Những bất thường của MTM

(ĐTTCO) - Sự việc CP của CTCP Mỏ và Xuất nhập khẩu Khoáng sản Miền Trung (MTM) bị ngừng giao dịch chỉ sau 2 tháng lên sàn kèm theo những thông tin như trụ sở không tồn tại, ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế… đã tạo ra cú sốc lớn trên TTCK. Tại sao một công ty ma có thể giao dịch hàng triệu CP trên UPCoM mà không bị phát hiện? Có thể kể ra rất nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết hãy xem xét BCTC của MTM.

Tăng vốn khủng, “đốt tiền” nhanh

Năm 2012, MTM tăng vốn điều lệ (VĐL) từ 2,3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng, đến năm 2013, VĐL của công ty lại tăng 10 lần lên 100 tỷ đồng, đến đầu quý IV-2014, MTM đã hoàn thành đợt phát hành để tăng VĐL lên 310 tỷ đồng. Như vậy chỉ trong vòng 3 năm, VĐL của MTM tăng gần 120 lần. Không chỉ cá biệt MTM có tốc độ tăng vốn khủng như vậy, vấn đề là MTM chỉ là công ty chưa niêm yết, đồng thời ngành khai thác khoáng sản cũng không phải ngành hấp dẫn, nếu không muốn nói là “khó kiếm ăn” trong khoảng nửa thập niên gần đây.  

Nhìn vào báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Khoản phải thu tăng mạnh qua 2 năm tạo ra dòng tiền âm; công ty bán hàng nhưng treo trên tài khoản phải thu, gây rủi ro nợ xấu, dòng tiền của công ty còn âm từ hoạt động đầu tư. Có thể kết luận, hoạt động kinh doanh chính không tạo ra dòng tiền cho MTM, ngược lại MTM càng sản xuất kinh doanh dòng tiền càng chảy ra. Năm 2014, công ty đã mua trái phiếu chuyển đổi của KSS trong khi tình hình hoạt động KSS không khả quan, gây quan ngại về hiệu quả đầu tư cũng như năng lực của ban lãnh đạo.

Bỏ tiền vào một công ty hoạt động trong một ngành nghề nhiều thách thức như vậy để làm gì? NĐT mua cổ phần, CP có thể có nhiều cách sinh lợi, chẳng hạn công ty làm ăn thuận lợi, chia cổ tức, hoặc giá CP tăng, NĐT, cổ đông có thể bán kiếm lời. Một cách khác nhanh hơn đó là công ty hoạt động chả có gì nhưng CP “có game” (chiêu trò) thì giá vẫn tăng, và ai đang giữ cũng có lời. Cuối tháng 3, khi chuẩn bị giao dịch tại UPCoM, MTM tiến hành công bố một số thông tin, trong đó có bản thông tin tóm tắt và BCTC. Điểm đáng chú ý, năm lên giao dịch là 2016 (ngày 15-4) nhưng BCTC MTM công bố lại của năm 2014.

 Việc tăng VĐL từ 100 tỷ đồng lên 310 tỷ đồng đã góp phần làm tổng tài sản của MTM từ mức 166 tỷ đồng đầu năm 2014 đã tăng lên 343 tỷ đồng vào cuối năm 2014, nhưng chất lượng tài sản rất đáng bàn. Từ mức 66,8 tỷ đồng cuối năm 2013, đến cuối 2014, phải thu khách hàng của MTM tăng lên 102,7 tỷ đồng; cũng tại thời điểm này MTM còn có khoản trả trước cho người bán 46,3 tỷ đồng, trong khi đầu năm 2014 khoản mục này bằng 0. Cũng chính vì vậy nên khoản doanh thu 115,7 tỷ đồng MTM đạt được trong năm 2014, tăng gần gấp đôi so với 2013 (đạt 63,5 tỷ đồng) không có nhiều ý nghĩa. Bởi lẽ doanh thu tăng, khoản phải thu cũng tăng theo nghĩa là công ty bán chịu, tức không thu được tiền về. Trở lại với bảng cân đối kế toán của MTM, một khoản mục khác cũng rất đáng chú ý là 70 tỷ đồng đầu tư dài hạn khác xuất hiện vào cuối năm 2014, dù đầu năm mới chỉ bằng 0. Theo thuyết minh trên BCTC của MTM, đây là giá gốc của khoản đầu tư 70 tỷ đồng vào trái phiếu chuyển đổi của CTCP Khoáng sản Na Rì Hamico vào ngày 31-3-2014. Đáng chú ý, trong thuyết minh V.09, MTM ghi dự phòng cho khoản đầu tư này lên đến 42 tỷ đồng, xem như lỗ 60%, dẫn đến giá trị hợp lý còn lại 28 tỷ đồng, nhưng trên BCTC và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh lại không thấy đề cập. Có tiền để sản xuất lại đem bán chịu, rồi có tiền lại đi đầu tư và lỗ đến 60%.

