Cần đặc khu nhưng băn khoăn đặc thù

(ĐTTCO) - Hôm qua 23-5, Quốc hội đã nghe báo cáo giải trình, tiếp thu và thảo luận về dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (đặc khu) Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc. 
Đa số đại biểu (ĐB) đều cho rằng cần thiết phải có đặc khu nhưng kèm theo đó là nỗi băn khoăn về những đặc thù quy định tại dự thảo. Thậm chí, một số ĐB cho rằng không nên triển khai cùng lúc 3 đặc khu.
Giải ngân phải đúng cam kết, trong thời hạn
Theo dự thảo, ngành, nghề ưu tiên phát triển tại đặc khu Vân Đồn là công nghệ cao; công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao; du lịch và công nghiệp văn hóa; cảng hàng không, cảng biển, thương mại.
Tại đặc khu Bắc Vân Phong ưu tiên phát triển các ngành, nghề công nghệ thông tin, điện tử, cơ khí chính xác; cảng biển; du lịch, khách sạn; trung tâm thương mại - tài chính. Tại đặc khu Phú Quốc ưu tiên phát triển các ngành, nghề du lịch, khách sạn; thương mại, hội nghị, triển lãm, quản lý tài sản; y tế, giáo dục, nghiên cứu và phát triển.
 NĐTCL không chỉ bỏ vốn các dự án lớn mà phải có thẩm quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ tham gia từ quy hoạch, đề xuất thể chế, đầu tư hạ tầng, xúc tiến đầu tư, tổ chức thực hiện để phát triển toàn bộ đặc khu đó theo mục tiêu đã định. Tuy nhiên, việc rà soát sẽ được làm chặt chẽ hơn, đảm bảo NĐTCL đích thực được hưởng các chính sách ưu đãi tương xứng.
Ông NGUYỄN CHÍ DŨNG,
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư
Theo dự thảo mới nhất, nhà đầu tư chiến lược (NĐTCL) là NĐT có năng lực tài chính, quản trị, có cam kết bằng văn bản về việc ứng dụng, chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ mới, công nghệ sạch hoặc công nghệ cao; cam kết đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, gắn bó lợi ích lâu dài với đặc khu và có dự án đầu tư tại đặc khu thuộc một trong các trường hợp: dự án đầu tư khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp có casino quy mô vốn đầu tư tối thiểu 45.000 tỷ đồng (giải ngân theo đúng tiến độ cam kết, nhưng không quá 8 năm kể từ khi cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư); dự án đầu tư kết cấu hạ tầng phù hợp với quy hoạch đặc khu, có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 12.000 tỷ đồng (thực hiện giải ngân trong thời hạn không quá 5 năm); dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển của đặc khu, có quy mô vốn đầu tư tối thiểu 6.000 tỷ đồng (giải ngân trong thời hạn không quá 3 năm)…
Về thời hạn sử dụng đất để sản xuất, kinh doanh, theo dự thảo thời hạn không quá 70 năm, do chủ tịch UBND đặc khu quyết định căn cứ vào quy mô, tính chất của dự án đầu tư và đề xuất của NĐT. Trường hợp đặc biệt, thời hạn sử dụng đất có thể dài hơn nhưng không quá 99 năm do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Dự thảo luật xác định dịch vụ kinh doanh casino, trò chơi điện tử có thưởng, dịch vụ kinh doanh đặt cược được áp dụng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt 15% trong thời hạn 10 năm kể từ khi có doanh thu…

