Chóng mặt với thuế TTĐB

(ĐTTCO) - Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) là đạo luật ra đời từ năm 1990 nhưng có đến 8 lần sửa đổi, bổ sung. Những vấn đề bất hợp lý mà DN phản ánh hầu như chưa được tiếp thu trong các lần sửa đổi tiếp tục là chủ đề được đề cập tại hội thảo về thuế TTĐB diễn ra mới đây. Trao đổi với ĐTTC, ông ĐẬU ANH TUẤN (ảnh), Trưởng ban Pháp chế (Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam), nhận xét:

Luật Thuế TTĐB dù đang tạo ra đến 9% thu ngân sách nhưng cũng bị DN kêu nhiều nhất về tính minh bạch, hợp lý và thay đổi quá nhanh, khó tiên liệu, thiếu thống nhất, gánh nặng thuế lớn, đặc biệt là lộ trình tăng thuế quá gấp. Những quy định của luật cũng tạo ra rủi ro lớn cho người nộp thuế. Đó là dù đã nộp thuế nhưng chưa biết mình nộp đủ hay không và phải sau một thời gian mới biết. Bởi lẽ, theo quy định, giá tính thuế "không được thấp hơn 7% so với giá bán bình quân trong tháng của cùng loại sản phẩm do các cơ sở kinh doanh thương mại bán ra". Chưa nói đến mức 7% là mức ấn định cứng nhắc, khiên cưỡng và đánh đồng tất cả ngành hàng, mà giá bình quân trong tháng cũng rất đa dạng, tùy thời điểm thị trường, mặt hàng, người xác định, cách xác định... Điều này khiến DN quá khó để trở thành người đóng thuế nghiêm túc.

PHÓNG VIÊN: - Việc chính sách thuế TTĐB liên tục thay đổi, thiếu ổn định, khó tiên liệu đang gây những hệ lụy gì, thưa ông?

Chóng mặt với thuế TTĐB ảnh 1
Ông ĐẬU ANH TUẤN: - Sự ổn định và dự đoán được của chính sách thuế rất quan trọng vì sẽ giúp DN lên và thực hiện được kế hoạch kinh doanh. Tuy nhiên, việc nhiều quy định pháp luật về thuế thay đổi nhanh, thiếu ổn định, đã tạo ra những cú sốc bất ngờ với nhiều DN. Chẳng hạn Nghị định 108/NĐ-CP ban hành ngày 28-10-2015 và Thông tư 195/2015/TT-BTC ban hành ngày 24-11-2015 đều có hiệu lực từ 1-1-2016, tức từ khi ban hành đến thực hiện chỉ một thời gian rất ngắn. Theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thời điểm có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật không sớm hơn 45 ngày, kể từ ngày công bố hoặc ký ban hành. Đối với Thông tư 195, thời điểm có hiệu lực tính từ ngày ký chưa đủ 45 ngày. Quan trọng hơn, việc thay đổi cách tính thuế TTĐB đối với mặt hàng rượu bia được đánh giá đột ngột. Hầu hết DN ngành rượu bia đánh giá đây thực sự là gánh nặng đối với họ và không thể đáp ứng kịp và đối mặt với nguy cơ thua lỗ.

 Tương tự, từ 1-1-2016, việc tính thuế TTĐB với ô tô nhập khẩu được áp dụng theo Nghị định 108 và Thông tư 195 nói trên. Theo đó, trường hợp cơ sở nhập khẩu, sản xuất, lắp ráp ô tô dưới 24 chỗ bán hàng cho các cơ sở kinh doanh thương mại, Nghị định 108 quy định: “Đối với cơ sở nhập khẩu ô tô dưới 24 chỗ, giá làm căn cứ tính thuế TTĐB là giá bán của cơ sở nhập khẩu nhưng không được thấp hơn 105% giá vốn xe nhập khẩu. Giá vốn xe nhập khẩu bao gồm: Giá tính thuế nhập khẩu cộng (+) thuế nhập khẩu (nếu có) cộng (+) thuế TTĐB tại khâu nhập khẩu. Trường hợp giá bán của cơ sở nhập khẩu ô tô dưới 24 chỗ thấp hơn 105% giá vốn xe nhập khẩu, giá tính thuế TTĐB là giá do cơ quan thuế ấn định theo quy định của pháp luật về quản lý thuế”. Tuy nhiên, quy định mới về thuế TTĐB (Luật 106/2016/QH13 được thông qua tại kỳ họp thứ 11 Quốc hội khóa XIII) có hiệu lực từ 1-7-2016 lại thay đổi cách tính thuế. Theo đó, thuế suất đối với xe ô tô chở người dưới 24 chỗ ngồi sẽ bao gồm 14 mức thuế suất cơ bản, trong đó thuế suất thấp nhất 5% và cao nhất 150%.

