Bán khống phải được luật hóa

Sau khi có những văn bản cảnh báo, răn đe với hoạt động bán khống, UBCKNN đã có những biện pháp xử phạt mạnh tay. Nhưng cũng từ đây lại xuất hiện một loạt vấn đề cực kỳ nhức nhối và không dễ giải quyết.

Bán khống cắm rễ sâu

Một môi giới kỳ cựu chia sẻ, khi T+3 chính thức áp dụng, nhu cầu bán khống lập tức sụt giảm và thanh khoản của thị trường cũng giảm theo. “Hàng” về nhanh hơn, rủi ro ngày T ít hơn, nên nhu cầu mượn hàng để xử lý cũng giảm tương ứng.

Ở một chiều khác, UBCKNN xử phạt mạnh tay các CTCK như HSC, Đại Nam… vì liên quan đến bán khống cũng có thể khiến cho hoạt động này thu hẹp, tất nhiên bán khống giảm thanh khoản của thị trường cũng giảm theo. CTCK giờ đang cố hết sức giữ thị phần nên sẽ phải tìm mọi cách để tạo ra những sản phẩm hỗ trợ mà bán khống là một trong số đó.

Đến đây, có thể thấy hoạt động bán khống đã “bén rễ” tầm ảnh hưởng của mình đối với thị trường như thế nào và độ khó trong việc phát hiện, xử phạt cũng sẽ tăng lên tương ứng.

Có một điều chắc chắn là số lượng CTCK bị xử phạt vì bán khống chỉ là phần nhỏ trong số các CTCK. Bởi lẽ công thức: NĐT cho mượn CP, CTCK đứng ra làm trung gian, trọng tài để hưởng phí giao dịch có thể đem ra áp dụng rất dễ dàng và có tính “bảo mật” khá cao.

Sự việc chỉ “bại lộ” nếu một bên tham gia tố cáo lẫn nhau. Câu hỏi đặt ra ở đây là liệu UBCKNN có thể phát hiện ra “chiêu” này? Không trả lời trực tiếp, song TS. Nguyễn Anh Tuấn, Phó Tổng giám đốc CTCK Quốc tế, cho biết: “Trình độ của nhân viên môi giới hiện nay thừa sức phát hiện hoạt động bán khống của NĐT.

Tức là cho dù NĐT không cần CTCK đứng ra trung gian và chỉ cho nhau mượn CP để bán CTCK vẫn “nhìn” ra được. Như vậy khả năng UBCKNN cũng “nhìn” ra được khi căn cứ trên sự dịch chuyển dòng tiền và cường độ giao dịch trên một số tài khoản”.

Biện pháp mạnh

Vì để cho nhân viên vi phạm các quy định  liên quan đến hoạt động bán khống chưa được phép triển khai, nên HSC đã bị UBCKNN ra quyết định xử phạt 105 triệu đồng.

Trước đó, CTCK Đại Nam cũng bị phạt 250 triệu đồng cũng do liên quan đến bán khống. Nhưng đến đây cũng sẽ có hàng loạt câu hỏi được đặt ra là khi hoạt động bán khống chưa được luật hóa UBCKNN căn cứ vào đâu để xử phạt? CTCK bị phạt liệu có phục và có thể làm gương để CTCK khác chùn tay hay không?

Bán khống phải được luật hóa ảnh 1

Nhiều NĐT cho rằng việc bán khống chưa được
luật hóa sẽ khó làm cho các CTCK chùn tay. Ảnh: LÃ ANH

Luật sư Trần Minh Hải, Giám đốc Công ty Luật Basico, cho rằng: “UBCKNN có thể căn cứ vào việc các CTCK kinh doanh trái phép để xử phạt. Tuy nhiên, khi chưa được luật hóa rất khó để đánh giá mức độ nặng nhẹ cũng như tầm ảnh hưởng của các vi phạm nên tính chất răn đe chưa được phát huy một cách tốt nhất.

Liệu UBCKNN có lượng hóa được những “tai hại” khi CTCK tiếp tay cho hoạt động bán khống? Thí dụ: CTCK đứng ra làm trung gian có thể thu được vài chục triệu đồng từ phí giao dịch, lãi cho vay CP và bị phạt hàng trăm triệu đồng có thể xem là “nặng”, thỏa đáng.

Nhưng nếu vì CTCK cho bán khống mà CP diễn biến bất thường, khiến nhiều NĐT bị thiệt hại hàng tỷ đồng, việc bị phạt 100-200 triệu đồng có nhằm nhò gì hay không?”.

