Vai trò CFO trong doanh nghiệp tư nhân

(ĐTTCO) - Đối với nhiều doanh nghiệp tư nhân (DNTN), vai trò của CFO thường không được quan tâm cho đến khi có những bước ngoặt xảy đến. Đó có thể là công ty phát triển đến một tầm vóc nhất định, đón nhận nguồn vốn đầu tư hay niêm yết CP trên TTCK…

Sai lệch sổ sách và thực tiễn

Lãnh đạo một quỹ đầu tư nước ngoài chia sẻ khi xem xét đầu tư vào một DN thực phẩm, kết quả kinh doanh của DN này là hòa vốn, còn năm trước đó có lãi vài tỷ đồng. Nhưng đến khi quỹ tiến hành thẩm định đầu tư (due diligence) lại phát hiện DN này lỗ cả trăm tỷ đồng. Một người từng có thời gian làm kiểm toán viên cho biết, đối với những DNTN với quy mô nhỏ và vừa, phí kiểm toán cũng chỉ vài chục triệu đồng. Việc kiểm toán tại công ty niêm yết sẽ phải chịu những áp lực từ phía NĐT, đảm bảo tuân thủ quy định từ phía cơ quan quản lý, trong khi áp lực kiểm toán tại một DNTN chưa niêm yết, quy mô nhỏ và vừa là thấp hơn hẳn. Chưa kể, áp lực phải có khách hàng, nguồn thu với các công ty kiểm toán nhỏ là rất lớn và điều này có thể dẫn đến những rủi ro về chất lượng kiểm toán. Nếu DN không ý thức được về việc phải nghiêm túc trong công tác kế toán ngay từ khi có quy mô nhỏ, sẽ không dễ gì thay đổi khi có quy mô lớn hơn. Vấn đề phổ biến nhất trong sổ sách kế toán của DNTN là việc giấu lãi, giấu lỗ, chênh lệch giữa thực tế và sổ sách rất lớn. 

Những điều này cho thấy vấn đề sổ sách kế toán là một trong những thách thức lớn nhất các NĐT cần phải giải quyết trước khi rót vốn vào DNTN. Ở chiều ngược lại, để thu hút được nguồn vốn đầu tư, các DNTN phải minh bạch hóa số liệu kinh doanh. Những thách thức này có lẽ sẽ không xuất hiện trong trường hợp DN có CFO, hoặc lãnh đạo DN ý thức về chức năng CFO. Khách quan mà nói, nhiều DNTN khởi đầu với quy mô nhỏ và vừa, vì vậy chi phí tuyển dụng CFO là không đủ, thậm chí quy mô của DN cũng không cần đến CFO. Mặt khác, quyền điều hành thường cũng mang tính tập trung thay vì phân quyền, nên thông thường các quyết định về vốn, quan hệ ngân hàng (vốn là chức năng của CFO) cũng thuộc về CEO. Hệ quả là dù DN sau này có đủ chi phí để trả vài ngàn USD/tháng cho CFO cũng không nghĩ đến hoặc không muốn làm điều này.

Cần ngoại lực tác động

Thực tế cho thấy hình thức đầu tư vào DNTN (private equity) thường có suất sinh lời rất cao, có thể tính bằng lần thay vì %, nhưng đi kèm là những rủi ro, trong đó có vấn đề minh bạch sổ sách. Tuy nhiên, nói như một người có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động private equity, rủi ro này là chuyện tất yếu và phải từng bước giải quyết. Chẳng hạn, có những DNTN mất đến cả năm để kiểm toán, làm rõ các vấn đề liên quan đến tài chính nhưng vẫn chưa chốt được những thông số quan trọng nhất như doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền. Lúc này, quỹ đầu tư buộc phải yêu cầu DNTN lập một DN mới, xây dựng hệ thống quản trị, kế toán theo hướng chặt chẽ, minh bạch rồi mới đầu tư vào, DN không đồng ý thương vụ sẽ đổ bể.

Vai trò CFO trong doanh nghiệp tư nhân ảnh 1

Nâng cao chất lượng, minh bạch trong công tác kế toán-tài chính
là yếu tố quan trọng trong thương vụ đầu tư vào Gỗ An Cường của VinaCapital.

Giám đốc một quỹ đầu tư có vốn từ châu Âu kể anh đã phải mất rất nhiều thời gian để thuyết phục bằng được ông chủ của một DNTN có quy mô lớn về tác dụng khi thuê công ty kiểm toán thuộc nhóm Big4. Việc được các công ty Big4 kiểm toán là một sự chứng thực rất quan trọng về sức khỏe tài chính, năng lực kế toán. Và sau khi DN này chấp nhận mời Big4, ý thức về kế toán-tài chính cũng được nâng cao và hình thành chức năng CFO. Nói đến đây, sẽ thấy CFO cũng có thể trở thành một thước đo để đánh giá năng lực của DNTN. Một DNTN có vị trí CFO chính là biểu hiện cho thấy chất lượng quản trị đã được cải thiện. Những cổ đông lớn, sáng lập, hay ban giám đốc có yếu tố gia đình đã dần được chuyên môn hóa, có chức năng rõ ràng, và quản lý theo hướng phân quyền cho từng người.

