ODA và nhà ở xã hội?

Trong khi quan ngại nợ công Việt Nam còn đang nóng, các đề xuất sử dụng vốn ODA cho các ngành nghề ngày càng được mở rộng. Điều đó có làm tăng thêm gánh nợ công? Trước đề xuất của Bộ Xây dựng thí điểm làm nhà ở xã hội (NoXH) bằng vốn ODA, doanh nghiệp cho rằng người thu nhập thấp sẽ có cơ hội được mua nhà giá rẻ hơn, nhưng lại có ý kiến lo ngại sẽ làm tăng nợ công.

Từ chuyện gói 30.000 tỷ…

 ODA và nhà ở xã hội? ảnh 1
Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng dành cho BĐS để giải quyết vấn nạn hàng tồn kho được triển khai khá lâu không có liên quan đến ODA. Đây là gói Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trên cơ sở lấy 3% tổng dư nợ của các NHTM để quyết chỉ đạo cho vay ra và cơ quan quản lý hỗ trợ lãi suất bằng hình thức tái cấp vốn giá rẻ. Trong khi ODA là nguồn đầu tư từ nước ngoài, có danh nghĩa và mục tiêu hỗ trợ phát triển chính thức chủ yếu dành cho các nước nghèo, với đặc thù các khoản cho vay không lãi suất hoặc lãi suất rất thấp với thời gian dài.

Nhưng trong tương quan cùng là những nguồn lực hỗ trợ cho nền kinh tế, ODA được tính vào cơ cấu nợ công (do Nhà nước vay), còn gói tín dụng 30.000 tỷ đồng không phải lấy từ ngân sách nhà nước, nên không liên quan đến nợ công.

Do đó, khi gói 30.000 tỷ đồng được tung ra, đặc biệt trong bối cảnh thị trường BĐS khó khăn, gói tín dụng ngay từ trong ý tưởng đã được thị trường hồ hởi chờ đợi, hoan nghênh. Còn đề xuất của Bộ Xây dựng, liên quan đến sử dụng nguồn ODA để thí điểm làm NoXH lại không được may mắn đón nhận sự hồ hởi ấy. Mặc dù, đối tượng đi đến hưởng lợi của đề xuất này, cũng giống đối tượng được hưởng lợi từ gói ưu đãi tín dụng 30.000 tỷ đồng, đều là chủ đầu tư - người dân nghèo cần đầu tư phát triển, mở rộng và hưởng thụ cơ chế an sinh, người người có nhà - mục tiêu lớn của quốc gia.

Sự e ngại với đề xuất sử dụng vốn ODA thí điểm làm NoXH của Bộ Xây dựng là có nguyên do. Bởi, tuy khác về bản chất nguồn vốn, song trong danh nghĩa có cùng mục tiêu, gói tín dụng 30.000 tỷ đồng, gói hỗ trợ chính thức và lớn nhất tính đến nay, dành cho khu vực NoXH của Chính phủ, xét nhiều mặt cũng đang gặp nhiều vấn đề.

Trong đó, ngoài tỷ lệ giải ngân thực tế cho cả nhà đầu tư lẫn người dân mới chỉ đạt 25% tổng trị giá gói tín dụng mặc dù gói đã được triển trên 2/3 thời gian theo kế hoạch, còn có các vấn đề về chất lượng gói tín dụng, bao gồm sự thẩm định hồ sơ vay, đối tượng được vay… mà các chiêu trục lợi gần đây vừa hé lộ trên thị trường đã khiến dư luận đặt dấu hỏi đen về hiệu quả thực sự của gói.

Riêng với doanh nghiệp, đối tượng được quy định hưởng 30% tổng trị giá gói vay, mức độ giải ngân/9.000 tỷ đồng của gói là rất chậm. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS TPHCM, cho rằng không nên nhìn vào các con số cam kết, mà nên nhìn vào con số giải ngân thực tế của gói, để hiểu vì sao UBND TPHCM cũng đã phải đặt bút ký đề xuất nới thời hạn triển khai gói tín dụng tới năm 2018, điều mà thông tin chưa chính thức gần đây cho biết Bộ Xây dựng có khả năng sẽ không đồng thuận trình Chính phủ xem xét chấp thuận.

