Ám ảnh tăng giá

Khi toàn xã hội đang chật vật trước tình trạng giá cả hàng hóa, dịch vụ đã vượt lên một khoảng cách khá xa so với mặt bằng thu nhập của đại bộ phận người lao động, các DN ngành năng lượng đồng loạt đề nghị tăng giá điện, xăng dầu. Động thái này như châm dầu vào ngọn lửa tăng giá vẫn đang chực chờ cơ hội bùng phát, khơi lên “cuộc đua” xin tăng giá của ngành hàng không, y tế…

Điện, xăng dầu là nguồn năng lượng, yếu tố đầu vào quan trọng đối với các ngành sản xuất, lưu thông hàng hóa, dịch vụ vận chuyển hành khách, viễn thông… Cho nên nếu việc tăng giá điện và xăng dầu được chấp thuận trong thời điểm này - một thời điểm nhạy cảm khi lạm phát còn ở mức cao và DN đang chạy nước rút thời điểm cuối năm - không lý do gì các ngành, lĩnh vực khác như viễn thông, vận tải… đứng ngoài cuộc.

Theo Bộ Tài chính, tăng giá điện và xăng dầu làm tăng giá các mặt hàng và lạm phát thêm khoảng 2%/năm. Tuy nhiên, mức tăng giá này sẽ lan tới các hàng hóa khác, dịch vụ khác. Điện và xăng dầu tăng giá luôn là cái cớ để thị trường lợi dụng đẩy giá lên.

Thực tế gần đây nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác cũng “té nước theo mưa” tăng giá - mặc dù yếu tố năng lượng trong giá thành không rõ nét. Thí dụ trong khi giá sữa nguyên liệu nhập khẩu giảm mạnh, mới đây mặt hàng sữa lần thứ hai trong năm bất ngờ tăng 4-15% giá bán.

Trở lại câu chuyện giá xăng dầu, cuộc tranh luận công khai, nảy lửa hiếm thấy giữa lãnh đạo Bộ Tài chính và Bộ Công Thương mới đây cho thấy dường như các DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu, hay nói rộng ra là Petrolimex lâu nay đã quen được nuông chiều với “bầu sữa mẹ” ngân sách bù lỗ của Nhà nước, nên ít quan tâm đến lợi ích chung của toàn xã hội.

Con số của Bộ Tài chính đưa ra khiến nhiều người phải suy ngẫm: Chỉ riêng năm 2008, Nhà nước đã bù lỗ cho các DN xăng dầu 4.600 tỷ đồng. Cũng trong thời gian này, một số DN trong ngành không tập trung vào hoạt động chính, mà lấn sân sang các lĩnh vực kinh doanh bất động sản, đầu tư tài chính. Nếu lỗ, họ lấy vốn từ đâu và liên tục lỗ thì tại sao không DN nào phá sản?

Chính vì một mình một chợ nên khó tránh khỏi việc DN xăng dầu tự làm giá không dựa trên căn cứ thuyết phục, làm giá theo kiểu khi lãi thì hưởng, còn lỗ liền đòi tăng giá bán. Hay nói cách khác là thiếu minh bạch.

Điều này biểu hiện rõ khi Tổng giám đốc Petrolimex không thể làm rõ được về mức lỗ của DN xăng dầu. Trong một thị trường thiếu cạnh tranh, với Petrolimex, PV Oil và Petro Saigon giữ đến 90% thị phần, nếu để các DN tự định giá bán sẽ khó có mức giá chuẩn, hợp lý. Khi chính sách giá thị trường (thiếu sự điều tiết của Nhà nước) đối với lĩnh vực kinh doanh năng lượng được thực hiện, nền kinh tế sẽ đứng trước nguy cơ khó lường.

Có lẽ ai cũng từng chứng kiến chẳng bao lâu sau giá xăng dầu điều chỉnh tăng, liền kéo theo bó rau, miếng thịt… cũng bị đẩy giá lên với lý do giá vận chuyển tăng. Cuối năm nay, trước diễn biến bất lợi của tình hình kinh tế trong và ngoài nước, hàng hóa, dịch vụ còn tiềm ẩn nhiều khả năng tăng giá.

Nếu không có cơ chế điều hành giá các mặt hàng năng lượng thích hợp, nguy cơ bùng phát đợt tăng giá mới là điều khó tránh khỏi. Qua đây có thể thấy giải pháp thiết thực nhất trong cách điều hành giá xăng dầu là phải giảm bớt độc quyền của DN, tăng tính công khai, minh bạch trong giá cả để người dân biết và cơ quan quản lý dễ kiểm soát.

Qua cuộc tranh luận nói trên, nhiều người rất tán thành cách tiếp cận vấn đề của Bộ trưởng Bộ Tài chính, khi ông cho rằng việc tăng giá xăng dầu không phải vì 11 DN đầu mối nhập khẩu xăng dầu, mà vì nền kinh tế và hơn 86 triệu người tiêu dùng cả nước.

SÔNG KIÊN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nguồn năng lượng mới nhiều công dụng

Nguồn năng lượng mới nhiều công dụng

(ĐTTCO) - Công dụng của nhân sâm đối với sức khỏe con người từ lâu đã được biết đến qua kết quả nghiên cứu của nhiều chuyên gia y học cổ đại và hiện đại.

Công nghệ - Xe

Du lịch

Nghịch lý du khách nhiều, tiêu chẳng bao nhiêu

(ĐTTCO) - Những năm gần đây lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng đều, nhưng ngành du lịch vẫn đứng trước bài toán khó khi mức chi tiêu của du khách ngày càng giảm. 

Khởi nghiệp

Điều cần của doanh nghiệp khởi nghiệp

(ĐTTCO)-Chính phủ đã và đang có hàng loạt quyết sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp (DN), như Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020, Quyết định 844/QĐ-TTg với đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025”…