Công nghiệp hỗ trợ thiếu đầu ra

Phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) Việt Nam trở thành chủ đề nóng của Diễn đàn Kinh tế Việt Nam - Nhật Bản 2015 diễn ra tại Hà Nội ngày 14-10. Chủ đề của diễn đàn năm nay là hướng tới tăng cường liên kết kinh tế để tận dụng cơ hội từ các FTA mang lại.

Chưa mang lại hiệu quả

Sau 3 năm kể từ khi chiến lược công nghiệp hóa Việt Nam hướng đến 2020, tầm nhìn 2030 với sự hỗ trợ của Nhật Bản tập trung vào 6 lĩnh vực ưu tiên hợp tác, ngành CNHT Việt Nam vẫn đang dậm chân tại chỗ. Dù chính phủ 2 nước đã rất nỗ lực đưa ra nhiều chương trình hợp tác, nhưng sự gắn kết giữa DN 2 nước - nhân tố quyết định thành công ngành CNHT nội địa - chưa hình thành. Chưa xuất hiện các chuỗi liên kết, sản xuất giữa DN 2 nước trong phát triển công nghiệp.

Theo khảo sát của Jetro, ngày càng có nhiều DN Nhật Bản lựa chọn đầu tư vào Việt Nam. Trong một khảo sát 521 DN Nhật Bản, có 130 công ty mong muốn đầu tư vào Việt Nam, trong khi chỉ có 78 công ty mong muốn đầu tư vào Thái Lan.

Đa số các DN khảo sát là DNNVV, đây là nhân tố thuận lợi để thúc đẩy phát triển CNHT tại Việt Nam trong thời gian tới. Trong khi đó, số liệu thống kê của Hiệp hội DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam cho thấy hiện có gần 1.500 DN Nhật Bản đang đầu tư tại Việt Nam, trong đó 50% hoạt động lĩnh vực chế biến, chế tạo.

Các DN đã đầu tư vào Việt Nam trên 20 năm, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, lắp ráp điện tử, ô tô, xe máy... Tổng vốn đầu tư FDI của Nhật Bản vào Việt Nam tính đến đầu tháng 10-2015 đạt khoảng 37,7 tỷ USD, trong đó có 514 dự án mới đầu tư.

Chủ tịch Hiệp hội DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam, ông  Shimon Tokuyama, cho rằng nhiều DN mong muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Tuy nhiên việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm đầu tư tại Việt Nam đang là thách thức với nhiều DN Nhật Bản. Vấn đề hiện nay là cần thúc đẩy sự phát triển DN nội địa, tạo thực lực cho nguồn nhân lực Việt Nam.

Cần sự liên kết

Theo ông Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội DN ngành công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội, mỗi năm Việt Nam nhập khẩu hàng chục tỷ USD linh, phụ kiện ô tô, điện tử, cơ khí chế tạo. Các tập đoàn lớn của Nhật Bản như Toyota, Canon, Honda… đang phải nhập linh kiện từ nước thứ 3, trong khi khả năng sản xuất của các DNNVV Nhật Bản hoàn toàn sẵn sàng.

Để phát triển CNHT, thời gian tới cần cung cấp cho các DNNVV Nhật Bản biết nhu cầu các linh, phụ kiện thị trường Việt Nam cần nhập khẩu, đồng thời cung cấp cho họ biết được các DN Việt Nam đang cần hợp tác trong những lĩnh vực nào để sản xuất linh, phụ kiện và nguyên liệu.

Đối với các DNNVV Việt Nam, để phát triển CNHT rất cần vốn vay ODA để nhập máy móc thiết bị, công nghệ từ Nhật Bản. Trong chiến lược thu hút FDI, bên cạnh các ưu đãi đầu tư cần đi kèm với các yêu cầu về tỷ lệ nhập khẩu linh, phụ kiện từ các DNVVN nội địa. Hiện có hàng ngàn DNVVN sản xuất CNHT mong nhận được sự hợp tác từ các nhà sản xuất lớn.

