Bất cập, chồng chéo chính sách thuế

Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Thông tư hướng dẫn về thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với lĩnh vực CK. Dù đánh giá cao sự cầu thị của ban soạn thảo đối với những đóng góp, nhưng các thành viên thị trường, các tổ chức, hiệp hội đều cho rằng các quy định hiện hành còn nhiều bất cập, chồng chéo trong việc đưa ra các mức thuế.

Quá phân biệt các loại hình đầu tư

Theo Văn bản 12501/BTC-CST ngày 20-9-2010 của Bộ Tài chính, khi đầu tư vào công ty không đại chúng chịu mức thuế khoán là 25% trên chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Điều này cho thấy có sự chồng chéo khi cùng là hoạt động đầu tư CK nhưng lại áp dụng 2 phương pháp tính thuế khoán khác nhau  (20% và 25%) và có khoảng cách rất lớn về nghĩa vụ nộp thuế.

Ông NGUYỄN HOÀNG HẢI,
Tổng thư ký VAFI

Theo dự thảo, cách tính thuế chuyển nhượng CK là 0,1% tổng giá trị CK bán ra hoặc 20% trên lợi nhuận. Đại diện CTCK TPHCM (HSC), cho rằng hiện nay 99% NĐT chọn cách tính 0,1%, bởi cách tính thuế 20% trên lợi nhuận đã thất bại ngay từ khi ban hành vì ngoài việc NĐT khó khăn trong việc xác định được giá mua, còn nhiều trở ngại như cuối năm mỗi NĐT phải tự quyết toán với cơ quan thuế, chênh lệch tỷ giá, chi phí thuê tư vấn…

Song, cũng theo HSC, NĐT vẫn mong đợi cơ quan thuế có một cách tính thuế công bằng hơn vì cách tính 0,1% tổng giá trị CK bán ra không giải quyết được tình trạng NĐT thua lỗ nhưng vẫn phải nộp thuế.

Về thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn, dự thảo quy định: “Thu nhập từ chuyển nhượng vốn (chuyển nhượng cổ phần của các công ty chưa đại chúng) được xác định bằng 20% trên thu nhập tính thuế đối với cá nhân cư trú, hoặc 0,1% trên tổng số tiền cá nhân không cư trú nhận được từ việc chuyển nhượng phần vốn tại Việt Nam”.

Trong khi đó, theo HSC, Thông tư 84 lại cho phép NĐT được lựa chọn một trong hai mức thuế suất để kê khai nộp thuế TNCN (0,1% và 20%).

Như vậy, cùng là một hoạt động đầu tư vào CP, nhưng 2 hình thức này chịu 2 cách tính thuế khác nhau khi xét trên khía cạnh Luật Doanh nghiệp và Luật CK.

Hơn nữa, công ty đại chúng và công ty chưa đại chúng chỉ khác nhau ở quy mô vốn và số lượng cổ đông, còn về bản chất vẫn là công ty cổ phần. Do vậy, thu nhập từ chuyển nhượng vốn cần phải để cho NĐT được lựa chọn một trong hai mức thuế suất như chuyển nhượng CK mà không bị ràng buộc về điều kiện cư trú.

Không khuyến khích đầu tư qua quỹ

Việc xây dựng và rà soát chính sách thuế cho lĩnh vực CK cần một cách tính đơn giản, dễ tính, dễ thu và nên so sánh với mặt bằng quốc tế. Dòng tiền rất linh hoạt giữa các nước, nên cần khuyến khích dòng tiền ngoại vào TTCK Việt Nam. Sau hội thảo, UBCKNN phối hợp với Vụ Chính sách thuế để bàn kỹ hơn nhằm có những kiến nghị thực sự hỗ trợ thúc đẩy TTCK phát triển.

Ông VŨ BẰNG,
Chủ tịch UBCKNN

Dự thảo quy định: “Công ty quản lý quỹ có trách nhiệm khấu trừ khoản thuế TNDN theo thuế suất 25% và tiếp tục khấu trừ 5% thuế TNCN, trước khi chi trả lợi tức cho NĐT cá nhân đầu tư vào quỹ đầu tư CK, quỹ đầu tư bất động sản”.

Như vậy, cùng một hình thức đầu tư vào lĩnh vực CK, nhưng nếu NĐT trực tiếp đầu tư thì mức thuế suất cao nhất là 20%, còn nếu đầu tư thông qua quỹ đầu tư CK mức thuế suất lên tới 30% (bao gồm 25% thuế TNDN và 5% thuế TNCN).

Thế nhưng, trong Thông tư 100 hướng dẫn thuế GTGT, thuế TNDN đối với lĩnh vực CK, quy định mức thuế suất thuế TNDN mà các công ty quản lý quỹ có trách nhiệm khấu trừ trước khi chi trả cho NĐT là 20%.

Rõ ràng, mức thuế suất 30% theo dự thảo không khuyến khích NĐT đầu tư vào chứng chỉ quỹ.

Cùng với việc sụt giảm giá trị của TTCK trong thời gian vừa qua, mức thuế suất này càng góp phần đẩy việc huy động vốn cho các quỹ đi vào bế tắc. Và đề án tái cấu trúc TTCK Việt Nam cũng sẽ khó thực thi hơn.

Bất cập, chồng chéo chính sách thuế ảnh 1

NĐT tại sàn GDCK HSC. Ảnh: LÃ ANH

Theo HSC, nhìn chung thông tư trong dự thảo đã gom được các hoạt động thuộc lĩnh vực CK nằm rải rác trong 3 luật thuế trên vào một văn bản quy phạm pháp luật, nhưng bố cục sắp xếp chưa logic và chưa thể hiện được các ưu đãi về thuế của Nhà nước đối với lĩnh vực CK nhằm mục tiêu tái cơ cấu TTCK Việt Nam, định hướng CK là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Mức chênh lệch này sẽ khiến các quỹ giải thể, phá sản do 3 năm nay không huy động được vốn. Đại diện Mekong Capital cho biết, quy định thuế 25% trên thặng dư vốn của NĐT tổ chức nước ngoài vào công ty chưa đại chúng là một trong những nhân tố ảnh hưởng lớn nhất đến tỷ lệ hoàn vốn cho NĐT.

Việc giữ mức thuế này sẽ khiến các NĐT riêng lẻ nước ngoài quan ngại hơn và sẽ có ít quỹ vốn cổ phần riêng lẻ đến với Việt Nam. Điều này sẽ là thiệt thòi cho các công ty tư nhân của Việt Nam so với các công ty tư nhân của Trung Quốc, Ấn Độ. 

HÀ MY

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phân tích

Giá nào cho cổ phiếu tăng trưởng và câu chuyện Vietjet

(ĐTTCO) - Benjamin Graham, bậc thầy chứng khoán về đầu tư giá trị, đã từng nói: "Đầu tư không phải là việc thắng những người khác trong trò chơi của họ, mà là việc kiểm soát mình trong chính trò chơi của mình".

Hồ sơ

SAB đắt hay rẻ?

(ĐTTCO) - Với mức giá 260.000-280.000 đồng/CP, P/E của SAB (Sabeco) dao động quanh vùng 35-37 lần. Trong khi đó, P/E của một số tên tuổi trong lĩnh vực sản xuất bia như Carlsberg hay Heineken chỉ rơi vào tầm 20 hay 21 lần.