Lãnh đạo của HSC đã phân bua trên truyền thông về việc các nhân viên của mình tổ chức hoặc tiếp tay cho bán khống là trái với quy định của công ty, công ty không có chủ trương, liệu có tin được hay không? Việc UBCKNN phạt CTCK do có liên đới đến hoạt động bán khống có thể xem như một bước tiến đáng kể trong việc xử phạt.

Những ai thường theo dõi bóng đá Việt Nam sẽ biết đến điệp khúc “chứng cứ đâu?” mỗi khi một nghi án tiêu cực xuất hiện, sau đó tất cả lại “hòa cả làng”. Chính vì vậy, CTCK cũng có “chiêu” để “đổ thừa” rằng công ty không có chủ trương và đó chỉ là “lỗi nhân viên”.

Với những hoạt động “chui”, dịch vụ ngoài luồng CTCK nào có thể “dại dột” sử dụng những văn bản chính thức để mời chào khách hàng hay đơn thuần để quản lý. Việc xử phạt về trách nhiệm liên đới sẽ buộc CTCK phải “có ý thức hơn” trong việc kiểm soát nhân viên của mình. Có thể CTCK không chủ trương, nhưng việc không quản lý được nhân viên của mình dẫn đến hệ quả cũng là rất đáng trách và phải bị xử phạt. 

Chiến lược đúng

Một chuyên gia chứng khoán cho rằng, nếu việc xử phạt vẫn diễn ra như hiện nay, tức phát hiện đâu xử lý đến đó, hiệu ứng chỉ là nhất thời, các hình thức lách luật vẫn có thời gian để tiến hóa. Thí dụ, nếu CTCK lớn bị đưa vào tầm ngắn, “hàng” sẽ được “đổ” sang CTCK nhỏ hơn. UBCKNN khó có thể đồng loạt tiến hành kiểm tra cùng lúc vài chục CTCK để từ đó xử phạt “nóng”.

Theo vị chuyên gia này, cần có những hình thức xử phạt nghiêm khắc hơn, nếu UBCKNN đã căn cứ vào việc “kinh doanh trái phép” để “xử” CTCK, từ đây hoàn toàn có thể tiến đến việc đình chỉ hoạt động lưu ký hoặc hạn chế nghiệp vụ môi giới. Việc đánh thẳng vào “nồi cơm” sẽ buộc CTCK phải thực sự cẩn trọng, sẽ không có chuyện giơ đầu chịu báng rồi lại tiếp tục xé rào.

Một thí dụ đơn giản: Nếu CTCK bán khống, bị phát hiện và bị đình chỉ lưu ký sẽ không thể mua hàng trả lại, hệ quả sau đó rất lớn. CTCK hiện nay cũng chỉ sống được nhờ môi giới, nếu bị rút giấy phép trong hoạt động này coi như hết đường sống.

Về lâu dài, theo luật sư Trần Minh Hải, UBCKNN không thể cứ mãi đi tìm những vi phạm để xử phạt vì bán khống là sản phẩm quen thuộc của thị trường và là nhu cầu của NĐT. Việc luật hóa hoạt động bán khống không khó, khi có thể học hỏi kinh nghiệm từ rất nhiều thị trường đi trước.

Chỉ cần áp dụng linh hoạt, từng bước xây dựng các khung đánh giá căn cứ trên điều kiện của thị trường, vừa làm vừa hoàn thiện.

ĐẠI NGÀN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thông tin đầu tư ngày 20-11

Thông tin đầu tư ngày 20-11

(ĐTTCO) - CTCP Đầu tư và Phát triển cảng Đình Vũ (DVP) thông báo chốt danh sách cổ đông ngày 22-11 tới để tạm ứng cổ tức năm 2017 bằng tiền mặt tỷ lệ 20% kể từ ngày 15-12. Tổng số tiền dự kiến chi ra khoảng 80 tỷ đồng.

Phân tích

Giá nào cho cổ phiếu tăng trưởng và câu chuyện Vietjet

(ĐTTCO) - Benjamin Graham, bậc thầy chứng khoán về đầu tư giá trị, đã từng nói: "Đầu tư không phải là việc thắng những người khác trong trò chơi của họ, mà là việc kiểm soát mình trong chính trò chơi của mình".

Hồ sơ

SAB đắt hay rẻ?

(ĐTTCO) - Với mức giá 260.000-280.000 đồng/CP, P/E của SAB (Sabeco) dao động quanh vùng 35-37 lần. Trong khi đó, P/E của một số tên tuổi trong lĩnh vực sản xuất bia như Carlsberg hay Heineken chỉ rơi vào tầm 20 hay 21 lần.