Cải cách DNNN không thể chần chờ

Những tiếng nói thúc giục tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) lại tiếp tục vang lên mạnh mẽ từ các đại diện DN nước ngoài tại Việt Nam khi Diễn đàn Doanh nghiệp 2013 (VBF 2013) diễn ra ngày 3-12, trước thềm "Diễn đàn đối tác phát triển Việt Nam" (diễn ra 5-12).

Nhiều tham luận của hiệp hội DN nước ngoài, đưa đến VBF 2013 đều bày tỏ sự sốt ruột, quan ngại về sự chậm trễ của tái cơ cấu DNNN, sự bất bình đẳng giữa DNNN với khu vực DN khác. Ông Steven Winkelman, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hoa Kỳ (AmCham), cho biết các thành viên của AmCham muốn nhìn thấy rõ hơn sự quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc cải cách khu vực DNNN, điều mà nhiều nhà phân tích coi là nguyên nhân căn bản của những thách thức đặt ra đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay. Tham nhũng và xung đột lợi ích đã trở thành các vấn đề cố hữu trong cơ cấu của khu vực DNNN, sự phân bổ không hợp lý các nguồn lực…

Ông Preben Hjortlund, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp châu Âu (EuroCham), nhìn nhận các DNNN được ưu đãi nhiều hơn thông qua các khoản vay, tiếp cận đất đai... nhưng lại thường hoạt động không hiệu quả. Điều này đang kìm hãm sự tăng trưởng của nền kinh tế do việc giảm đầu tư khu vực tư nhân. Tại sao không đẩy mạnh tiến trình cổ phần hóa các DNNN trong thời gian sớm nhất có thể để tạo ra môi trường mang tính cạnh tranh hơn và hoạt động theo cơ chế thị trường.

Ông Sato Motonobu, Chủ tịch Hiệp hội DN Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV), cũng cảnh báo, trong khi các DNNN có thể xin cấp vốn từ các tổ chức tài chính thì nhiều trường hợp các DN tư nhân xin vay vốn vô cùng khó khăn. Nếu cứ tiếp diễn như vậy năng lực cạnh tranh của Việt Nam sẽ không còn.

Cải cách DNNN không thể chần chờ ảnh 1

Sản xuất ô tô tại Công ty Ô tô Trường Hải. Ảnh: LONG THANH

Ông Seck Yee Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội DN Singapore, cho rằng DNNN là một trong những nền tảng chủ lực của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều DNNN đang hoạt động thiếu hiệu quả, phát sinh lỗ. Bằng chứng là dư nợ trong nước của DNNN đã lên tới khoảng 145.000 tỷ đồng, trong đó 20-30% là nợ không thể hoàn trả.

Theo ông Seck Yee Chung, những DNNN phi thương mại (được thành lập để thực hiện những nhiệm vụ xã hội), DNNN thương mại (có mục đích tìm kiếm lợi nhuận, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế) cần phải được phân định rõ ràng về mục tiêu. DNNN phi thương mại cần tập trung vào những nhiệm vụ xã hội chính và tránh đầu tư vào những lĩnh vực kinh doanh tự phát, gây lãng phí nguồn vốn; DNNN thương mại phải tuân thủ các quy luật thị trường và phải chịu trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn vốn. Như vậy mới tạo sự bình đẳng giữa DNNN và DN tư nhân.

Báo cáo của Nhóm công tác thị trường vốn do ông Dominic Scriven trình bày cho rằng việc bán một phần các DN nắm giữ trên sàn niêm yết sẽ dễ dàng bù đắp được ngân sách trong giai đoạn khó khăn. Việc này thực hiện bằng cách tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài, giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước thông qua bán cổ phần nhà nước trong các công ty thuộc diện không nhạy cảm.

Trước mắt có thể giảm bớt sở hữu nhà nước tại các công ty niêm yết về dưới 50% nhưng vẫn trên 35%. Điều này sẽ có lợi hơn việc giảm lương tối thiểu hay tận thu những nguồn khác. Theo tính toán của nhóm, tổng giá trị thị trường của phần vốn nhà nước tại 11 công ty trong nhóm 20 công ty lớn nhất niêm yết trên HOSE là 14,8 tỷ USD, chiếm 38% vốn hóa HOSE; riêng phần sở hữu trên 50% của nhóm 11 công ty này có giá trị 4,4 tỷ USD.

Việc các hiệp hội, DN nước ngoài quan tâm đến DNNN tại Việt Nam không phải mới, nhưng thời điểm này có giá trị hơn bao giờ hết. Bởi khi Việt Nam đang đàm phán Hiệp định Đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) với 11 nước, đòi hỏi của TPP và các đối tác tham gia phải tạo môi trường bình đẳng cho các thành phần kinh tế, không có ưu đãi đặc biệt hay một đặc quyền cho khu vực DNNN, yêu cầu về sự minh bạch, công khai trong hoạt động.

Việc đưa vấn đề DNNN vào TPP với Việt Nam tuy nhạy cảm nhưng lại hết sức cần thiết. Bởi việc minh bạch hóa DNNN, giảm sự can thiệp của Nhà nước vào các công việc của DNNN, sẽ mở ra cơ hội cho các DNNN được chủ động hơn trong việc huy động vốn, đề ra chủ trương, chiến lược kinh doanh... từ đó nâng cao hiệu quả, sức cạnh tranh hơn.

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nguồn năng lượng mới nhiều công dụng

Nguồn năng lượng mới nhiều công dụng

(ĐTTCO) - Công dụng của nhân sâm đối với sức khỏe con người từ lâu đã được biết đến qua kết quả nghiên cứu của nhiều chuyên gia y học cổ đại và hiện đại.

Công nghệ - Xe

Du lịch

Nghịch lý du khách nhiều, tiêu chẳng bao nhiêu

(ĐTTCO) - Những năm gần đây lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng đều, nhưng ngành du lịch vẫn đứng trước bài toán khó khi mức chi tiêu của du khách ngày càng giảm. 

Khởi nghiệp

Điều cần của doanh nghiệp khởi nghiệp

(ĐTTCO)-Chính phủ đã và đang có hàng loạt quyết sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp (DN), như Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020, Quyết định 844/QĐ-TTg với đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”…