“Đen” như cổ phiếu than!

Niêm yết trên sàn từ khá lâu, có không ít yếu tố thu hút NĐT, nhưng CP ngành than hiếm khi chứng tỏ được mình. Chừng nào CP than mới có thể vượt qua chính mình?

An phận?

CP than có thể xếp vào nhóm ngành khoáng sản, nhưng lại kém cỏi hơn hẳn so với BMC, KSS, KSH, KSA… Với các mã vừa nêu, chỉ cần “có sóng” là dòng tiền đầu cơ đổ vào ồ ạt, bất chấp KQKD ra sao, trong khi CP than có KQKD không tệ nhưng lại không mấy ai chú ý.

Phần nhiều CP than niêm yết tại HNX, vốn tập trung khá nhiều dòng tiền đầu cơ, nhưng cũng không tận dụng được lợi thế này. “Đỉnh cao” của CP than có lẽ là giai đoạn 2009-2010. Khi đó, cả sàn đều tăng giá, nên với hiệu ứng nước lên thuyền lên, CP nào chưa tăng rồi cũng sẽ tăng.

Bên cạnh đó, năm 2010 ngành khoáng sản nhận được nhiều sự quan tâm của NĐT nên CP than cũng “hưởng sái” chút ít. Nhưng các lợi thế này chẳng kéo dài được lâu, CP than lại trở về cuộc sống an phận của mình.

Trong mùa công bố KQKD năm nay, một số CP than bỗng dưng gây chú ý với các NĐT, nhưng không phải theo chiều hướng tích cực.

Một loạt công ty trong ngành có vấn đề về số liệu công bố trước và sau khi kiểm toán. Đầu tiên là trường hợp của Than Cao Sơn (TCS), trên BCTC quý IV-2012 công bố lợi nhuận sau thuế của năm 2012 đạt 95,3 tỷ đồng, nhưng đến khi công bố tài liệu ĐHCĐ con số này giảm còn 54,4 tỷ đồng. Lúc này vẫn chưa thấy BCTC 2012 đã được kiểm toán của TCS ở đâu để đối chiếu so sánh. Việc giải trình của TCS cũng chưa diễn ra.

Kế tiếp là việc lợi nhuận sau thuế của Than Hà Tu (THT), tăng gần 16% sau kiểm toán. Hay lợi nhuận sau thuế 2012 sau khi được kiểm toán của Than Đèo Nai (TDN) đạt gần 33 tỷ đồng, tăng hơn 72% so với trước kiểm toán. Bất ngờ hơn nữa là việc Than Hà Lầm (HLC) đạt hơn 103 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong năm 2012, vượt 30% so với kế hoạch đã được đề ra.

Bất cần?

Những thông tin như của THT, TCS hay HLC đủ khả năng để tạo sóng cho các CP này, nhưng trên thực tế, những CP này vẫn diễn biến khá bình thường, thậm chí nhàm chán. EPS 2012 của HLC lên đến hơn 8.600 đồng/CP, nhưng giá của HLC đóng cửa phiên 27-3 chỉ ở mức 16.300 đồng/CP, có nghĩa P/E của CP này chưa đến 2 lần.

Cũng trong phiên này, chỉ có 700 CP HLC được giao dịch. Phiên ngày 26-3, HLC thậm chí còn không có giao dịch. Hiện tại, thị giá của một loạt CP than đang niêm yết tại HNX chủ yếu ở mức 10.000-15.000 đồng/CP, thanh khoản cũng lèo tèo và thiếu ổn định.

“Đen” như cổ phiếu than! ảnh 1

Đa phần NĐT như vào "mê hồn trận" với các kết quả của CP than. Ảnh: L. THANH

Nói thêm về việc giải trình những biến động trong KQKD, các công ty than cũng vô cùng “kiệm lời”, khiến NĐT dù đọc và suy nghĩ rất kỹ vẫn không thể hiểu được.

