Bắt đầu giảm tập đoàn kinh tế

Thủ tướng Chính phủ vừa ký quyết định kết thúc thí điểm hình thành Tập đoàn (TĐ) Công nghiệp Xây dựng Việt Nam (VNIC) và TĐ Phát triển nhà và đô thị Việt Nam (HUD). Đây có thể xem như bước đi đầu tiên thực hiện chủ trương giảm số lượng TĐ kinh tế nhà nước (TĐKT) của Chính phủ để quản lý có hiệu quả hơn.

 8/11 TĐ thành công

Theo ông Phạm Viết Muôn, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển DN, trong giai đoạn từ 2005-2007, Chính phủ đã cho thí điểm thành lập 7 TĐKT, đều hình thành từ một tổng công ty (TCT) nhà nước lớn.

Muốn giảm số lượng các TĐKT phải có một cơ quan chuyên trách độc lập thực hiện quyền chủ sở hữu sẽ tốt hơn giao về cho các bộ chủ quản. Vì nguyên tắc là tách chức năng thực hiện quyền sở hữu của Nhà nước ra khỏi chức năng quản lý hành chính nhà nước, tách chức năng chủ sở hữu ra khỏi chức năng giám sát quản lý thị trường phải có cơ quan độc lập. Lúc đó mô hình tổ chức mới rõ ràng, không cạnh tranh, chèn ép lẫn nhau.

TS. Nguyễn Đình Cung

Năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thí điểm thêm 4 TĐKT, trong đó có 2 TĐ xây dựng là VNIC và HUD. Khác với các TĐ khác, 2 TĐKT này được hình thành trên cơ sở tổ chức lại 11 TCT của Bộ Xây dựng. Trong đó, TĐ VNIC được thành lập từ 6 TCT, lấy TCT Sông Đà làm nòng cốt; TĐ HUD được thành lập từ 5 TCT, lấy TCT Phát triển nhà và đô thị làm nòng cốt.

Tháng 12-2011, Chính phủ tổng kết thí điểm thành lập các TĐKT. Ông Phạm Viết Muôn cho biết, trong 11 TĐ, Vinashin do thị trường đóng tàu sụt giảm nghiêm trọng, mất gần hết đơn hàng, cộng với quản trị yếu kém, vi phạm pháp luật nghiêm trọng, đã lâm vào tình trạng phá sản và đang thực hiện tái cơ cấu.

Trong khi đó, 2 TĐ xây dựng là VNIC và HUD không đạt được mục tiêu đề ra khi thành lập là hình thành các TĐ xây dựng lớn, trở thành tổng thầu, chi phối lĩnh vực bất động sản, các TCT chọn làm nòng cốt không thực hiện được vai trò nòng cốt. Thực tế quản lý, phát triển và hiệu quả sản xuất kinh doanh đặt ra yêu cầu không nên tiếp tục duy trì 2 TĐ này. Cũng theo ông Muôn, trong số 11 TĐ, ngoại trừ 3 TĐ vừa nêu, 8 TĐ khác hoạt động tốt, đạt mục tiêu đề ra, tỷ lệ thành công là 8/11.

Sắp ban hành nghị định về quản lý TĐ

Trên thực tế, bên cạnh tình trạng làm ăn thua lỗ, kém hiệu quả của một số TĐKT, mô hình phát triển TĐ thế nào cũng là vấn đề từng gây tranh cãi. TS. Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cho biết lúc mới hình thành các TĐKT, giới chuyên gia đã phản biện rằng TĐKT phải được lớn lên từ nhu cầu nội tại mới gắn kết được, không phải từ quyết định hành chính kiểu như một số TCT trong ngành xây dựng “cộng lại” thành TĐ xây dựng. “Lúc đó, Lilama là một thương hiệu có tiếng, hoạt động rất tốt. Lẽ ra cần củng cố, phát triển hơn nhưng lại đem cộng vào khiến thương hiệu Lilama mất hút” - ông Cung nói.

Bắt đầu giảm tập đoàn kinh tế ảnh 1

TCT Lắp máy Việt Nam (Lilama) sau thời gian được
"cộng" lại trong TĐ Công nghiệp xây dựng Việt Nam,
nay đã được chuyển về Bộ Xây dựng. Ảnh: ĐỨC THÀNH


Quyết định dừng thí điểm 2 TĐ xây dựng của Thủ tướng Chính phủ đã cho thấy đó là những kiến nghị có lý. Theo ông Phạm Viết Muôn, qua tổng kết thấy rằng TĐ nào được hình thành trên cơ sở sự phát triển vươn lên lớn mạnh của một TCT lớn thì hoạt động tốt: “Trong 11 TĐ thí điểm, có 8 TĐ như vậy (không kể Vinashin). Nói cách khác, nếu việc hình thành TĐ dựa trên yêu cầu, đòi hỏi của phát triển lực lượng sản xuất, khi tạo ra quan hệ sản xuất mới theo mô hình TĐ sẽ hoạt động tốt”. Trong khi đó, việc thí điểm hình thành 2 TĐ xây dựng dựa trên cơ sở lắp ghép cơ học các đơn vị, khi thực tiễn chưa đặt ra yêu cầu, đòi hỏi một mô hình tổ chức như vậy. “Có thể, ở đây quan hệ sản xuất đi trước một bước nên việc thí điểm 2 TĐ này không thành công” - ông Muôn nhìn nhận.