Đến đề xuất dùng ODA làm NoXH

Thực trạng của gói tín dụng đầu tiên dành cho đối tượng chính là NoXH không khả quan, càng làm tăng quan ngại về đề xuất liên quan đến dùng nguồn vốn ODA - nguồn xưa nay luôn được Việt Nam phân bổ cho các mũi ưu tiên như phát triển cơ sở hạ tầng, các dự án có giá trị thúc đẩy kinh tế và nâng cao phúc lợi xã hội cho người dân.

Trong hàm nghĩa xây dựng hạ tầng và nâng cao phúc lợi cho người dân, NoXH cũng được xem là một trọng điểm quan trọng, đặc biệt đối với một nền kinh tế còn nhiều người dân chưa sở hữu căn nhà thứ nhất hoặc có diện tích nhà ở quá chật hẹp so với chuẩn không gian sống trung bình.

Cũng không khó hiểu khi ông Lê Hoàng Châu cho rằng xét về dài hạn, sử dụng một phần vốn vay ODA để phát triển NoXH là phù hợp.

“Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng là giải pháp tình thế. Còn sử dụng một phần ODA để tiếp tục thực hiện Chiến lược Phát triển NoXH quốc gia là một câu chuyện đường dài. Lãi suất thấp, thời gian cho vay là những đặc trưng của nguồn ODA, rất phù hợp để tạo và nâng cao phúc lợi cho đối tượng NoXH được an sinh, được an hưởng. Vấn đề là làm sao để giá trị, hiệu quả nguồn lực này không chỉ phân bổ cho chủ đầu tư, mà nên tập trung cho người mua nhà - người tiêu dùng sau cùng. Đây cũng chính là những đối tượng sẽ vay và trả nợ ODA đã dùng để đầu tư cho dự án NoXH mà họ được mua. Và điều đó sẽ làm giảm tải áp lực nợ công” - ông Châu phân tích.

Dù vậy, kể cả khi cái lợi đó có thể nhìn thấy, xét trong tình hình nợ công đang đầy áp lực, Việt Nam đang phải nỗ lực co kéo ngân sách như trong tấm chăn hẹp để chỗ nào cũng ấm; cộng với đó là triển vọng không tươi sáng nguồn ODA đang ngày càng thu hẹp, việc sử dụng bình sữa ODA dù chỉ một phần cho NoXH càng được cân nhắc kỹ càng.

Để có câu trả lời thực sự là sử dụng bình sữa ấy, để mớm mồi cho phân khúc BĐS NoXH, chắc chắn cơ quan đề xuất lẫn cơ quan liên bộ, ngành cần có một tính toán cẩn thận từ góc độ: Nguồn ODA Bộ Xây dựng thí điểm muốn xây NoXH trị giá bao nhiêu, lãi suất, thời gian vay, hiệu suất đầu tư từ sản phẩm thí điểm và tỷ lệ tương quan với nợ công hiện hữu, nợ công tương lai. Nói về câu chuyện nợ công hiện hữu và tương lai, một điều cần được tính toán chặt chẽ, đó là VNĐ vừa mất giá tổng cộng 5% sẽ khiến nợ công hiện hữu và tương lai tăng lên. Vì thế, sử dụng nguồn vốn mồi ODA sao cho hiệu quả càng cần được chú trọng.

Duy Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

Cơn địa chấn mang tên “đất công”

(ĐTTCO) - Việc Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an có văn bản yêu cầu phối hợp điều tra việc mua bán nhà, đất công sản trên địa bàn TP Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay, bước đầu hé lộ những thông tin lợi nhuận khủng từ việc xẻ thịt đất công mà lâu nay mọi người vẫn râm ran. 

Dự án - đầu tư

Quy hoạch - Đô thị

Tư vấn

Đất ngoài hạn mức phải đóng tiền sử dụng đất

(ĐTTCO) - Hỏi: - Năm 1992, tôi mua một căn nhà 100m2 trên mảnh đất 390m2. Xin hỏi, nay tôi làm thủ tục cấp sổ hồng cho toàn bộ diện tích khuôn viên trên có phải nộp tiền sử dụng đất hay không?