Chính sách thuế thiếu ổn định

Chưa biết Bộ Tài chính sẽ có điều chỉnh gì khác trong đề xuất tăng thuế tài nguyên hay không, nhưng những phản ứng từ đối tượng chịu tác động cũng khiến nhiều người suy nghĩ về câu chuyện cân bằng lợi ích quốc gia và DN.

DN bức xúc

Theo dự thảo nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về ban hành biểu thuế suất thuế tài nguyên do Bộ Tài chính soạn thảo, từ 1-1-2016 và 1-1-2017, các loại khoáng sản kim loại, khoáng sản không kim loại, nước thiên nhiên sẽ được điều chỉnh tăng. Chẳng hạn, đồng tăng từ 13% lên 15%; bạc, thiếc tăng từ 10% lên 12%; cát tăng từ 11% lên mức trần 15%; sắt tăng từ 12% lên 14%; vàng tăng từ 15% lên 17%; titan tăng từ 16% lên 18%... Dù các mức tăng thêm này đều nằm trong khung thuế Quốc hội cho phép, nhưng thời điểm tăng không còn xa khi DN vẫn đang khó khăn đã gây nên nhiều bức xúc.

Với mong muốn có sự chia sẻ và lắng nghe từ phía Bộ Tài chính, bà Trần Thị Như Trang, CTCP Đầu tư khoáng sản An Thông (Hà Giang) chuyên khai thác quặng sắt, phân tích nếu từ 1-1-2017, thuế tài nguyên tăng lên 14% (hiện là 12%), tổng thu ngân sách từ thuế tài nguyên với sắt sẽ là 166 tỷ đồng (tăng thêm 23,7 tỷ đồng).

Theo tính toán của bà Trang, số thu hiện nay khoảng 142 tỷ đồng nhưng riêng Công ty An Thông đã chiếm đến 50% số thuế phải nộp của cả nước, đó là chưa kể các loại phí như phí cấp quyền khai thác.

“Việc tăng thêm này sẽ như giọt nước tràn ly với DN khi giá sắt đi xuống. Bởi lẽ hiện tại công ty có 2 mỏ, 3 nhà máy nhưng 1 mỏ dừng 1 năm nay, 1 nhà máy đóng cửa, 1 nhà máy hoạt động cầm chừng. Nếu tăng thêm bất kỳ tiền chi phí nào ảnh hưởng rất lớn. Công ty đã từng có 900 lao động nay chỉ còn chừng 450 lao động, số nghỉ việc đã đành, số còn lại tồn tại hay không phụ thuộc vào thuế suất sẽ tăng lên mức nào. Quan điểm của tôi là nếu tăng cũng phải có lộ trình, chẳng hạn như 5 năm để chúng tôi biết trước, nhưng mong mỏi hơn là thời điểm này chưa nên đề xuất tăng” - bà Trang nói.

Theo ông Nguyễn Văn Biên, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam, năm 2010 lợi nhuận còn lại với mỗi tấn than 200.000 đồng đến 2014 chỉ còn trên 70.000 đồng/tấn. Nguyên nhân do các loại chi phí DN phải chịu đều tăng như thuế tài nguyên tăng 2 lần, lợi nhuận giảm 2,5 lần, tiền lương tăng 13%. Nếu điều chỉnh như dự thảo (tăng từ 7% lên 10% đối với than anthracite hầm lò, than khác và tăng từ 9% lên 12% đối với than anthracite lộ thiên, than nâu, than mỡ), có thể thu thêm được một số tiền, nhưng khi giá bán thấp, sản lượng giảm sẽ khó giữ được mức đó.

Theo một nghiên cứu của tổ chức nghiên cứu Pan Nature, thu ngân sách từ thuế tài nguyên ngoài dầu thô chỉ chiếm 1% tổng thu những năm qua. Có những địa phương có 200 giấy phép khai thác nhưng số thu chưa được 4 tỷ đồng, không đủ chi phí quản lý chưa kể khắc phục môi trường. Do đó chính sách thuế phải làm sao để DN có lợi nhuận, thu mới bền vững.

