10 sự kiện nổi bật TTCK VN 2015

(ĐTTCO) - Sáng nay (28-12), Câu lạc bộ Nhà báo chứng khoán Việt Nam phối hợp với UBCKNN tổ chức công bố 10 sự kiện chứng khoán nổi bật năm 2015. Đây được coi là những vấn đề, sự kiện có sức ảnh hưởng lớn nhất đến thị trường chứng khoán (TTCK) năm qua. ĐTTC xin được giới thiệu.

1. Chính thức nới room NĐTNN

 Ngày 26-6, Chính phủ đã ban hành Nghị định 60/2015/NĐ-CP (quy định chi tiết các Luật Chứng khoán). Trong đó có nội dung quan trọng liên quan đến sở hữu NĐTNN. Cụ thể, cho phép NĐTNN được đầu tư không hạn chế vào các doanh nghiệp đại chúng không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Nghị định 60 cũng quy định NĐTNN được đầu tư không hạn chế vào trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, đuợc đánh giá là bước đột phá về tư duy trong thu hút vốn ngoại vào TTCK Việt Nam. Việc cho phép tăng sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp trong nước cũng là bước đột phá để đưa TTCK Việt Nam nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi.

Trước đó, ngày 18-8, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 123/2015 hướng dẫn hoạt động của NĐTNN trên TTCK Việt Nam với nhiều nội dung cải cách tạo thuận lợi cho NĐTNN cũng như hướng dẫn chi tiết trình tự thủ tục, hồ sơ trong việc nâng tỷ lệ sở hữu của NĐTNN quy định tại Nghị định 60.

Tuy nhiên, cho đến cuối năm 2015, chỉ có duy nhất CTCK Sài Gòn, thuộc khối công ty chứng khoán tại Việt Nam, được UBCKNN chấp thuận nới room đến 100% theo Nghị định 60/2015/NĐ-CP. Các doanh nghiệp khác vẫn phải chờ hướng dẫn cụ thể.

10 sự kiện nổi bật TTCK VN 2015 ảnh 1 

2. Xác lập lộ trình và định hình khung pháp lý TTCK phái sinh

Ngày 5-5, Thủ tướng ban hành Nghị định 42/2015/NĐ-CP quy định về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh. Cuối tháng 7, Bộ Tài chính đã có văn bản chỉ đạo UBCKNN, HNX và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) về việc triển khai xây dựng TTCK phái sinh, đặt mục tiêu đưa thị trường này vào hoạt động trong quý III hoặc IV-2016.

Về khung pháp lý, Bộ Tài chính giao UBCKNN tiếp tục hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 42/2015/NĐ-CP và tổ chức và hoạt động trên TTCK phái sinh, xây dựng các quy chế nghiệp vụ, quy trình thống nhất theo thông tư hướng dẫn.

Trước mắt sẽ mở TTCK phái sinh với 2 sản phẩm đầu tiên là hợp đồng tương lai chỉ số dựa trên các chỉ số TTCK do các Sở giao dịch chứng khoán xây dựng và hợp đồng tương lai trái phiếu Chính phủ phù hợp với nhu cầu thị trường.

TTCK phái sinh là thị trường tài chính bậc cao, nơi sẽ niêm yết và giao dịch các sản phẩm tương lai có mục đích phòng ngừa rủi ro cho các tài sản cơ sở. Các văn bản pháp lý cho thị trường này vẫn đang được hoàn thiện và dự kiến đưa thị trường vào hoạt động cuối năm 2016.

Việc đưa TTCK phái sinh vào vận hành trong thời gian tới sẽ giúp hỗ trợ TTCK cơ sở phát triển, có tác dụng hỗ trợ ngược lại thị trường cổ phiếu, trái phiếu. Về lâu dài, các sản phẩm chứng khoán phái sinh không chỉ giúp bảo vệ lợi nhuận của nhà đầu tư trên TTCK mà còn giúp phòng ngừa rủi ro đối với các sản phẩm khác như hàng hóa, lãi suất như thông lệ của các nước trên thế giới.