Theo ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch Tập đoàn Đầu tư Sài Gòn, TPP với những đòi hỏi cao về xuất xứ hàng hóa. Vì vậy cần đẩy mạnh phát triển CNHT trong nước để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Quá trình nội địa hóa và nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm Việt Nam khi tham gia TPP gặp nhiều khó khăn từ vấn đề vốn, lãi suất và trượt giá đồng tiền. Hiện trong 12 nền kinh tế  tham gia TPP, lãi suất ở Việt Nam là cao nhất. Cần giảm được lãi suất cho DN, vì lãi suất đóng vai trò chi phí đầu vào và quyết định giá thành đầu ra của các sản phẩm.

Đôi bên cùng thắng

Theo Thứ trưởng Bộ KH-ĐT Nguyễn Chí Dũng, việc các DN lớn của Nhật Bản nhận xét CNHT Việt Nam không đủ điều kiện, khả năng đáp ứng, không đủ tiêu chuẩn, không đủ chất lượng để đáp ứng yêu cầu nội địa hóa sản phẩm là hoàn toàn đúng. Nhưng ngược lại, các DN trong nước không nắm chắc về đầu ra sản phẩm nên không dám mạnh tay đầu tư máy móc, mua công nghệ, dây chuyền sản xuất.

Một thực tế khác là khi phát triển các khu công nghiệp Chính phủ có rất nhiều chính sách ưu đãi về phát triển CNHT nhưng không thu hút được DN đầu tư vào lĩnh vực này. DN Việt Nam chờ DN Nhật Bản, trong khi DN Nhật Bản đánh giá Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu để đầu tư.

Như vậy, muốn phát triển CNHT 6 ngành mũi nhọn trong chiến lược phát triển công nghiệp Việt Nam - Nhật Bản, các DN Nhật Bản cũng phải giúp đỡ DN Việt Nam. Theo đó, 2 bên cần hỗ trợ nhau, cùng bổ sung, chia sẻ những lợi thế tốt nhất để cùng thắng, cùng làm giàu.

Công nghiệp hỗ trợ thiếu đầu ra ảnh 1

DN nội cần liên kết chặt chẽ hơn với các nhà sản xuất để phát triển CNHT.

Trên thực tế, các DNVVN của Nhật Bản cũng rất muốn làm CNHT cho các tập đoàn lớn như Honda, Toyota, Canon… Vì thế, để có được sự hợp tác, chuyển giao công nghệ, các DN Việt Nam cũng cần tính toán kỹ lợi ích của DN Nhật Bản.

Trong hợp tác phát triển CNHT giữa Việt Nam và Nhật Bản, DN Nhật Bản có vốn, có công nghệ, kinh nghiệm quản lý, thương hiệu và uy tín trên thị trường. Đổi lại, lợi thế của Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi, tình hình chính trị ổn định, có thị trường rộng lớn 90 triệu dân, kết nối với thị trường 620 triệu dân của ASEAN.

Việt Nam cũng có nguồn nhân lực dồi dào, chi phí lao động thấp, hạ tầng điện, nước khá ổn định. Đây là lợi thế cạnh tranh mà các DN 2 nước có thể tận dụng để hợp tác trong phát triển ngành CNHT. 

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hấp lực Phú Quốc

Hấp lực Phú Quốc

(ĐTTCO) - Rất nhiều du khách đã quay lại Phú Quốc (tỉnh Kiên Giang) lần 2, lần 3, thậm chí lần n, chứng tỏ hòn đảo này thực sự có sức hấp dẫn, xứng với danh xưng Hòn đảo ngọc. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Chật vật vì bị nhái thương hiệu

(ĐTTCO)-Trong ngành du lịch, hầu như ai cũng biết việc hàng loạt thương hiệu lữ hành tên tuổi bị nhái, giả mạo tên miền và trang website…

Khởi nghiệp

Năng lượng đến từ đam mê

(ĐTTCO) - Điều hành 3 DN, tham gia nhiều tổ chức, theo đuổi nhiều lớp học trong và ngoài nước, nhưng anh Nguyễn Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty Thuế, Kế toán - Luật Việt Á, ủy viên Ban Chấp hành Hội đồng Khởi nghiệp phía Nam, vẫn dành nhiều thời gian để chia sẻ, tư vấn miễn phí cho thanh niên, sinh viên trong việc làm chủ cuộc đời, định hướng tương lai, nhất là trên hành trình khởi nghiệp.