Chấn chỉnh văn bản trái luật

Ngày 13-8 tới đây, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) sẽ phối hợp với Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo “Vai trò của doanh nghiệp trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) mới”. Đây là vấn đề đang được cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng sẽ khắc phục những bất cập hiện hành.

Chấn chỉnh văn bản trái luật ảnh 1
Trên thực tế, chất lượng của VBQPPL khi ban hành vẫn còn nhiều vấn đề đáng quan ngại, tính công khai, minh bạch trong quá trình lấy ý kiến còn rất hạn chế. Và dự thảo luật dù có nhiều điểm tiến bộ nhưng vẫn còn đó nhiều điểm cần phải sửa đổi, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến cộng đồng doanh nghiệp. Số liệu thống kê từ Bộ Tư pháp cho thấy, tính từ đầu năm 2013 đến nay, trong tổng số hơn 1.500 văn bản được kiểm tra có tới 312 văn bản trái pháp luật.

Trong đó có 186 văn bản sai căn cứ pháp lý, 64 văn bản sai hiệu lực, 11 văn bản sai thẩm quyền và 54 văn bản sai về nội dung. Việc các văn bản sai vẫn được ban hành, vượt qua mọi quy trình, “lọt lưới”, cho thấy việc thẩm tra, thẩm định lẫn các yêu cầu như phải lấy ý kiến đối tượng chịu tác động trước khi ban hành không phát huy hiệu quả.

Theo nhận định, VCCI có trách nhiệm chủ trì tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo VBQPPL có liên quan đến doanh nghiệp. Song thực ra quy định này được hiểu VCCI sẽ tham gia tại thời điểm văn bản đã được soạn thảo, còn thời điểm trước đó khi luật và pháp lệnh mới chỉ là chính sách được đề nghị thì vai trò VCCI lại không thấy.

Trong khi đó, giai đoạn lấy ý kiến việc hình thành cho các chính sách của luật, pháp lệnh rất quan trọng và có tính quyết định đến VBQPPL đó, còn dự thảo VBQPPL chỉ là hình thức cụ thể của các chính sách đã được thông qua. Nếu doanh nghiệp không có tiếng nói trong giai đoạn hoạch định chính sách ban đầu, sẽ gặp hạn chế khá lớn trong việc tham gia góp ý cho dự thảo VBQPPL đã được soạn thảo. Và khi các chính sách lớn đã được quyết định trước đó sẽ khó thay đổi ở giai đoạn soạn thảo.

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp không đồng tình với các chính sách trong dự luật, pháp lệnh nhưng lại không có cơ hội để “lên tiếng” khi văn bản đã ở giai đoạn “chốt rồi”, việc tham gia có ý kiến cũng ít ý nghĩa.

Bên cạnh đó, dù trong các quy định về việc xây dựng luật, pháp lệnh có quy định về nghĩa vụ lấy ý kiến của cơ quan, tổ chức có liên quan và đối tượng chịu tác động trực tiếp về các chính sách, nhưng thực tế trong thời gian qua trong một số dự thảo, việc lấy ý kiến doanh nghiệp hay tổ chức đại diện cho doanh nghiệp chỉ là hình thức, thậm chí một số cơ quan chủ trì soạn thảo đã không hỏi ý kiến của VCCI đối với văn bản liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp.

Theo VCCI, trong nhiều trường hợp nhận được đề nghị đóng góp ý kiến nhưng với thời hạn ngắn và dự thảo đang ở giai đoạn cuối lấy ý kiến, sát ngày thời điểm trình lên Bộ Tư pháp để thẩm định hoặc Văn phòng Chính phủ thẩm tra. Trong khi đó, việc đóng góp ý kiến VCCI phải trải qua quá trình xử lý như: xác định các doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp, gián tiếp; xác định nội dung trọng tâm cần lấy ý kiến, xúc tiến việc lấy ý kiến với nhiều hình thức; chờ doanh nghiệp phản hồi và tổng hợp phản hồi trên cơ sở cân bằng lợi ích của các nhóm chịu tác động cũng như đảm bảo lợi ích công cộng.

Các công việc này đôi khi tương ứng với quy trình lấy ý kiến của cơ quan chủ trì soạn thảo. Do vậy, cần một thời gian dài đủ để hoàn thành được quy trình trên một cách có chất lượng nhất.

Để ngăn ngừa tình trạng tùy tiện trong việc ra văn bản, theo nhiều chuyên gia, cần phải quy định trách nhiệm bồi thường của các chủ thể ban hành VBQPPL trong trường hợp ban hành chậm, ban hành trái pháp luật, gây ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước, môi trường đầu tư, kinh doanh, quyền, lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, người dân.

Trong đó, để đảm bảo tính khả thi của quy định này cần có các quy định chặt chẽ, thận trọng trong vấn đề: chứng minh thiệt hại, chứng minh mối liên quan giữa thiệt hại với việc VBQPPL được ban hành, xác định lỗi của các cơ quan nhà nước, xác định trách nhiệm của người thi hành công vụ trong việc ban hành văn bản trái pháp luật để xác định nghĩa vụ bồi hoàn…

Quang Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

Bịt lỗ hổng cơ chế đầu tư BOT

(ĐTTCO) - Cả nước hiện có 88 dự án BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao) được xây dựng, gắn với nó là chừng ấy trạm thu phí BOT giao thông. 

Công nghệ - Xe

Jaguar F-Pace 2017: Bản lĩnh 'báo' đầu đàn

(ĐTTCO) - Mang danh “báo đầu đàn” đưa Jaguar gia nhập phân khúc SUV hạng sang, F-Pace không chỉ sở hữu diện mạo cao lớn, khoang nội thất rộng rãi mà còn mang lại cảm giác lái thể thao đầy phấn khích.

Du lịch

Ngày 21-8 vận hành thử tuyến buýt đường sông tại TPHCM

(ĐTTCO)-Sau nhiều lần hứa hẹn, dự kiến ngày 21-8, tuyến vận tải hành khách công cộng đường thủy nội địa số 1 trên sông Sài Gòn sẽ chạy vận hành kỹ thuật để thử nghiệm. Dự kiến, vào tháng 10-2017 sẽ chính thức đưa vào hoạt động.
 

Khởi nghiệp

Lạ lẫm 'Thung lũng khởi nghiệp' giữa Sài Gòn

(ĐTTCO)-Một khu nhà làm việc cũ kỹ của Sở Khoa học công nghệ TP.HCM được cải tạo theo phong cách lạ vào tháng 8-2016, thoáng nhìn tưởng quán cà phê. Nhiều doanh nghiệp ra đời từ đó...