Những bất thường của MTM ảnh 1

Nhà máy Khoáng sản Miền Trung.

Có ai đọc BCTC?

Vấn đề đặt ra là về trách nhiệm của các bên liên quan đến việc MTM lên UPCoM và bị tạm ngưng giao dịch, cả những người đã mua MTM cũng có trách nhiệm. Có bao nhiêu NĐT đại chúng mua MTM (tạm gọi là mua thực) trong số hàng triệu CP được giao dịch. Và trong số những người mua thực, ai mua với lý do thấy CP có thanh khoản khủng, giá rẻ, hay đọc BCTC của MTM? Những thủ thuật trên BCTC là không tránh khỏi và BCTC chưa chắc đã phản ánh đầy đủ tình hình của doanh nghiệp. Nhưng với một BCTC đã lộ diện ra nhiều vấn đề như vậy, thiết nghĩ một người cẩn trọng hẳn phải đề phòng. Trong trường hợp nếu NĐT đọc BCTC và phát hiện ra những vấn đề nhưng vẫn bất chấp lao theo sóng thì không cần bàn, vì đây đơn giản là lựa chọn theo quan điểm rủi ro-lợi nhuận tương ứng của mỗi người. Đối với 2 sàn niêm yết HOSE và HNX, các BCTC đương nhiên sẽ được soi kỹ hơn nên rủi ro sẽ thấp hơn, nghĩa là nếu một NĐT nào đó không am hiểu, hoặc thậm chí không muốn tìm hiểu về BCTC vẫn còn đó các đơn vị kiểm toán, hay các bộ lọc từ nhân viên phân tích, môi giới và cả cơ quan quản lý.

Nhưng với UPCoM, những quy định về giao dịch (không phải niêm yết) thoáng hơn, trong đó có vấn đề về công bố thông tin. Nghĩa là UPCoM có thể đem lại lợi nhuận cao, nhưng như một quy luật tương ứng sẽ đi kèm với rủi ro lớn mà MTM là một trường hợp. Trong chừng mực nào đó, sau trường hợp của MTM, NĐT phải sẵn sàng với việc có thể gom rất nhiều tiền từ những CP nóng, tăng mạnh tại UPCoM, nhưng cũng sẵn sàng mất không ít nếu lại xuất hiện thêm những MTM. Điều này là hoàn toàn bình thường với một sàn như UPCoM, vấn đề là NĐT phải biết chấp nhận với lựa chọn của mình, và để hạn chế rủi ro, cần trang bị những kỹ năng, kiến thức cần thiết. Nói cách khác, sự việc MTM đã giúp cân bằng lại yếu tố lợi nhuận/rủi ro của UPCoM, vốn dĩ có phần bị lệch trong thời gian vừa qua, khi nói đến UPCoM chỉ thấy có lãi khủng.

TĂNG HỔ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tin đồn chỉ là nhất thời

Tin đồn chỉ là nhất thời

(ĐTTCO)-Phiên ngày 9-8, sau tin đồn liên quan đến cựu lãnh đạo một ngân hàng (NH)lớn, TTCK đã có một phiên lao dốc mạnh nhất trong vòng 20 tháng qua từ mức hơn 791 điểm giảm gần 18 điểm xuống còn hơn 773 điểm.

Phân tích

Quý I - Đua nhau báo lãi khủng

(ĐTTCO) - Một loạt doanh nghiệp (DN) niêm yết trải khắp nhiều ngành đã báo cáo lãi lớn ngay trong quý I-2017, đây là điều hiếm gặp trong vài năm gần đây.

Hồ sơ

Cẩn trọng sóng CTF

(ĐTTCO) - Chào sàn với giá tham chiếu 12.000 đồng/CP, mã CTF của CTCP City Auto có chuỗi tăng điểm liên tục và vượt mốc 20.000 đồng/CP chỉ sau 5 phiên giao dịch.