Cần cân bằng lợi ích

Lý giải việc tăng thuế tài nguyên, ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách Thuế (Bộ Tài chính), cho rằng việc sửa đổi biểu thuế nhằm thực hiện phương pháp quản lý thu cho phù hợp với thực tiễn hoạt động khai thác tài nguyên theo từng giai đoạn. Việc tăng thuế suất góp phần hạn chế tối đa việc xuất khẩu tài nguyên chưa chế biến, góp phần đảm bảo nguồn thu nhà nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, ông Vũ Hồng, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Khai thác chế biến khoáng sản Núi Pháo (Tập đoàn Masan), đánh giá việc tăng thuế suất tài nguyên sẽ làm tăng chi phí khai thác khiến DN chỉ tập trung khai thác phần quặng giàu, bỏ quặng nghèo. Việc này dẫn đến sự lãng phí tài nguyên. “Với sức ép về cắt giảm chi phí do hậu quả của việc tăng thuế gây ra sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động. Ngoài ra tăng thuế sẽ làm cho ngân quỹ dành cho cộng đồng địa phương như y tế, đào tạo… cũng sẽ bị cắt giảm” - ông Hồng nêu thực tế.

Chính sách thuế thiếu ổn định ảnh 1

Tăng thuế có thể làm tăng thu ngân sách trong ngắn hạn nhưng lại làm giảm thu
trong dài hạn.

Theo nhiều chuyên gia, so với mặt bằng chung thế giới, thuế suất tài nguyên khoáng sản của Việt Nam cao. Từ năm 2010 đến nay, mức thuế suất đối với sản xuất than đã tăng 2 lần, mỗi lần tăng mạnh, từ 40% đến 200%. Thực trạng này ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của sản phẩm trong nước. Nếu không có chính sách thuế hợp lý sẽ tạo điều kiện cho hàng hóa nước ngoài lấn sân thị trường nội địa. Hơn nữa, điều kiện khai thác tài nguyên, trong đó có tài nguyên than ngày một khó khăn. Nếu không giảm thuế được thì nên giữ nguyên mức thuế hiện tại.

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu với thế giới khi tham gia hàng loạt hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương, ngân sách giảm thu do thuế suất giảm nên việc tăng thuế tài nguyên là cần thiết. Song lộ trình tăng cần được thực hiện từng bước và giãn ra để không làm xáo trộn và gây bất ổn đối với môi trường đầu tư. Bởi tăng thuế suất thuế tài nguyên ở thời điểm hiện tại cho thấy chính sách thuế thiếu ổn định, đã tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư kinh doanh.

Đặc biệt việc tăng này lại diễn ra trong bối cảnh Chính phủ ban hành 2 Nghị quyết 19 thể hiện sự quyết tâm trong cải thiện môi trường kinh doanh. Bên cạnh đó, việc tăng thuế suất thuế tài nguyên trong khoảng thời gian ngắn mặc dù không vượt khung thuế suất thuế tài nguyên nhưng không giúp đạt được mục tiêu đề ra là đảm bảo nguồn thu ngân sách.

Bởi lẽ, tăng thuế có thể làm tăng thu ngân sách trong ngắn hạn nhưng lại làm giảm thu trong dài hạn, do tổng lượng khai thác giảm, ảnh hưởng tới các khoản thu về thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế thu nhập DN…

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Dàn xe đủ chủng loại tại Thái Lan

(ĐTTCO) - Hàng trăm chiếc xe đủ các loại thuộc sở hữu của một người đàn ông tại Thái Lan. Toàn bộ dàn xe đều dán dòng chữ “Ai Baan Nawk” (tạm dịch: thằng nhà quê).

Du lịch

Đề xuất xây dựng phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt

(ĐTTCO)-Công ty cổ phần Ngôi sao biển Sài Gòn vừa có công văn gửi UBND TP.Đà Lạt (Lâm Đồng) xin chủ trương nghiên cứu, lập phương án và thực hiện đầu tư xây dựng dự án phố đi bộ - chợ đêm Đà Lạt.
 
 

Khởi nghiệp