Thoái vốn và những rào cản

Rất nhiều lý do đã được đem ra để biện minh cho việc thoái vốn của các tập đoàn (TĐ), tổng công ty (TCT) Nhà nước, nhưng nhìn chung đều không thuyết phục.

Xác định trái ngành kiểu “mẹ, con, cháu”?

Ông Hoàng Thạch Lân, Giám đốc khối Môi giới CTCK MHB, phân tích: Để xác định tiêu chí ngoài ngành, trái ngành là không đơn giản. Thí dụ các công ty con của TĐ Sông Đà ban đầu đều là những đơn vị xây dựng, thực hiện nhiệm vụ của “mẹ” giao, sau đó đến giai đoạn thị trường bất động sản bùng nổ mới kiêm thêm chức năng chủ đầu tư dự án.

Tùy vào những góc độ khác nhau mà có thể xem các công ty này là đúng ngành hoặc trái ngành. Hay như trường hợp của TĐ Dầu khí (PVN), nếu chuyển một phần vốn được xem là “trái ngành” của mình sang cho công ty con, hay công ty mà mình là cổ đông lớn quản lý thì có được xem là đã thoái vốn hay chưa?

Thoái vốn và những rào cản ảnh 1

NĐT theo dõi giá CP. Ảnh: CAO THĂNG

Theo công bố của PVN, Tổng CTCP Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVX) là đơn vị duy nhất của TĐ này thực hiện chức năng đầu tư kinh doanh bất động sản.

Trong một đợt phát hành CP để tăng vốn điều lệ của PVX, sau khi thất bại trong việc chào bán cho cổ đông hiện hữu (trong đó có PVN), cổ đông chiến lược và CBCNV, PVX đã có ngay phương án xử lý bằng cách bán lại cho 4 tổ chức, trong đó PVN mua nhiều nhất với 110 triệu CP giá 1.0.

Những vấn đề như TTCK không thuận lợi, giá CP xuống thấp, thanh khoản kém không phải là rào cản lớn nhất cho quá trình thoái vốn của các TĐ và TCT. Hàng phế liệu, phế phẩm còn có thể giao dịch được huống hồ cổ phần, CP hay cả một công ty. Mấu chốt của vấn đề nằm ở chỗ bên bán có chủ động lựa chọn một mức giá hợp lý hay không. Một TĐ có 100 công ty con cháu giờ chỉ còn lại 50 sẽ không dễ chấp nhận

TS. NGUYỄN ANH TUẤN, Phó TGĐ CTCK Quốc Tế

Trong phương án phát hành ban đầu do PVX công bố vào năm ngoái, số tiền thu về từ đợt phát hành sẽ rót một phần không nhỏ vào các công ty con trong lĩnh vực bất động sản thông qua việc mua lại cổ phần, mua trên TTCK và các đợt phát hành. Đến đây, có thể đặt ra câu hỏi nếu PVX nhận vốn góp từ PVN để tiếp tục kinh doanh bất động sản dưới nhiều hình thức khác nhau, có thể xem PVN lại tiếp tục rót vốn vào lĩnh vực này hay không?

Tháng 9-2009, PVN đã chuyển nhượng toàn bộ hơn 19 triệu CP mình nắm giữ tại CTCK Dầu khí (PSI) cho CTCP PVI (PVI). Nhưng nếu dựa vào đây để kết luận PVN đã thoái vốn khỏi lĩnh vực chứng khoán sẽ có không ít ý kiến phản biện, bởi lẽ PVN là cổ đông lớn của PVI, như vậy PSI từ công ty “con” trở thành công ty “cháu” của PVN chứ không “dứt” khỏi họ PVN. Chưa kể, trên góc độ cảm tính, NĐT đều thấy rõ tầm ảnh hưởng của PVN đối với PSI lớn như thế nào.

Ngày 25-5 vừa qua, CTCP Điện lực Khánh Hòa (KHP) đã tiến hành chuyển nhượng thành công toàn bộ 1,63 triệu cổ phần tại CTCP Bất động sản EVN Land Nha Trang. Nhưng EVN Land Nha Trang hoạt động hiệu quả ra sao lại không dễ nắm bắt vì công ty chưa niêm yết trên sàn chứng khoán.

Trên danh bạ các công ty liên kết của TĐ Điện lực (EVN) cũng có cả EVN Land Nha Trang. Điều này tạo ra một mối quan hệ nhập nhằng, EVN sở hữu KHP, KHP lại sở hữu EVN Land Nha Trang, đồng thời EVN cũng sở hữu EVN Land Nha Trang. Như vậy, nhìn theo chiều từ EVN đến KHP thì coi như đã thoái vốn, nhưng do thiếu thông tin nên không rõ EVN đã thoái luôn phần vốn của mình hay chưa.

