Hoa mắt với thị trường phụ gia thực phẩm

(ĐTTCO) - Trong sản xuất thực phẩm, không thể thiếu phụ gia nên để đảm bảo độ an toàn, không gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng, hiện pháp luật Việt Nam đã có quy định về điều kiện kinh doanh, sản xuất và sử dụng đối với các loại hóa chất, phụ gia này. 
Tuy nhiên, thị trường sản xuất, buôn bán các chất phụ gia ở Việt Nam lại gần như đang thả nổi, chưa kể nguồn khổng lồ nhập lậu từ Trung Quốc.
Hàng lậu công khai
Theo khảo sát của phóng viên Báo SGGP tại thị trường Hà Nội, để mua các loại phụ gia như hàn the làm giò chả, các chất bảo quản bún - bánh phở (giúp giòn và để được lâu hơn), rồi các chất tạo màu khi làm bánh, nước chấm, bột ớt… thì chỉ cần ra các chợ lớn như Đồng Xuân, chợ Hôm - Đức Viên, chợ Hàng Da hoặc phố cổ Hàng Buồm… thì muốn mua bao nhiêu cũng có.
Tại phố Hàng Buồm (Hoàn Kiếm - Hà Nội), phụ gia bán cho các chủ cơ sở chuyên làm bánh trung thu, thạch, nước cam; phẩm màu để quay thịt heo, vịt, làm thịt bò khô… được đóng trong can, chai lọ, bịch ni lông… mà không hề có bất cứ nhãn mác in ấn rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ nào, ngoại trừ những dòng chữ viết tay nguệch ngoạc. Chỉ cần bỏ ra 20.000 - 25.000 đồng là có thể mua được một gói phụ gia để làm ra hàng trăm lít rượu, nước cam, tương ớt...
Thậm chí hiện nay, phụ gia còn được rao bán công khai trên mạng, nhìn hoa cả mắt, không biết đâu là thật - giả. Trong trường hợp là phụ gia thật, nếu chủ cơ sở sản xuất thực phẩm vì hám lợi, cố tình sử dụng quá liều lượng cũng sẽ âm thầm giết chết người tiêu dùng. Tại chợ Thành Công, Hà Nội, phóng viên đã không quá khó khăn để mua được một gói đường hóa học dạng viên của Trung Quốc, giá chỉ từ 20.000 đồng/lạng dù đây là phụ gia bị cấm dùng trong thực phẩm nhưng vì lợi nhuận mà nhiều người vẫn nhập về để bán.
Hoa mắt với thị trường phụ gia thực phẩm ảnh 1 Các loại hóa chất, phụ gia thực phẩm bày bán công khai
tại phố Hàng Buồm, Hà Nội. 
Lần theo “lý lịch” của những kho phụ gia thực phẩm đang bày bán ở Hà Nội, chúng tôi được biết, chỉ một phần được sản xuất trong nước, còn lại là nhập khẩu từ Trung Quốc qua Lạng Sơn và Móng Cái, thậm chí còn đưa sâu vào tận TPHCM. Tại chợ Đông Kinh ở TP Lạng Sơn, từ những quầy bán rong ở cổng chợ đến các kios nằm trong chợ, khi chúng tôi tới khảo sát, thấy bày la liệt các loại hóa chất, phụ gia do Trung Quốc sản xuất, còn nguyên chữ Trung Quốc. Tìm hiểu thì được biết, có những chất Việt Nam cấm nên các đầu nậu xách tay, nhập lậu vào nội địa để bán, vì nhu cầu rất lớn nên bán chạy và có lãi.
Tại cửa khẩu Móng Cái, từ lâu nơi đây đã được coi là điểm nóng về nhập lậu, trung chuyển các loại phụ gia, hóa chất vào Việt Nam. Trong những năm qua, các lực lượng chức năng của TP Móng Cái và tỉnh Quảng Ninh đã thu giữ và xử lý hàng ngàn tấn chất phụ gia thực phẩm Trung Quốc không rõ nguồn gốc tuồn vào nội địa.
Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh cho biết, trong đó có những chất phụ gia mới, nhiều chất phụ gia, hương liệu có độ độc cao, chuyên dùng để tẩm ướp thực phẩm đã phân hủy thành thực phẩm tươi sống, tẩy mùi thối, giữ màu; các loại hương liệu dùng để sản xuất nước mắm, nước chấm, pha chế đồ uống giải khát và đồ uống có cồn. Thậm chí xuất hiện cả bột tăng cân cho trẻ em, không hạn sử dụng. Có vụ, cơ quan chức năng bắt được hàng ngàn gói gia vị để nấu lẩu nhập lậu từ Trung Quốc.
Thực ra những lô phụ gia độc hại bị bắt giữ chỉ là phần nổi của tảng băng, đã có rất nhiều loại phụ gia tràn sâu vào nội địa, sau đó bày bán công khai. Việc xử lý khó khăn bởi có những loại phụ gia có trọng lượng nhỏ, không màu, không mùi. Thậm chí, một số loại như chất tạo ngọt, bảo quản, chất béo tổng hợp, làm tăng mùi vị… sau khi nhập vào nội địa đã bị đổi tên, nên cơ quan chức năng phải giám định, mất nhiều thời gian và tốn kém mới có thể xử lý được đối tượng vi phạm.
Tất cả phụ gia đều ảnh hưởng sức khỏe
Việt Nam hiện đang cho phép sử dụng 23 nhóm phụ gia thực phẩm, bao gồm 337 chất (bao gồm cả hương liệu). Tuy nhiên, chỉ 5%-10% sản lượng được sản xuất tại Việt Nam, còn lại là nhập khẩu, trong đó có 30% phụ gia thực phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc. Những chất phụ gia nhập lậu, bày bán trôi nổi đang là thủ phạm đe dọa tính mạng, sức khỏe người tiêu dùng.
Trước tình trạng sử dụng tràn lan hóa chất, phụ gia trong việc chế biến thực phẩm, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Phụ trách Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, hiện nay có nhiều hóa chất, phụ gia với độc tính khác nhau đối với cơ thể, mỗi chất có một biểu hiện khác nhau. Song thực tế đã có nhiều bệnh nhân bị ngộ độc cấp tính do sử dụng thực phẩm chứa phụ gia độc hại.
Còn theo Viện Kiểm nghiệm thực phẩm quốc gia, qua giám sát các vụ ngộ độc thực phẩm thì có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ngộ độc, trong đó nguyên nhân do vi sinh vật chiếm hơn 33%, nguyên nhân do độc tố 25,2%, hóa chất 10,4% và 31% không rõ nguyên nhân. Tuy nhiên đáng lo ngại là việc sử dụng phụ gia không đúng quy định gây nguy hại cho sức khỏe ở nước ta còn phổ biến, rất khó kiểm soát.
TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, nhận định, nói chất phụ gia không độc thì không đúng, ít nhiều cũng sẽ ảnh hưởng. Chính vì thế, các nhà nghiên cứu phải tìm cách hạn chế lượng chất đi vào cơ thể, bởi không phải được dùng là dùng vô tội vạ. Người tiêu dùng cũng nên ý thức rõ và tránh sử dụng liên tục bất kỳ loại thực phẩm nào chứa phụ gia trong thời gian dài.

PHÚC HẬU - NGUYỄN QUỐC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019