Phát triển đô thị vệ tinh: Chưa đủ động lực

Xây dựng các đô thị vệ tinh (ĐTVT) quanh đô thị lõi đã trở thành xu hướng phát triển chung của những đô thị lớn ở Việt Nam. Tuy nhiên, để có thể phát triển các ĐTVT đúng cách nhằm tạo ra bước đệm cho nội đô giảm tải không phải là điều dễ dàng.

Mờ nhạt, kém hấp dẫn

Không phải đến thời điểm TP Hà Nội công bố quy hoạch chung với 5 ĐTVT vây quanh thì khái niệm ĐTVT mới xuất hiện ở Việt Nam. TPHCM đã đề cập đến mô hình đa cực phi tập trung hóa từ năm 1998 và đến năm 2004 đã quyết định hình thành 2 ĐTVT tại khu Tây Bắc TP (huyện Củ Chi) và khu cảng Hiệp Phước (huyện Nhà Bè).

Thế nhưng nhiều năm trôi qua, bất chấp những nỗ lực mời gọi các nhà đầu tư trong và ngoài nước của lãnh đạo TPHCM, các ĐTVT này vẫn chưa thành. Trong khi đó, ở nội thành, các cao ốc tiếp tục mọc lên, tình trạng kẹt xe xảy ra tràn lan, hạ tầng đô thị đã quá tải. Điều này khiến nhiều người băn khoăn về tính khả thi của quy hoạch đến 2025 của TPHCM với 4 ĐTVT Đông - Tây - Nam - Bắc.

Phát triển đô thị vệ tinh: Chưa đủ động lực ảnh 1

Đô thị vệ tinh Hòa Lạc được đầu tư cách đây chục năm với mục tiêu thành khu đô thị
công nghệ cao nhưng cho đến nay nhiều nơi vẫn bỏ hoang. Ảnh: Minh Phương

Tại Hà Nội, theo quy hoạch chung được phê duyệt, Hà Nội sẽ xây dựng 5 ĐTVT: Hòa Lạc, Phú Xuyên, Sóc Sơn, Xuân Mai, Sơn Tây. Tuy nhiên, cho đến nay 5 ĐTVT này vẫn có vai trò hết sức mờ nhạt, gần như chưa thể gánh bớt áp lực cho nội đô. Điển hình là ĐTVT Hòa Lạc.

Nằm ở vị trí rất thuận lợi trên đại lộ Thăng Long, được đầu tư cách đây chục năm với mục tiêu thành khu đô thị công nghệ cao nhưng cho đến nay đa số các hạng mục công trình ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc vẫn đang ở giai đoạn giải phóng mặt bằng, bắt đầu thi công, có nơi đang bỏ hoang hóa cho cỏ mọc.

Khu công nghệ cao được quy hoạch trên diện tích 1.586ha, với 54 dự án xây dựng gồm các khu công nghiệp, khu nghiên cứu, trung tâm dịch vụ, giải trí thể thao, trung tâm thông tin internet… với tổng vốn đầu tư trên 10.000 tỷ đồng, nhưng hiện nay mới chỉ có 10 dự án hoàn thành và đi vào hoạt động, khoảng 3-4 dự án đang được hoàn thiện.

Hay như ĐTVT Sơn Tây (cửa ngõ phía Tây Bắc Hà Nội) là đô thị văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng; trọng tâm là khu bảo tồn thành cổ Sơn Tây, làng cổ Đường Lâm… nhưng đến nay việc phát triển du lịch vẫn còn rất hạn chế và nan giải.

Việc khó phát triển ĐTVT của TPHCM và Hà Nội đã đặt ra nhiều thách thức cho các TP lớn khác như Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ… khi quyết định phát triển theo mô hình ĐTVT.

Theo TS. Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP Hà Nội, muốn phát triển được, trước tiên bản thân ĐTVT phải có sức hấp dẫn. Mặc dù gắn kết chặt chẽ với đô thị lõi nhưng ĐTVT phải là một đô thị độc lập đúng nghĩa, có sức hút để người ta muốn đến định cư và muốn đầu tư lớn.

