Chưa hấp dẫn vốn FDI vào môi trường

Trong dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam, lĩnh vực môi trường thu hút ít hơn hẳn so với các lĩnh vực khác, dù áp lực môi trường ngày càng cao. Vấn đề cấp thiết đặt ra là phải thu hút vốn nhiều hơn nữa vào lĩnh vực này, đặc biệt là khi Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa hoàn tất đàm phán.

Nhu cầu cấp thiết

Theo thống kê của Sở Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) TPHCM, đến tháng 9-2015 mới có 2 trong tổng số 12 cụm công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn có hệ thống xử lý nước thải tập trung. Bên cạnh đó, hiện nay tại TPHCM có tới 50% khu đô thị mới chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung; riêng các khu đô thị hiện hữu mới xây dựng được 1 nhà máy xử lý nước thải.

Chưa kể, khoảng 80% trong tổng số 12 triệu tấn chất thải rắn đô thị phát sinh hằng năm đang được xử lý bằng biện pháp chôn lấp, đòi hỏi diện tích lớn nhưng có nguy cơ phát sinh ô nhiễm thứ phát rất cao. Trong bình diện cả nước, trung bình mỗi ngày, môi trường tiếp nhận hơn 1 triệu tấn chất thải rắn, hơn 100.000m³ nước thải đô thị.

Đó là chưa kể lượng lớn chất thải phát sinh từ hàng trăm ngàn cơ sở sản xuất kinh doanh đang hoạt động. Điều này cho thấy nhu cầu sử dụng dịch vụ xử lý môi trường nước ra rất lớn. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua cho thấy dịch vụ xử lý môi trường của các DN trong nước vừa thiếu, vừa yếu. Chính vì vậy, việc kêu gọi đầu tư vào lĩnh vực xử lý ô nhiễm môi trường ở Việt Nam nói chung và TPHCM nói riêng rất cấp thiết.

Theo ông Lại Văn Mạnh, Viện Chiến lược chính sách tài nguyên và Môi trường (Bộ TN-MT), đầu tư FDI trong lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ môi trường (HH-DVMT) có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Nếu năm 2011 nguồn vốn đầu tư vào các dự án nước thải và chất thải rắn chỉ đạt khoảng 710 triệu USD, đến năm 2013 con số này là gần 1,3 tỷ USD.

Năm 2005 chỉ có 5 DN FDI tham gia vào lĩnh vực này, hiện đang có khoảng 40 DN tham gia. Một khảo sát mới đây của Dự án hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu (EU-Mutrap), cho biết kết quả kinh doanh của các DN FDI trong lĩnh vực HH-DVMT tại Việt Nam tương đối khả quan.

Theo nhận định của các chuyên gia, môi trường pháp lý của Việt Nam về đầu tư trong các lĩnh vực HH-DVMT đang có nhiều thuận lợi. Việt Nam đang khuyến khích các nhà đầu tư với các chính sách miễn, giảm phí thuê đất và sử dụng đất; nhập khẩu sản phẩm với mức thuế 0% khi đầu tư vào các lĩnh vực hoặc các khu vực địa bàn được khuyến khích đầu tư…

Mặc dù vậy, mức vốn đầu tư trong các lĩnh vực về HH-DVMT vẫn còn tương đối thấp so với tổng vốn đầu tư FDI vào Việt Nam. "Nhu cầu về vốn cho bảo vệ môi trường của Việt Nam rất cao, năm sau luôn tăng hơn năm trước. Dự kiến đến năm 2020 tổng vốn đầu tư cho bảo vệ môi trường ở Việt Nam sẽ ở mức hơn 40.000 tỷ đồng" - ông Lại Văn Mạnh cho biết.

Gỡ rào cản thủ tục

Đánh giá cao các chính sách ưu đãi trong lĩnh vực HH-DVMT, nhưng phần lớn DN FDI cho rằng vẫn còn nhiều rào cản trong các chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực này. Khảo sát của EU-Mutrap tại các DN FDI đang hoạt động trong lĩnh vực này cho thấy nhà đầu tư phàn nàn sự thiếu minh bạch của pháp luật cũng như rào cản ngôn ngữ đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của họ.

