chế tạo.

 Hỗ trợ ngành công nghiệp có tiềm năng

So với các nước tham gia TPP, Việt Nam có trình độ thấp hơn. Đây sẽ là thách thức lớn đối với toàn bộ nền kinh tế và một số ngành. TPP sẽ đặt các ngành trước sự cạnh tranh bình đẳng đối với các DN lớn, nhiều kinh nghiệm đến từ các nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn cả ở thị trường nước ngoài. Đối với các ngành xuất khẩu như dệt may, da giày, thách thức là tận dụng cơ hội giảm thuế, vượt qua các biện pháp kỹ thuật cũng như các quy định về quy tắc xuất xứ. Tuy nhiên, kèm theo đó là việc các nhà cung cấp nước ngoài với tiềm lực tài chính lớn mạnh, có kinh nghiệm quản lý, thương hiệu và danh tiếng lâu năm từ các quốc gia trong TPP ồ ạt vào Việt Nam. Như vậy, Việt Nam có nguy cơ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt, thị phần sẽ bị thu hẹp, thậm chí xảy ra nguy cơ mất thị phần nội địa và DN yếu kém sẽ bị đào thải.

Cụ thể, dược phẩm là một trong những lĩnh vực chịu cạnh tranh lớn nhất. Theo TPP, thuế dược phẩm từ mức hiện tại khoảng 2,5% giảm về 0%. Điều này sẽ làm tăng xu hướng cạnh tranh từ DN nước ngoài với DN dược trong nước. Trong đó DN sản xuất thuốc gốc sẽ phải chịu áp lực cạnh tranh nhiều hơn so với các DN sản xuất thuốc generic (loại dược phẩm dùng thay thế sản phẩm gốc và được đưa ra thị trường sau khi bản quyền của sản phẩm gốc hết hạn). Ngoài ra, các quy định của TPP còn kéo dài thời gian bảo hộ đối với thuốc bản quyền, từ đó sẽ hạn chế khả năng tiếp cận và sản xuất các loại thuốc mới của DN trong nước.

Công nghiệp trước ngưỡng TPP ảnh 1

Dược phẩm là một trong những ngành chịu cạnh tranh lớn nhất từ TPP.

Đây là một thách thức lớn với các DN ngành dược, bởi sản phẩm của các công ty trong nước đa phần là các loại thuốc phiên bản generic. Cùng với đó, ngành sản xuất ô tô của Việt Nam được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng không nhỏ từ TPP. Khi hàng rào thuế quan được dỡ bỏ sẽ tạo điều kiện cho các nhà sản xuất ô tô của Nhật Bản xuất khẩu xe vào Việt Nam nhiều hơn. Điều này dẫn đến nền sản xuất ô tô trong nước có nguy cơ bị phá vỡ.

"Việt Nam cần xây dựng chính sách phát triển các ngành công nghiệp có tiềm năng, lợi thế từ TPP và tạo điều kiện thuận lợi cho DN tham gia các chuỗi cung ứng trong khu vực. Các chính sách cần tập trung nâng cấp năng lực, công nghệ, đa dạng hóa và đổi mới sản phẩm, thúc đẩy tăng hàm lượng giá trị gia tăng trong các ngành, tăng cường hợp tác dài hạn với các đối tác tiềm năng trong lĩnh vực tương ứng” - TS. Nguyễn Thị Cẩm Vân, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, khuyến cáo.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

10 chiếc xe tăng tốc nhanh nhất thế kỷ 21

(ĐTTCO) -  Porsche 918 Spyder 2015, Bugatti Veyron 2008, Porsche 911 Turbo S 2014 là những chiếc xe nhanh nhất thế kỷ 21 với khả năng tăng tốc từ 0 lên 100 km/h trong khoảng 3 giây ngắn ngủi.

Du lịch

Khởi nghiệp

Năng lượng đến từ đam mê

(ĐTTCO) - Điều hành 3 DN, tham gia nhiều tổ chức, theo đuổi nhiều lớp học trong và ngoài nước, nhưng anh Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty Thuế, Kế toán - Luật Việt Á, ủy viên Ban Chấp hành Hội đồng Khởi nghiệp phía Nam, vẫn dành nhiều thời gian để chia sẻ, tư vấn miễn phí cho thanh niên, sinh viên trong việc làm chủ cuộc đời, định hướng tương lai, nhất là trên hành trình khởi nghiệp.