Và cũng không loại trừ trường hợp thoạt nhìn thì mẹ thoái vốn, con cũng thoái vốn, nhưng nhiều khi phần vốn thoái ra thực chất lại “đẩy” sang cho một “cháu” khác nắm giữ.  Cho đến thời điểm hiện nay, hoạt động đầu tư trái ngành của EVN khó nhận diện hơn so với các TĐ khác, bởi lẽ những đơn vị trái ngành này quy mô khá tủn mủn và quan trọng hơn có cả những thành viên chưa niêm yết trên sàn.

Muốn thoái phải quyết tâm

Kết thúc phiên giao dịch cuối tuần qua, thị giá 9 CP họ Sông Đà từ SD1 (CTCP Sông Đà 1) đến SD9 (CTCP Sông Đà 9), hay những CP thuộc họ Sông Đà một thời được đánh giá cao như SIC, SDU, STL… đều có giá thấp hơn 1.0. Như vậy, nếu TĐ Sông Đà tiến hành bán ra những CP nêu trên với giá hiện nay coi như thua lỗ mà chưa chắc đã có ai mua.

Điều rất dễ thấy là những công ty con của các TĐ và TCT thường dựa dẫm vào “bầu sữa mẹ” nên khả năng “ra riêng” là một vấn đề không dễ giải quyết. Liệu các TĐ và TCT có sẵn sàng cho con của mình “ra riêng” hay không? Trong một chừng mực nào đó, giảm ảnh hưởng hoặc mất đi một công ty con thì vị thế của TĐ và TCT sẽ bị suy giảm tùy theo mức độ.

Bên cạnh đó, cho con “ra riêng” liệu các TĐ và TCT có thu lại những gì con đang sở hữu hay không? Không phải vô lý có những thông tin kiểu như công ty này, đơn vị kia là “con cưng” của TĐ và TCT ở trên nên được nhận những quỹ đất, những dự án “đẹp”. Liệu những công ty “con cưng” này khi được chuyển giao cho những chủ sở hữu khác có còn những lợi thế sẵn có của mình?

Mới đây, xuất hiện thông tin về việc PVN báo cáo với Chính phủ và xin không thoái vốn hoàn toàn tại PVF (Tài chính Dầu khí) và PVI. PVF mặc dù hoạt động trong ngành tài chính nhưng lại có chức năng thu xếp vốn cho các đơn vị trực thuộc PVN, trong khi PVI thời gian gần đây đẩy mạnh hoạt động tái cấu trúc và cho thấy những hiệu quả kinh doanh nhất định.

Không thuộc các lĩnh vực như thăm dò, khai thác, lọc dầu… nhưng rõ ràng PVF và PVI đều liên quan mật thiết và tạo ra những nguồn lợi đáng kể cho PVN. Ngoài việc sở hữu một đơn vị để “thu xếp vốn” là PVF, PVN còn là cổ đông lớn của OceanBank, đến đây sẽ xuất hiện câu hỏi về việc PVN có cần nhiều đơn vị để thực hiện chức năng này hay không?

Nếu TĐ và TCT quyết tâm thoái vốn “đúng giá” và rạch ròi, rủi ro bán giá thấp, giá rẻ sẽ được giảm thiểu. Thẳng thắn mà nói, việc các TĐ và TCT nào hoạt động hiệu quả và chưa hiệu quả cũng đã được mổ xẻ kỹ lưỡng.

Việc thoái vốn nếu có thua lỗ nhưng lại có thể thu về một phần vốn, đồng thời đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc sẽ tích cực hơn việc ôm một loạt CP để rồi vừa thua lỗ (giá dưới mệnh giá), vừa không có dòng tiền, lại mang tiếng đầu tư dàn trải hoặc ngoài ngành.

MINH HÀ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thông tin đầu tư ngày 20-11

Thông tin đầu tư ngày 20-11

(ĐTTCO) - CTCP Đầu tư và Phát triển cảng Đình Vũ (DVP) thông báo chốt danh sách cổ đông ngày 22-11 tới để tạm ứng cổ tức năm 2017 bằng tiền mặt tỷ lệ 20% kể từ ngày 15-12. Tổng số tiền dự kiến chi ra khoảng 80 tỷ đồng.

Phân tích

Giá nào cho cổ phiếu tăng trưởng và câu chuyện Vietjet

(ĐTTCO) - Benjamin Graham, bậc thầy chứng khoán về đầu tư giá trị, đã từng nói: "Đầu tư không phải là việc thắng những người khác trong trò chơi của họ, mà là việc kiểm soát mình trong chính trò chơi của mình".

Hồ sơ

SAB đắt hay rẻ?

(ĐTTCO) - Với mức giá 260.000-280.000 đồng/CP, P/E của SAB (Sabeco) dao động quanh vùng 35-37 lần. Trong khi đó, P/E của một số tên tuổi trong lĩnh vực sản xuất bia như Carlsberg hay Heineken chỉ rơi vào tầm 20 hay 21 lần.