Băn khoăn các đặc quyền
ĐB Võ Thị Như Hoa (Đà Nẵng) bày tỏ sự băn khoăn về quy định không cần đánh giá thông tin NĐT; mục tiêu, quy mô, địa điểm, tiến độ dự án… Bởi lẽ, nếu không đánh giá làm sao khẳng định NĐT có đủ điều kiện, tư cách pháp lý để thực hiện dự án, cũng như biết dự án phù hợp quy hoạch, định hướng phát triển của đặc khu… ĐB Hoa cũng đề nghị thận trọng khi giao nhiều thẩm quyền vượt cấp cho chủ tịch UBND đặc khu.
ĐB Lê Thu Hà (Lào Cai) cho rằng thời hạn cho thuê đất 99 năm quá dài, thu hồi đất phức tạp, đặc biệt trong trường hợp 3 đặc khu đều có vị trí địa chính trị hết sức đặc biệt. Chia sẻ quan điểm, theo ĐB Dương Trung Quốc (Đồng Nai), đặc khu mới là thử nghiệm và khi thử nghiệm có thành công, thất bại nên không thể phiêu lưu. Thời hạn giao đất tới 99 năm, với địa chính trị như vậy, liệu 3 đặc khu này có trở thành nơi di dân?
ĐB Quốc đề nghị khi lấy biểu quyết, Quốc hội nên tiến hành biểu quyết riêng về thời gian cho thuê đất 99 năm và chịu trách nhiệm với tương lai, với quyết định của mình. ĐB Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) đề nghị không triển khai đồng loạt, chỉ làm trước 1 đặc khu và bỏ thời hạn giao đất 99 năm vì không có vòng đời dự án nào cần đến 99 năm.
Về việc tăng quyền lực cho chủ tịch UBND đặc khu, ĐB Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình) đồng ý với nguyên tắc này nhưng đề nghị xem xét, rà soát lại các điều luật để điều chỉnh, giảm bớt quy định cho chủ tịch và giao cho UBND đặc khu để ủy quyền trách nhiệm cho phó chủ tịch và một số ban, ngành Trung ương. Trong đó có những nội dung cụ thể như chủ tịch đặc khu cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện đặc khu, cấp đổi giấy phép kinh doanh...
“Chủ tịch đặc khu không thể kiểm soát được mọi vấn đề. Việc gì chủ tịch cũng ký không có thời gian lo việc lớn. Với dự thảo luật vị trí chủ tịch đặc khu rất dễ bị vi phạm trách nhiệm” - ĐB Phương nói.
Phản biện ý kiến này, ĐB Nguyễn Văn Thân (Thái Bình), cho rằng với tinh thần vượt trội, đột phá phải tìm cho được người có kinh nghiệm và năng lực cao, vì nếu không giao cho người đứng đầu quyền quyết định việc lớn chẳng còn gì là đột phá. Nếu quá cầu toàn, không giao cho chủ tịch đặc khu quyền hạn đặc biệt, quyết các việc lớn, khi đó lại quay về các khu kinh tế bình thường, không phải đặc khu kinh tế.
Trong khi đó, ĐB Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội), Lê Thu Hà (Lào Cai), cho rằng cần bỏ quy định về giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với một số dịch vụ liên quan dịch vụ kinh doanh casino, dịch vụ kinh doanh đặt cược, dịch vụ kinh doanh trò chơi điện tử.
“Kỳ họp vừa rồi Quốc hội đã thông qua nghị quyết về cơ chế đặc thù cho TPHCM. Nếu đặt cạnh 3 đặc khu thấy có những định hướng ngược chiều. Cơ chế đặc thù tạo điều kiện cho TP tăng một số khoản thu, theo đó tăng nghĩa vụ người nộp thuế của TPHCM đóng góp cho ngân sách nhà nước, trong khi cơ chế đặc thù về thuế cho các đặc khu miễn, giảm tối đa. Nhìn từ góc độ này, TPHCM là một trong những địa bàn bị tác động bất lợi của việc thu hút đầu tư nước ngoài vào đặc khu” - ĐB Hà phân tích.
Giải trình thêm, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, đề nghị giữ nguyên quy định thuê đất 99 năm vì đây là chính sách vượt trội. Tuy nhiên, ông Dũng đồng tình với ý kiến các ĐB là phải quy định rõ đâu là điều kiện đặc biệt để được Thủ tướng phê duyệt. Về thuế tiêu thụ đặc biệt của casino, ông Dũng cũng “xin phép được giữ như dự thảo” vì việc miễn là chủ động, không phải khuyến khích NĐT. Nếu khuyến khích, cho phép phải đảm bảo được cạnh tranh, phải có đầu tư lớn và làm bài bản, từ đó có chính sách miễn giảm hợp lý. 

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Đừng trông mong ô tô giá rẻ

(ĐTTCO)-Đó là khẳng định của TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM), ngay cả khi thuế suất thuế nhập khẩu mặt hàng ô tô nguyên chiếc chở người dưới 10 chỗ ngồi từ các nước nội khối ASEAN đã về mức 0%.

Du lịch

Chung tay giữ gìn môi trường du lịch

(ĐTTCO) - Bộ VH-TT-DL vừa phối hợp với Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã tổ chức chiến dịch bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch với chủ đề “Biển Việt Nam xanh”  tại 5 tỉnh ven biển miền Trung. 

Khởi nghiệp

Chinh phục thị trường, người tiêu dùng

(ĐTTCO) - Việc khởi sự kinh doanh luôn đặt các chủ DN trẻ vào nhiều thách thức, trong đó có việc làm sao hiểu và chinh phục người tiêu dùng. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC đã có cuộc trao đổi với chuyên gia chiến lược và thương hiệu PHẠM VIỆT ANH, Chủ tịch HĐTV Công ty Left Brain Connectors.