Chẳng hạn như giải trình của HLC về khoản lợi nhuận sau thuế quý IV-2012 đạt hơn 88 tỷ đồng, qua đó góp phần đưa lợi nhuận cả năm lên hơn 103 tỷ đồng như sau: “Thực hiện hợp đồng phối hợp sản xuất kinh doanh và khoán chi phí năm 2012 giữa Tập đoàn Công nghiệp than Khoáng sản Việt nam với CTCP than Hà Lầm Vinacomin CTCP than Hà Lầm chưa thực hiện hết một số chỉ tiêu công nghệ, do vậy khi tập đoàn nghiệm thu kết quả phối hợp sản xuất kinh doanh và khoán chi phí năm 2012 doanh thu của công ty sẽ bị tập đoàn thu tương ứng với giá trị của các chỉ tiêu công nghệ công ty chưa thực hiện. Sau khi Tập đoàn Công nghiệp than Khoáng sản Việt Nam Vinacomin quyết toán nghiệm thu khoán chi phí của công ty, số liệu trên sẽ có thay đổi theo kết quả nghiệm thu quyết toán khoán của tập đoàn” (nguyên văn).

Không rõ là HLC không biết giải trình, hay cố ý giải trình một cách lạc đề? Cách giải trình bất cần này cho thấy một sự coi thường không chỉ cổ đông, NĐT mà còn cả các cơ quan quản lý. Điểm đáng nói ở đây là mô hình kinh doanh của ngành than nói riêng cũng như ngành khoáng sản nói chung trong thực tế không có gì quá phức tạp.

Bản thân từng công ty than cũng không cho thấy một nét gì đặc biệt, chẳng hạn hiệu quả kinh doanh, so với các công ty khác trong ngành. Nhưng thay vì tương đồng nhau trong KQKD, hay trong hoạt động thì các công ty lại có quá nhiều điểm khác biệt không đáng có. Có lẽ vấn đề nằm ở suy nghĩ của lãnh đạo các doanh nghiệp ngành than trong cách ứng xử với cổ đông.

Trong 3 năm 2009, 2010 và 2011, CP ngành than đều đạt những mức EPS rất cao, dao động từ 3.000-7.000 đồng/CP, thậm chí lên đến gần 10.000 đồng/CP. Nhưng trong năm 2012 vừa qua, chỉ tiêu này đã sụt giảm nghiêm trọng, có CP EPS chưa đến 1.000 đồng.

EPS giảm có thể suy ra khả năng chi trả cổ tức cũng giảm, nhưng thực ra CP than dù có EPS cao cũng chưa bao giờ được đánh giá cao trong việc chi trả cổ tức ở mức hợp lý, ổn định.

Nhìn vào KQKD năm 2012 sụt giảm khá mạnh so với những năm trước của các công ty ngành than, có thể thấy được không ít thách thức đang chờ đón các công ty trong ngành trong thời gian tới đây.

Thử đặt vấn đề, nếu các công ty ngành than tiếp tục khó khăn, đến lúc cần phải “cậy nhờ” các cổ đông bên ngoài để huy động vốn mà trước đó vẫn duy trì cách ứng xử bất cần thì sẽ như thế nào?

Chắc chắn việc huy động sẽ vô cùng khó khăn, bởi lẽ NĐT dù có nhìn thấy được những ưu điểm nhưng cũng không dễ gì bỏ tiền vào. Một công ty trước giờ chưa có thói quen trân trọng cổ đông thì ngay lập tức có thể chỉnh sửa, nâng cấp mình một cách dễ dàng hay không?

Dũng Mạnh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cổ phiếu kem đầu tiên niêm yết UPCoM

Cổ phiếu kem đầu tiên niêm yết UPCoM

(ĐTTCO) - Trung tâm Lưu ký CK (VSD) vừa cấp giấy chứng nhận đăng ký CK và cấp mã CK cho CTCP Thực phẩm đông lạnh Kido. Theo đó, toàn bộ 56 triệu CP của doanh nghiệp này sẽ được niêm yết trên UPCoM với mã KDF. 

Phân tích

Quý I - Đua nhau báo lãi khủng

(ĐTTCO) - Một loạt doanh nghiệp (DN) niêm yết trải khắp nhiều ngành đã báo cáo lãi lớn ngay trong quý I-2017, đây là điều hiếm gặp trong vài năm gần đây.

Hồ sơ

Cẩn trọng sóng CTF

(ĐTTCO) - Chào sàn với giá tham chiếu 12.000 đồng/CP, mã CTF của CTCP City Auto có chuỗi tăng điểm liên tục và vượt mốc 20.000 đồng/CP chỉ sau 5 phiên giao dịch.