Ca cao lợi không cao

Ca cao được xem là một mặt hàng nông sản tiềm năng của Việt Nam với giá bán gấp 2-3 lần cà phê. Tuy nhiên, nguồn lợi lớn từ ca cao lại đang nằm trong tay các doanh nghiệp (DN) ngoại do các DN nội thiếu liên kết với nhau.

Khát nguyên liệu

Năm 2012, sản lượng ca cao trên thế giới sụt giảm mạnh do các nước trồng ca cao gặp nhiều biến động. Cụ thể, Malaysia - một trong những nước trồng ca cao đứng đầu thế giới - đã chuyển đổi khoảng 200.000ha đất trồng ca cao sang trồng cọ dầu.

Indonesia, nước sản xuất ca cao lớn tại châu Á, bị giảm sản lượng khoảng 20%. Các nước khác cũng rơi vào tình trạng tương tự, như Bờ Biển Ngà giảm sản lượng 20%, Ghana giảm 19%. Sự sụt giảm này khiến nguồn hàng trở nên khan hiếm và đẩy giá ca cao lên mức cao vì nhu cầu tiêu thụ sản phẩm này vẫn rất lớn.

Thống kê cho thấy, hiện các thị trường châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản rất ưa chuộng các sản phẩm làm từ ca cao và chiếm đến 76% lượng tiêu thụ của toàn thế giới.

Trong khi đó, mức tiêu thụ sản phẩm làm từ ca cao của các nước như Nga, Brazil, khu vực Trung Đông cũng đang có dấu hiệu tăng cao.

Trước đây, ca cao Việt Nam không được chú trọng nhiều do sản lượng thấp, nhưng những năm gần đây, nguồn cung từ các nước lớn trong lĩnh vực trồng và cung ứng ca cao đang giảm dần nên các nhà chế biến đã bắt đầu thiết lập mối quan hệ với thị trường Việt Nam, thúc đẩy cây ca cao phát triển mạnh.

Sự xuất hiện của những nhà thu mua này đã cải thiện tình trạng thu hoạch nhưng thiếu người mua, giúp người nông dân yên tâm về đầu ra.

Ca cao lợi không cao ảnh 1 

Nông dân thu hoạch ca cao. 


Số liệu thống kê của Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp - Phát triển nông thôn (NN-PTNT) cho thấy ngành ca cao Việt Nam có tốc độ phát triển khá nhanh: năm 2003 diện tích trồng ca cao chỉ đạt 3.000ha nhưng đến cuối năm 2011, tổng diện tích ca cao trên cả nước ước đạt 20.100ha với sản lượng đạt 5.500 tấn/năm.

Theo quy hoạch của ngành, đến năm 2015, diện tích ca cao sẽ được mở rộng lên 35.000ha với sản lượng 26.000 tấn và đạt khoảng 50.000ha, sản lượng 52.000 tấn vào năm 2020.

Đi kèm mục tiêu đó là kế hoạch hướng DN và nông dân thực hành chỉ tiêu sản xuất ca cao sạch để đạt chứng nhận UTZ, bộ tiêu chí chứng nhận dành cho cà phê, ca cao, trà và dầu cọ sạch trên toàn cầu nhằm nâng cao giá trị cho mặt hàng ca cao Việt Nam.

Những năm gần đây, DN bắt đầu nhận thấy giá trị của hạt ca cao nên đã bắt tay đầu tư trồng trọt, thu mua hạt ca cao ở các tỉnh thuộc quy hoạch của Bộ NN-PTNT. Song 2 năm trở lại đây, cả nước chỉ mới có 11 DN đạt được giấy chứng nhận UTZ.

DN ngoại hưởng lợi

Từ khi có sự xuất hiện của DN ngoại, thị trường ca cao Việt Nam mới bắt đầu sôi động. Theo phân tích của các DN trong ngành, lợi nhuận mang về từ ca cao rất lớn. Với ca cao sơ chế, các DN có thể lãi khoảng 15%.

Nếu tham gia chế biến các sản phẩm từ ca cao như bột, kẹo, chocolate… mức lợi nhuận có thể đạt đến 400%. Nhưng mức lợi nhuận “khủng” này đang do các DN FDI nắm giữ, còn DN Việt Nam chỉ đóng vai trò thu mua trung gian và sơ chế để bán lại.

Trên thị trường, các DN nước ngoài không những nắm thế chủ động mà còn đang cạnh tranh gay gắt với nhau để giành nguồn hàng.