3. Thị trường cổ phiếu chịu nhiều tác động tiêu cực mạnh từ yếu tố bên ngoài

Năm 2015 nền kinh tế vĩ mô có sự phục hồi và tăng trưởng khá tích cực, nhưng TTCK lại chịu nhiều tác động tiêu cực từ bên ngoài, khiến mức tăng trưởng rất thấp. Hai yếu tố gây ảnh hưởng xấu nhất là sự sụt giảm của giá dầu và biến động mạnh của tỷ giá.

Giá dầu thế giới đã rơi mạnh trong hai nhịp, vào tháng 6-7 và tháng 12, khiến cổ phiếu dầu khí niêm yết mất giá trầm trọng. Đồng USD tăng mạnh kết hợp với hiện tượng phá giá bất thường của đồng Nhân dân tệ và việc NHNN thực hiện điều chỉnh tỷ giá đồng nội tệ đã dẫn đến những phản ứng tiêu cực trên TTCK Việt Nam.

Đặc biệt từ quý III trở đi, NĐTNN có xu hướng bán ra mạnh mẽ trên thị trường, tạo thêm áp lực lớn.

4. Xử tội hình sự đối với hành vi gian lận trong hồ sơ chào bán chứng khoán 

Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung) đã được Quốc hội thông qua vào ngày 27-11. Đối với lĩnh vực chứng khoán, ngoài 3 tội danh đã có (tội cố ý công bố thông tin sai lệch hoặc che giấu sự thật trong hoạt động chứng khoán, tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán, tội thao túng giá chứng khoán), luật đã bổ sung thêm một tội danh mới là: tội làm giả tài liệu trong hồ sơ chào bán, niêm yết chứng khoán.

Việc bổ sung này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc nâng cao tính răn đe, phòng ngừa vi phạm, xử lý nghiêm khắc các hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến hoạt động của TTCK.

5  Rút ngắn thời gian thanh toán về T+2

Ngày 18-12, VSD ban hành quy chế hoạt động bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán mới. Theo đó ngày thanh toán giao dịch cổ phiếu, chứng chỉ quỹ là ngày làm việc thứ 2 sau ngày giao dịch (T+2). Ngày thanh toán giao dịch trái phiếu là ngày làm việc liền kề sau ngày giao dịch (T+1).

Điểm khiến quy định này trở nên ấn tượng là 15 năm hoạt động của TTCK, Việt Nam vẫn áp dụng thông lệ quốc tế về thời gian thanh toán giao dịch T+3. Việc giảm thời gian thanh toán về T+2 đòi hỏi sự nỗ lực của các chủ thể tham gia thị TTCK, nhất là khối CTCK, ngân hàng thanh toán, nhưng nếu làm được, sẽ tạo dấu ấn tốt hơn cho TTCK Việt Nam trên trường quốc tế.

6. Dấu mốc 15 năm hoạt động TTCK Việt Nam

Tháng 7, TTCK Việt Nam tròn 15 năm mở cửa hoạt động. Sau 15 năm hoạt động, tổng giá trị vốn huy động qua TTCK ước đạt gần 2 triệu tỷ đồng và thu hút khoảng 15 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. Giá trị dư nợ trái phiếu hiện khoảng 22% GDP, mức vốn hóa thị trường cổ phiếu vào khoảng 32% GDP.

Trong 10 năm trở lại đây, quy mô huy động vốn qua TTCK đáp ứng khoảng 23% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương gần 60% so với cung tín dụng qua thị trường tiền tệ - tín dụng.

Điều này cho thấy TTCK đang ngày càng trở thành một kênh huy động vốn quan trọng cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, góp phần dần hình thành một hệ thống tài chính hiện đại trên nền tảng hài hòa giữa TTCK và thị trường tiền tệ - tín dụng.

7. Bán cổ phần theo lô lớn 

Quyết định 41/2015/QĐ-TTg được ban hành ngày 15-9 cho phép bán cổ phần theo lô lớn. Quyết định 41 sẽ giải quyết vướng mắc trong tái cơ cấu doanh nghiệp, tìm kiếm được nhà đầu tư lớn, có đủ tiềm lực, đổi mới phương thức quản trị doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh cho doanh nghiệp sau cổ phần hóa và Nhà nước bán được hết số cổ phần định bán.