Hiện nay, chưa có một ĐTVT nào làm được điều này, kể cả những đô thị đã triển khai lâu như cảng Hiệp Phước ở TPHCM. Một khi không hấp dẫn, phát triển mờ nhạt, hạ tầng không đồng bộ, khả năng kết nối kém, ĐTVT sẽ khó phát triển, người dân tiếp tục đổ về đô thị lõi là điều đương nhiên.

Cần cơ chế đặc thù

Có rất nhiều nguyên nhân được đưa ra để lý giải cho việc khó triển khai các ĐTVT, bao gồm cả những nguyên nhân khách quan như khủng hoảng kinh tế, đã có quá nhiều khu đô thị mới, thị trường BĐS ảm đạm...

Theo ông Đào Việt Cường, chuyên viên Ban Hỗ trợ đầu tư Khu công nghệ cao Hòa Lạc, đa phần các công trình bị chậm tiến độ do những khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng, nguồn vốn không đảm bảo, kinh tế suy thoái khiến các nhà đầu tư “rụt rè” hơn.

Một số nhà đầu tư chỉ đủ khả năng tài chính để nhận thầu 1 công trình, nhưng trong thực tế họ lại trúng thầu 2-3 công trình, nên dẫn đến việc thi công chậm tiến độ.

Bên cạnh đó, theo nhiều chuyên gia đô thị, các ĐTVT đang thiếu một cơ chế đặc thù để phát triển. Ở các quốc gia khác, khi phát triển ĐTVT, Nhà nước rất khuyến khích và động viên về vấn đề nhà ở, cởi mở trong nhập cư, đầu tư hạ tầng, giao thông. Những điều này nước ta đang thiếu.

“Nếu không có những cơ chế, chính sách ưu đãi, sẽ rất khó. Lấy thí dụ như Hòa Lạc, với mục tiêu phát triển từ 60.000 cư dân lên 600.000, phải có cơ chế về nhà ở, nhập cư, hạ tầng; còn nếu chỉ là quyết định hành chính, cứ để tự nhiên, chắc chắn là không thể. Hay như Củ Chi, quãng đường từ trung tâm TPHCM đến chỉ 25km, nhưng đi mất cả mấy tiếng đồng hồ, như thế ai dám đầu tư?” - TS. Đào Ngọc Nghiêm phân tích.

Vấn đề quan trọng nhất trong quy hoạch xây dựng ĐTVT là phải xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, mục tiêu phát triển. Có như vậy, việc đầu tư và khai thác sau này mới có hiệu quả.

Đồng thời cần có những chính sách phát triển, tăng sức hấp dẫn cho ĐTVT như hoàn thiện về giao thông, hạ tầng, một cơ chế tài chính đủ mạnh và đa dạng đầu tư, đặc biệt là khuyến khích hình thức đầu tư công tư hỗn hợp (BT).

HOÀI TRÂM - MINH PHƯƠNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khách hàng tìm hiểu dự án D-Vela của DRH.

Khách hàng săn dự án mặt tiền

(ĐTTCO) - Với hàng loạt dự án căn hộ bung ra đã dẫn đến cuộc cạnh tranh khốc liệt. Do vậy khu vực, vị trí từng căn hộ luôn là lợi thế cạnh tranh, trong đó các dự án mặt tiền đường lớn đang là sự lựa chọn của nhà đầu tư.

Dự án - đầu tư

Cạnh tranh bằng chất lượng và chính sách bán hàng

(ĐTTCO) - Thị trường BĐS TPHCM cuối năm trở nên sôi động với nguồn cung liên tục tăng, đồng thời cũng chứng kiến cuộc cạnh tranh khốc liệt ở các phân khúc, nhất là căn hộ cao cấp.

Quy hoạch - Đô thị

Tư vấn