Tên tuổi đáng chú ý nhất trên thị trường Việt Nam là Cargill. Từ năm 2009, Công ty Cargill của Hoa Kỳ đã tham gia vào nước ta thông qua Công ty TNHH Cargill Việt Nam và chi ra một số vốn lớn để thành lập các trạm thu mua ở những vùng trồng ca cao trọng điểm trên cả nước.

Với những bước thâu tóm nguồn hàng bài bản, hiện Cargill đang thu mua đến 80% sản lượng ca cao tại Việt Nam để phục vụ cho hoạt động chế biến xuất khẩu.

Trong khi các DN ngoại đang cạnh tranh gay gắt thì các DN nội lại chỉ mới quanh quẩn hoạt động trong lĩnh vực trồng và cung cấp hạt ca cao lên men cho các đầu mối của Cargill, ED&F Man (Anh) và Mitsubishi Corporation (Nhật Bản).

Về vấn đề này, ông Nguyễn Phúc Linh, Giám đốc Công ty TNHH Thịnh Phúc, chia sẻ hiện vẫn có một số DN đủ tiêu chuẩn để cung cấp sản phẩm cho các nhà chế biến trong và ngoài nước, nhưng cũng không thể xuất khẩu trực tiếp được mà phải thông qua các đầu mối này.

Thí dụ, sản phẩm ca cao của một số DN Việt Nam được công ty Mars Incorporated - đơn vị quản lý các hãng chocolate nổi tiếng như Mars bars, M&Ms, Milky Way và Dove - đánh giá cao nhưng họ cũng phải mua nguyên liệu từ Cargill do DN Việt Nam không thể đáp ứng được nhu cầu cho các đơn hàng lớn.

Trong khi đó, với mục tiêu gặt hái mức lợi nhuận cao hơn, gần đây một số DN đã tham gia sản xuất các sản phẩm làm từ hạt ca cao như bột, chocolate, bánh, rượu… nhưng vì công nghệ chế biến còn yếu kém nên không có nhiều thương hiệu khẳng định được tiếng tăm.

Về việc đầu tư nhà máy sản xuất thành phẩm, ông Trần Văn Liêng, Tổng giám đốc Công ty Vinacacao, cho rằng chi phí đầu tư nhà máy chế biến ca cao giai đoạn đầu không quá lớn, nhưng nút thắt là ở chỗ nguồn ca cao trong nước đã bị các DN ngoại thu mua gần hết.

Các DN nội muốn chế biến phải nhập khẩu gần 80% nguyên liệu từ các nước khác với giá cao hơn nguyên liệu trong nước và phải chịu thêm phí vận chuyển nên không nhiều DN mặn mà với việc chế biến thành phẩm.

Có thế mạnh, có tiềm năng nhưng ngành ca cao lại diễn ra tình trạng mạnh ai nấy làm, thiếu sự liên kết, thiếu chính sách hỗ trợ nên các DN ngoại đã nắm hết thị trường, còn nhiều công ty nội lại đang cam phận với việc làm đầu mối thu mua cho các DN FDI với mức lợi nhuận thấp, gây ra thiệt hại rất lớn cho ngành ca cao Việt Nam.

Yên Lam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá taxi công nghệ Uber và Grab không còn rẻ như lúc trước

Uber, Grab đã bớt rẻ

(ĐTTCO)-Nhanh chóng thu hút được hàng triệu người dùng VN ngay sau khi ra mắt nhưng dịch vụ taxi công nghệ Uber và Grab gần đây đã lần lượt tăng giá cước khá mạnh.
 

Công nghệ - Xe

Du lịch

Kéo Cô Tô gần lại

(ĐTTCO) - Sau nhiều lần lỡ hẹn, chúng tôi đã quyết định đến Cô Tô. Một hành trình không hề dễ dàng khi từ Hà Nội đến Cô Tô phải mất đến gần 10 giờ, chúng tôi nói vui gần bằng thời gian bay từ Hà Nội tới Paris.

Khởi nghiệp

Khởi tranh cuộc thi Startup Zone 2017

(ĐTTCO) - Vòng 1 "Tôi! Khởi Nghiệp" của cuộc thi Startup Zone 2017 do CLB Nhân sự  - Khởi nghiệp Trường ĐH Kinh tế TPHCM tổ chức đã diễn ra thành công với sự tham gia của hơn 3.000 sinh viên đến từ nhiều trường đại học, cao đẳng ở khu vực miền Nam.