Bên cạnh đó, thủ tục hành chính như: đăng ký kinh doanh, giấy phép lao động, giấy phép môi trường… còn phức tạp khiến DN tốn nhiều thời gian. Ngoài ra, chính sách miễn thuế thực hiện không thống nhất giữa các địa phương cũng tạo ra khó khăn đáng kể cho DN trong việc lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh…

Các DN FDI kiến nghị các quy định pháp lý cần được soạn thảo dễ hiểu, dễ áp dụng; đấu thầu minh bạch về xây dựng các dự án bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, cần có một đường dây nóng để các nhà đầu tư có thể tiếp cận được các thông tin chính thức từ Chính phủ.

Chưa hấp dẫn vốn FDI vào môi trường ảnh 1

Lĩnh vực môi trường chưa thu hút mạnh vốn FDI do còn nhiều rào cản chính sách.

Theo ông Nguyễn Sỹ Linh, Viện Chiến lược chính sách TN-MT), chính sách về dịch vụ môi trường ở Việt Nam hiện mới tập trung giải quyết các vấn đề về ô nhiễm môi trường trước mắt và chưa thực sự được xem là ngành dịch vụ trên cơ sở cung - cầu và có định hướng lâu dài. Do vậy để thu hút đầu tư vào lĩnh vực này cần hiện thực hóa các chính sách hiện hành nhằm tạo lập môi trường pháp lý cho các DN hoạt động.

Các chính sách trong lĩnh vực HH-DVMT hiện khá toàn diện và đầy đủ nhưng còn thiếu hướng dẫn cụ thể để tăng cường nguồn lực phát triển dịch vụ môi trường, đặc biệt là cơ chế ưu đãi, khuyến khích, cũng như thị trường cạnh tranh, minh bạch để DN dễ dàng tiếp cận.

Để kêu gọi thu hút mạnh nhà đầu tư FDI trong lĩnh vực môi trường, theo nhiều chuyên gia cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính về đầu tư, kinh doanh; công bố công khai mọi quy trình, thủ tục có liên quan; loại bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết và các loại phí không chính thức.

Cần phải xử lý dứt điểm, kịp thời các vướng mắc trong quá trình cấp phép, điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư cho các dự án. Đẩy mạnh cải thiện cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hỗ trợ cho nhà đầu tư trong lĩnh vực môi trường nhằm giảm chi phí trung gian và tăng hiệu quả đầu tư, hạ giá thành sản phẩm và dịch vụ.

Đặng Loan

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nikkei: FLC đầy tham vọng khi mở rộng lĩnh vực kinh doanh

Nikkei: FLC đầy tham vọng khi mở rộng lĩnh vực kinh doanh

(ĐTTCO) - Trong bài viết mới đây, tờ Nikkei (Nhật Bản) đánh giá việc FLC muốn lấn sân thêm mảng casino và thậm chí cả ngành dịch vụ hàng không là kế hoạch đầy tham vọng về việc mở rộng hoạt động kinh doanh. 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Kéo Cô Tô gần lại

(ĐTTCO) - Sau nhiều lần lỡ hẹn, chúng tôi đã quyết định đến Cô Tô. Một hành trình không hề dễ dàng khi từ Hà Nội đến Cô Tô phải mất đến gần 10 giờ, chúng tôi nói vui gần bằng thời gian bay từ Hà Nội tới Paris.

Khởi nghiệp

Khởi tranh cuộc thi Startup Zone 2017

(ĐTTCO) - Vòng 1 "Tôi! Khởi Nghiệp" của cuộc thi Startup Zone 2017 do CLB Nhân sự  - Khởi nghiệp Trường ĐH Kinh tế TPHCM tổ chức đã diễn ra thành công với sự tham gia của hơn 3.000 sinh viên đến từ nhiều trường đại học, cao đẳng ở khu vực miền Nam.