Việc bán theo lô sẽ đẩy nhanh việc thoái vốn, cổ phần hóa tại các doanh nghiệp Nhà nước, nhất là nhanh chóng giúp Nhà nước thoái toàn bộ vốn tại các doanh nghiệp không cần nắm quyền chi phối.

Đồng thời, bán theo lô mang lại cơ hội lớn cho những nhà đầu tư đã trở thành cổ đông chiến lược của doanh nghiệp sau cổ phần hóa, nay muốn gia tăng hay thậm chí muốn sở hữu toàn bộ số cổ phần còn lại của Nhà nước tại doanh nghiệp để nắm quyền chi phối, từ đó đưa ra nhưng chiến lược tái cấu trúc doanh nghiệp.

Đây được xem là thay đổi chính sách quan trọng đối với cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tạo điều kiện cho các tổ chức đầu tư tham gia với tỷ trọng lớn. Văn bản này cũng quy định một số nội dung về việc thoái vốn nhà nước tại các công ty đại chúng chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên Sàn UPCoM - cơ sở cho việc tạo nguồn hàng lớn cho thị trường.

Thêm vào đó, ngày 8-10-2015, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý việc để Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) thoái hết vốn Nhà nước tại 10 doanh nghiệp đang được sự chú ý nhà đầu tư như: VNM, FPT, BMI, NTP...

Năm 2015 là năm cuối cùng cho giai đoạn cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước 2011-2015 nhưng theo tính toán của Ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp, nếu quyết liệt chỉ có thể hoàn thành 90% kế hoạch. Riêng kế hoạch cho 2 năm 2014-2015 là 432 doanh nghiệp nhưng cũng chỉ đạt 353/432 doanh nghiệp.

Không hoàn thành kế hoạch cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn này nhưng cùng với các văn bản khác Quyết định 41 đang được kỳ vọng sẽ tạo nhiều sự thay đổi cho việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2016-2020 (500 doanh nghiệp).

8. JVC gây sốc cho cổ đông

Năm 2015, xuất hiện cú sốc lớn trong hoạt động và quản trị của công ty niêm yết khiến cổ đông chịu nhiều thiệt hại với trường hợp điển hình là lãnh đạo cao cấp của CTCP Thiết bị Y tế Việt Nhật (mã JVC-HOSE) bị bắt, hoạt động của doanh nghiệp bị xáo trộn mạnh khiến cổ phiếu mất giá nghiêm trọng.

Giá cổ phiếu JVC chỉ trong 18 phiên, kể từ khi các tin đồn được loan đi và trở thành hiện thực, đã mất 65,6%. Tính đến hết năm 2015, mức giảm của cổ phiếu JVC sau sự kiện Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc bị bắt lên tới (-73%).

Sự việc này cũng bộc lộ những vướng mắc trong việc công bố thông tin trong giai đoạn nhân sự cao cấp của doanh nghiệp bị tạm giữ phục vụ mục đích điều tra.

9. Sàn UPCoM bùng nổ hàng mới

 Hàng loạt các chính sách hỗ trợ cho sàn UPCoM đã có hiệu lực trong năm 2015. Nghị định 60 cũng đã có quy định rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn giao dịch sau cổ phần hóa từ 90 ngày theo Quyết định 51/2014/QĐ-TTg xuống còn 60 ngày. Việc đẩy nhanh quá trình đăng ký giao dịch cổ phiếu đã đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư, tạo sức hấp dẫn cho hoạt động cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Cùng với đó, Quyết định 48/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của UBCKNN, có hiệu lực từ ngày 1-12. Điểm đáng chú ý trong đó là việc lần đầu tiên cho phép thành lập Vụ Giám sát công ty đại chúng thuộc UBCKNN.