Việc kết thúc thí điểm 2 TĐ VNIC và HUD nhằm khắc phục nguyên nhân căn bản dẫn đến thí điểm không thành công. Trong 8 TĐKT còn lại, TĐ Dệt may sẽ cổ phần hóa, còn lại 7 TĐ hoạt động trong các lĩnh vực: dầu khí, điện lực, than-khoáng sản, viễn thông, hóa chất, cao su sẽ phát triển mạnh và sớm trở thành những DN Việt Nam đạt tầm khu vực. Tất nhiên, để thực hiện mục tiêu này, một số vấn đề về mặt pháp lý, nhất là quản lý vốn nhà nước tại các TĐ, TCT nhà nước cần phải được hoàn thiện hơn.

Tại cuộc họp báo cuối tuần trước, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết một nghị định quy định cụ thể quyền hạn của Chính phủ, Thủ tướng và các bộ chuyên ngành về quản lý các TĐKT, TCT nhà nước sẽ sớm được ban hành trong thời gian tới. Các TĐKT, TCT sẽ phải cơ cấu lại theo hướng chỉ tập trung vào ngành nghề kinh doanh chính; đồng thời điều chỉnh quy mô cho phù hợp, trước hết là cho thị trường, sau đó là phù hợp với năng lực kinh doanh của chính các đơn vị này, đặc biệt phù hợp với quy mô tài chính của mỗi DN.

“Nghị định này sẽ quy định rõ và cụ thể quyền hạn của Chính phủ là gì, của Thủ tướng là gì, Bộ quản lý chuyên ngành, hội đồng quản trị, của bộ trưởng các bộ tổng hợp sẽ được làm và không làm những gì…” - Bộ trưởng Vũ Đức Đam nói.

Tại Quyết định 1428/QĐ-TTg ngày 2-10-2012, Thủ tướng quyết định kết thúc thí điểm hình thành TĐ Công nghiệp Xây dựng Việt Nam (VNIC) và TĐ Phát triển nhà và đô thị Việt Nam (HUD). Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định thành lập TCT Sông Đà trên cơ sở tổ chức lại Công ty mẹ - TĐ Sông Đà và các đơn vị thành viên của TCT Sông Đà trước đây; thành lập TCT Đầu tư phát triển nhà và đô thị trên cơ sở tổ chức lại Công ty mẹ - TĐ Phát triển nhà và đô thị và các đơn vị thành viên của TCT Đầu tư phát triển nhà và đô thị trước đây.

Thủ tướng cũng giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng chuyển các TCT sau về trực thuộc Bộ Xây dựng, gồm: TCT Lắp máy Việt Nam; TCT Xây dựng và phát triển hạ tầng; TCT Cơ khí xây dựng; TCT Xây dựng Bạch Đằng; TCT Xây dựng Hà Nội; TCT Thủy tinh và gốm xây dựng; TCT Đầu tư xây dựng cấp thoát nước và môi trường Việt Nam. Đồng thời, chuyển quyền quản lý phần vốn nhà nước tại TCT cổ phần Sông Hồng và TCT cổ phần Đầu tư phát triển xây dựng từ TĐ Sông Đà về Bộ Xây dựng.

Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Xây dựng thực hiện cổ phần hóa các TCT: Lắp máy Việt Nam, Xây dựng và phát triển hạ tầng, Cơ khí xây dựng, Xây dựng Bạch Đằng, Xây dựng Hà Nội, Thủy tinh và gốm xây dựng, Đầu tư xây dựng cấp thoát nước và môi trường Việt Nam theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Cùng với đó, xây dựng phương án cổ phần hóa TCT Sông Đà, TCT Đầu tư phát triển nhà và đô thị, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

HÀM YÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ - Xe

Bảo hộ ngược?

(ĐTTCO) - Tại Hội nghị Giao ban quản lý nhà nước quý III-2017 của Bộ TT-TT vừa diễn ra ở Hà Nội, ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh truyền hình và thông tin điện tử (PTTH-TTĐT), cho biết hiện vẫn còn bất cập trong quản lý trò chơi điện tử (game) nói chung và trò chơi điện tử trực tuyến (game online) nói riêng. 

Du lịch

Liên kết doanh nghiệp đào tạo nhân lực du lịch

(ĐTTCO)-Văn phòng Chính phủ vừa có thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam tại buổi làm việc với Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch về tình hình đào tạo nhân lực du lịch.

Khởi nghiệp

Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017

(ĐTTCO) - Từ ngày 23 đến 28-10, UBND TPHCM phối hợp với Đại sứ quán Phần Lan tại Việt Nam tổ chức “Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp TPHCM 2017” (WHISE 2017 – Ho Chi Minh City Innovation, Startup and Entrepreneurship Week).