 Tuy nhiên, theo một chuyên gia tài chính, CFO là một vị trí mang tính chiến lược và dài hạn. Nghĩa là không chỉ khi nào DN có ý định huy động vốn từ công chúng, hay niêm yết CP mới bổ nhiệm vị trí CFO. Đối với những DN nhỏ và vừa, hay các dự án start up, dù không đủ chi phí để tuyển dụng CFO riêng biệt cũng cần ý thức đến chức năng CFO như tách bạch, giữa vai trò của công tác kế toán và việc quản lý nguồn vốn-dòng tiền về mặt dài hạn, có ý thức trong việc tăng vốn, huy động vốn từ các nguồn lực khác nhau… Điều này hình thành tư duy quản lý tài chính cho những người sáng lập DN, những nhà khởi nghiệp để đảm bảo kiến thức sau này khi DN cần xây dựng hệ thống kiểm soát tài chính chặt chẽ hơn sẽ không bỡ ngỡ. Thực tế cho thấy, nếu những DN lớn nhưng không kiểm soát được dòng tiền, rủi ro từ việc sử dụng vốn thiếu hợp lý là rất lớn.

Chuyên gia kiểm toán Bùi Đăng Bảo:

Bắt buộc phải có CFO

Theo vòng đời phát triển của một DN, công ty nhỏ và vừa nếu hoạt động tốt, tích lũy được vốn, năng lực cạnh tranh sẽ trở thành DN có quy mô lớn. Lúc này nếu muốn tiếp tục phát triển sẽ phải huy động nguồn vốn từ công chúng thông qua việc IPO, phát hành CP. Và thực tế, nếu không muốn đại chúng hóa, DN chọn cách vay vốn từ ngân hàng việc minh bạch sổ sách, dòng tiền cũng là điều bắt buộc. Và như vậy, bắt buộc phải có CFO để xây dựng hệ thống báo cáo, quản lý chiến lược tài chính, hệ thống kiểm toán nội bộ. Đó là chưa kể khi các quỹ đến làm việc với DN, ngoài việc tiếp xúc với những người sáng lập, những người đứng đầu, CFO cũng được quan tâm. Hay nói cách khác CFO đóng vai trò rất quan trọng trong công tác quan hệ với các NĐT.

Bà Đặng Phạm Minh Loan, Phó Giám đốc Điều hành VinaCapital:

Không ngại trả giá tốt nếu DN minh bạch

Chúng tôi không ngại trả những mức giá tốt nhất cho các khoản đầu tư vào DNTN có nhiều tiềm năng, nhưng phía DN phải chấp nhận những yêu cầu từ VinaCapital trong việc chuẩn hóa hệ thống quản trị, minh bạch sổ sách kế toán. Thực tế cho thấy, nếu lãnh đạo của DNTN có ý thức về mặt minh bạch, việc xây dựng hệ thống sẽ không mất quá nhiều thời gian. Tôi có thể lấy thí dụ từ thương vụ liên danh giữa quỹ VOF của VinaCapital và quỹ DEG đầu tư khoảng 30 triệu USD vào Gỗ An Cường. Các NĐT chúng tôi đề xuất các mốc thời gian để An Cường chuyên nghiệp hóa hệ thống báo cáo tài chính, sổ sách kế toán bằng việc hợp tác với các đơn vị tư vấn nước ngoài. Và thật ngạc nhiên khi phía An Cường đã hoàn thành công việc này sớm hơn cả dự định ban đầu. Điều này xuất phát từ nguyên nhân quan trọng là ông Lê Đức Nghĩa, Tổng giám đốc An Cường, là người luôn muốn điều hành công ty ở chuẩn mực cao nhất. 

THÁI CA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tin đồn chỉ là nhất thời

Tin đồn chỉ là nhất thời

(ĐTTCO)-Phiên ngày 9-8, sau tin đồn liên quan đến cựu lãnh đạo một ngân hàng (NH)lớn, TTCK đã có một phiên lao dốc mạnh nhất trong vòng 20 tháng qua từ mức hơn 791 điểm giảm gần 18 điểm xuống còn hơn 773 điểm.

Phân tích

Quý I - Đua nhau báo lãi khủng

(ĐTTCO) - Một loạt doanh nghiệp (DN) niêm yết trải khắp nhiều ngành đã báo cáo lãi lớn ngay trong quý I-2017, đây là điều hiếm gặp trong vài năm gần đây.

Hồ sơ

Cẩn trọng sóng CTF

(ĐTTCO) - Chào sàn với giá tham chiếu 12.000 đồng/CP, mã CTF của CTCP City Auto có chuỗi tăng điểm liên tục và vượt mốc 20.000 đồng/CP chỉ sau 5 phiên giao dịch.