Thị trường mới nổi giữa ngã 3

Thị trường các nước mới nổi đang ở ngã 3 đường, phải đối mặt với khả năng năng rơi vào kỷ nguyên tăng trưởng kinh tế chậm lại. Đó là cảnh báo từ một báo cáo kinh tế mới của Ngân hàng Thế giới (WB).

Tuy nhiên, WB cho biết có một số khía cạnh lạc quan, chẳng hạn các nền kinh tế mới nổi hiện nay không dễ bị tổn thương như các thập niên trước đây. Điểm khởi đầu cho báo cáo này là sự suy giảm đáng kể trong tăng trưởng ở các nền kinh tế thị trường mới nổi từ năm 2010. Các nước mới nổi đã tăng trưởng chậm hơn so với 5 năm trước khi cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế nổ ra. Tính đến năm ngoái, tốc độ tăng trưởng đã giảm xuống dưới mức trung bình dài hạn. Trung Quốc là một thí dụ điển hình nhất và cũng là một trường hợp đặc biệt. Sự suy giảm kinh tế ở nước này được coi là không thể tránh khỏi sau 3 thập niên tăng trưởng chóng mặt. Nhưng nhiều nước mới nổi khác cũng chứng kiến biểu hiện kém đi, bao gồm Brazil, Nga và Nam Phi. Tăng trưởng chậm lại ở những nước này đối nghịch với sự phục hồi dù yếu ớt nhưng ổn định ở các nền kinh tế phát triển.

Câu hỏi lớn đặt ra từ báo cáo của WB là liệu đây là vấn đề tạm thời của các nước mới nổi, hay là sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới tăng trưởng chậm chạp. Không có câu trả lời dứt khoát trong báo cáo của WB, nhưng có một cảm giác rõ ràng rằng có thể khả năng thứ hai sẽ diễn ra. Một số trong những yếu tố đằng sau sự suy giảm có thể sẽ kéo dài. Nhiều nước đang bị ảnh hưởng bởi sự giảm giá các mặt hàng như kim loại và dầu mỏ. Ngoài ra, nhu cầu ở các thị trường xuất khẩu hàng hóa của họ cũng yếu đi. Thương mại quốc tế có khả năng vẫn yếu ớt vì sự phục hồi ở các nước giàu vẫn còn rất chậm chạp. Đầu tư lớn vào sản xuất hàng hóa trong những năm gần đây đồng nghĩa gia tăng mạnh nguồn cung và khiến giá hàng hóa tiếp tục giảm. Một số nước, đặc biệt các nước xuất khẩu dầu mỏ, đã chứng kiến thu ngân sách giảm do thuế doanh thu đã giảm mạnh. Ngoài ra, đầu tư nước ngoài vào các nền kinh tế mới nổi cũng suy giảm đáng kể. Dòng vốn đầu tư này đã giảm khoảng 1/4 trong giai đoạn từ giữa năm 2010 đến năm 2014. Trong nửa đầu năm 2015 đã có một sự gia tăng đáng kể dòng tháo vốn từ các nền kinh tế mới nổi.

Thị trường mới nổi giữa ngã 3 ảnh 1

Trung Quốc là một điển hình cho nguy cơ của các thị trường mới nổi.

Cũng có các yếu tố trong nước, như dân số già ở nhiều nền kinh tế mới nổi; tăng trưởng năng suất của người lao động chậm lại… Báo cáo mô tả sự suy giảm này là "đồng bộ một cách bất thường (ảnh hưởng đến nhiều quốc gia cùng một lúc) và kéo dài". Nhìn về tương lai, báo cáo lưu ý chi phí đi vay có thể cao hơn khi FED bắt đầu nâng lãi suất. Điều đó có khả năng khiến USD mạnh lên, làm các khoản vay bằng USD trở nên đắt hơn, trong khi số nợ ngoại tệ ở các nước mới nổi đã tăng từ 30% năm 2007 lên 36% năm ngoái. Đồng nội tệ suy giảm cũng có thể gây ra vấn đề lạm phát, vì khiến nhập khẩu tốn kém hơn. Rõ ràng có nhiều lý do để quan ngại, nhưng các nhà kinh tế WB cũng nhấn mạnh sự khác biệt của các nước mới nổi hiện nay so với thập niên 80 và 90 của thế kỷ trước. Hiện các nước này đã giảm nợ và lạm phát, trong khi đa dạng hóa nền kinh tế (ít phụ thuộc vào các ngành công nghiệp cụ thể và vì vậy ít bị nguy hiểm nếu những ngành công nghiệp đó rơi vào khó khăn). Ngoài ra, các chính sách kinh tế cũng đã được cải thiện.

WB cho biết không có một giải pháp chung cho những nước mới nổi. Những nước có khả năng chi tiêu nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng (giao thông, viễn thông, năng lượng) sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn. Tuy nhiên, WB kêu gọi các nước cần tiếp tục nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, giúp thị trường lao động hiệu quả hơn, giải quyết nạn tham nhũng và nâng cao hiệu quả hành chính công. 

VINH TRANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ sơ

Chủ nghĩa tư bản nhà nước Trung Quốc (Kỳ 2)

(ĐTTCO) - Bài trước tác giả đã giải thích các định chế ngân hàng nội địa dưới lập trường của Trung Quốc trong tiến trình thực hiện Basel bằng cách nhấn mạnh sự đối đầu giữa các phe phái cạnh tranh. 

Thế giới muôn màu