Trong vòng 6 tháng, cách tính thuế TTĐB thay đổi tới 2 lần, mỗi lần thay đổi được áp dụng ngay trong vòng 2-3 tháng. Nhiều DN cho biết họ không kịp trở tay vì chính sách thuế thay đổi liên tục cũng như những bất cập trong cách tính thuế TTĐB mới. Việc liên tục điều chỉnh chính sách thuế trong thời gian ngắn gây khó khăn cho DN nhập khẩu ô tô, tức sẽ tác động tiêu cực đến thị trường, sức mua và nguồn thuế đóng góp vào ngân sách nhà nước. Sự thay đổi này cũng đang tạo gánh nặng lớn đối với DN ngành thuốc lá, bia. Như với ngành bia, thuế suất thuế TTĐB đối với mặt hàng bia tăng từ 50% lên 55% từ ngày 1-1-2016 đến hết ngày 31-12-2016, và 60% đến hết ngày 31-12-2017, 65% sau ngày 1-1-2018. Theo đánh giá, lộ trình tăng thuế TTĐB liên tục trong thời gian ngắn này với mức thuế suất cao sẽ gây khó khăn cho DN sản xuất bia.

- Theo ông, đâu là giải pháp tổng thể đối với chính sách thuế TTĐB?

- Thuế TTĐB có vai trò rất quan trọng với ngân sách, đang đóng góp cho ngân sách tương đương 1,5%  GDP cả nước, trong đó ngành công nghiệp rượu bia và thuốc lá chiếm tới 65% tổng thu thuế TTĐB. Do đó, chính sách thuế TTĐB cần được xây dựng cho trung hạn và dài hạn, có tính ổn định và dự báo. Sự ổn định về chính sách thuế sẽ tăng tính tuân thủ của người nộp thuế và thuận lợi hơn cho quản lý và thu thuế, đảm bảo tính ổn định của môi trường kinh doanh. Một chính sách thuế ổn định, tiên liệu được sẽ thúc đẩy đầu tư, giúp DN lập được kế hoạch kinh doanh hiệu quả. Lộ trình điều chỉnh thuế phải hài hòa lợi ích của các ngành, tăng thuế nhưng phải đảm bảo DN tồn tại và hoạt động để ngân sách nhà nước có nguồn thu bền vững, đảm bảo cơ hội việc làm và thu nhập cho người lao động.

Khi điều chỉnh chính sách về thuế cần đánh giá một cách toàn diện, không chỉ với các đối tượng chịu tác động trực tiếp của việc tăng thuế/bị đánh thuế, mà còn đối với các đối tượng chịu tác động gián tiếp. Việc tăng thuế suất đối với các mặt hàng thuốc lá, rượu, bia, cần gắn với giải pháp chống buôn lậu. Với thực tế hiện nay, thách thức lớn nhất của Luật Thuế TTĐB là đừng khắc nghiệt quá với DN làm ăn đàng hoàng, chỉ loay hoay tìm cách nắm "những ông có tóc", tạo cơ hội cho hàng nhập ngoại, hàng buôn lậu... chiếm lĩnh thị trường.

- Xin cảm ơn ông.

Hà My (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Du lịch

Thoát nghèo từ du lịch cộng đồng

(ĐTTCO) - Năm 2011, xã Nghĩa Lợi cùng với 2 xã Nghĩa An và Nghĩa Phúc được Thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái đưa vào thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Nhớ lại thời gian đó, ông Lường Văn Hà, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Lợi, không khỏi giật mình vì đã quá liều đăng ký xây dựng NTM. 
 

Khởi nghiệp

Về quê dựng nghiệp

(ĐTTCO) - Sau khi tốt nghiệp THPT, vì điều kiện gia đình anh Trần Hữu Đức (xóm 7, xã Thuận Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) đã vào Bình Dương làm công nhân.