Với tín hiệu mới này, việc thực hiện nghĩa vụ của công ty đại chúng như: đăng ký với UBCKNN, đăng ký lưu ký cổ phiếu tập trung, đăng ký niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên TTCK… sẽ được tuân thủ tốt hơn, từ đó giúp gia tăng quy mô hàng hoá trên TTCK.

Ngày 13-11, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 180/2015/TT-BTC hướng dẫn về đăng ký giao dịch chứng khoán trên hệ thống giao dịch cho chứng khoán chưa niêm yết. Như vậy, tất cả các công ty đại chúng hình thành trước ngày 1-1-2016 mà không niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán sẽ phải thực hiện đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM trong vòng một năm kể từ ngày 1-1-2016.

Đối với các công ty đại chúng hình thành sau ngày 1-1-2016, trong vòng 30 ngày kể từ ngày UBCKNN có công văn xác nhận hoàn tất việc đăng ký công ty đại chúng hoặc kể từ ngày kết thúc đợt chào bán chứng khoán ra công chúng, công ty đại chúng phải thực hiện đăng ký giao dịch trên hệ thống UPCoM.

Đối với doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa dưới hình thức chào bán cổ phiếu ra công chúng, trong đó trong vòng 60 ngày kể từ ngày nhận được thông báo xác nhận kết quả chào bán của UBCKNN, doanh nghiệp phải hoàn tất thủ tục đăng ký chứng khoán tại VSD và đăng ký giao dịch theo quy định.

Các quy định mới đã thúc đẩy gần 100 doanh nghiệp đưa cổ phiếu lên sàn UPCoM trong năm 2015, gấp 1,6 lần so với cả năm 2013 và 2014 cộng lại. Để tăng sức hấp dẫn, sàn UPCoM cũng được tăng biên độ giao dịch cổ phiếu lên ±15%, áp dụng bắt đầu từ phiên giao dịch ngày 1-7.

10. Quốc hội thay đổi quan điểm về kỳ hạn trái phiếu Chính phủ

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII, Quốc hội đã cho phép phát hành trở lại kỳ hạn dưới 5 năm (với tỷ lệ 30%, còn lại trên 5 năm 70%). Đây là thay đổi rất đáng chú ý để có thể giúp Chính phủ huy động vốn tốt hơn.

Trước đó, tại Nghị quyết 78/2014 tại kỳ họp Quốc hội cuối năm 2014, cơ quan lập pháp đã yêu cầu Chính phủ chỉ phát hành trái phiếu Chính phủ từ 5 năm trở lên. Điều này đã khiến các định chế tài chính không mặn mà tham gia và ảnh hưởng đến kế hoạch huy động vốn cho ngân sách, đầu tư phát triển.

Ngay trong lần trở lại đầu tiên sau gần một năm vắng bóng, trái phiếu kỳ hạn 3 năm đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ các thành viên thị trường khi 6.000 tỷ đồng đã được bán hết tại mức lãi suất 5,9%/năm, trong khi lượng đăng ký đặt thầu lên tới 19.160 tỷ đồng, gấp 3,2 lần giá trị gọi thầu.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tin đồn chỉ là nhất thời

Tin đồn chỉ là nhất thời

(ĐTTCO)-Phiên ngày 9-8, sau tin đồn liên quan đến cựu lãnh đạo một ngân hàng (NH)lớn, TTCK đã có một phiên lao dốc mạnh nhất trong vòng 20 tháng qua từ mức hơn 791 điểm giảm gần 18 điểm xuống còn hơn 773 điểm.

Phân tích

Quý I - Đua nhau báo lãi khủng

(ĐTTCO) - Một loạt doanh nghiệp (DN) niêm yết trải khắp nhiều ngành đã báo cáo lãi lớn ngay trong quý I-2017, đây là điều hiếm gặp trong vài năm gần đây.

Hồ sơ

Cẩn trọng sóng CTF

(ĐTTCO) - Chào sàn với giá tham chiếu 12.000 đồng/CP, mã CTF của CTCP City Auto có chuỗi tăng điểm liên tục và vượt mốc 20.000 đồng/CP chỉ sau 5 phiên giao dịch.