Nhà hoang (Bài 4): Có đủ luật xử lý?

Trước thực trạng nhiều nhà mới xây bị bỏ hoang, gây nhếch nhác bộ mặt đô thị, lãng phí tài sản xã hội, dư luận và chính quyền các cấp đều không chấp nhận để kéo dài.

Bài 1: KDC An Khang - Giấc mơ dang dở

Bài 2: Xây thô rồi bỏ

Bài 3: Hà Nội 6.960 căn nhà hoang

Điều chỉnh bằng công cụ thuế?

Nhiều ý kiến cho rằng phải kiên quyết chế tài để buộc chủsở hữu đưa nhà vào sử dụng. Tuy nhiên cũng có ý kiến băn khoăn về việc bỏ nhà hoang chưa bị quy định là hành vi vi phạm pháp luật.  

Bộ Tài chính đang soạn thảo một nghị định để trình Chính phủ về việc đánh thuế nặng đối với biệt thự, nhà liên kế bỏ hoang, nhằm tránh lãng phí tài nguyên và đảm bảo quản lý có hiệu quả.

Nhiều ý kiến đồng tình với cách chế tài như vậy (ĐTTC số 425 ngày 6-6-2011 đã có bài “Đánh thuế nhà hoang” đề cập vấn đề này). Dưới góc độ pháp luật, việc siết chặt quản lý đối với các biệt thự, nhà phố bỏ hoang bằng công cụ thuế liệu có phù hợp, khả thi?

BĐS bao gồm nhà và đất - là 2 thứ tài sản gắn liền với nhau, tuy nhiên đây là 2 phạm trù khác nhau. Đất thuộc sở hữu Nhà nước, Nhà nước giao đất cho người dân hay tổ chức sử dụng. Còn nhà, phần lớn thuộc sở hữu của dân, do dân làm chủ sở hữu.

Điều 164 Bộ luật Dân sự 2005 quy định: “Quyền sở hữu bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản của chủ sở hữu theo quy định của pháp luật. Chủ sở hữu là cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác có đủ 3 quyền là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt tài sản”.

Điều 21 Luật Nhà ở cũng quy định các quyền của chủ sở hữu nhà ở là chiếm hữu; sử dụng; bán, cho thuê, cho thuê mua, tặng cho, đổi, để thừa kế, cho mượn, cho ở nhờ, ủy quyền quản lý, thế chấp nhà ở thuộc sở hữu của mình theo quy định của pháp luật… Trong Luật Nhà ở không đề cập đến việc thu thuế đối với nhà hoang.

Theo luật gia Nguyễn Văn Khôi, một trong những quyền cơ bản của chủ sở hữu nhà ở được pháp luật bảo hộ là quyền sử dụng. Chủ sở hữu nhà ở được khai thác công dụng tài sản theo ý mình, miễn không làm việc gì trái pháp luật và gây nguy hiểm cho xã hội.

Hơn nữa, phần lớn biệt thự, nhà liên kế bỏ hoang thuộc các dự án xây dựng khu đô thị mới, khi chủ đầu tư chưa hoàn thành hạ tầng kỹ thuật và xã hội, làm sao có thể buộc người mua nhà phải đến ở hoặc khai thác khi chưa thể an cư.

Luật gia Nguyễn Văn Khôi cũng lưu ý: Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp sẽ có hiệu lực từ ngày 1-1-2012, trong luật này không có quy định đánh thuế nhà. Vì vậy, một nghị định về việc thu thuế đối với biệt thự, nhà liên kế bỏ hoang là một văn bản dưới luật không thể thay thế cho luật đã được Quốc hội thông qua.

Có sẵn nhiều quy định pháp luật để xử lý

Phân tích về tình trạng có hàng ngàn nhà hoang tại các khu đô thị mới, Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS cho rằng hiện nay quy định pháp luật chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý về trách nhiệm của chủ đầu tư khi chưa hoàn thành công trình hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của dự án, chậm tiến độ thực hiện dự án.

Đồng thời, cũng chưa có chế tài đủ mạnh để xử phạt người mua nhà không hoàn thiện nhà ở theo quy định của hợp đồng và các cam kết với chủ đầu tư.

Nhà hoang (Bài 4): Có đủ luật xử lý? ảnh 1

Nhiều nhà mới xây thô bị bỏ hoang, gây nhếch nhác
bộ mặt đô thị, lãng phí tài sản xã hội. Ảnh: MINH TUẤN

Tuy nhiên, theo TS. Phạm Sỹ Liêm, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, thực tế đã có đủ điều luật để xử lý đối với việc bỏ nhà hoang.

Căn cứ Luật Quy hoạch đô thị, Luật Đất đai, Luật Xây dựng… việc bỏ nhà hoang là vi phạm có thể xử lý. Luật Đất đai quy định sử dụng đất đai phải đúng mục đích. Được giao đất để xây dựng khu dân cư mới, nhưng xây dang dở rồi bỏ hoang là sử dụng không đúng mục đích.

Không những thế, bỏ nhà hoang còn vi phạm Luật Môi trường, vì làm tổn hại đến môi trường, để nhà hoang thành chỗ đổ rác, mất mỹ quan đô thị…

Luật Xây dựng quy định công trình nhà ở phải hoàn thành, đăng ký tài sản…, do vậy không thể xây thô rồi bỏ hoang.

Luật Nhà ở cũng có quy định chủ sở hữu nhà có nghĩa vụ không làm ảnh hưởng hay gây thiệt hại đến quyền và lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng và quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, khi sử dụng nhà. Rõ ràng việc bỏ nhà hoang đã không tuân thủ các nghĩa vụ này.

Như vậy, đối chiếu những quy định pháp luật hiện hành, chủ sở hữu và chủ đầu tư dự án bỏ nhà hoang đều vi phạm.

Do vậy, hoàn toàn có thể xử phạt hành chính đối với chủ đầu tư không hoàn thành công trình hạ tầng kỹ thuật và xã hội của dự án, chậm tiến độ thực hiện dự án; và xử phạt người mua nhà không hoàn thiện nhà ở theo quy định của hợp đồng và các cam kết với chủ đầu tư.

Đối với trường hợp nhiều nhà xây thô rồi bỏ hoang, không hoàn thiện vì không có nhu cầu ở thực sự, mà đầu cơ chờ thời, chủ đầu tư phải có trách nhiệm kiên quyết yêu cầu khách hàng hoàn thiện nhà ở. Ngay trong hợp đồng, phải có điều khoản quy định rõ những trường hợp người mua nhà không hoàn công đúng hạn, chủ đầu tư có quyền không thực hiện nghĩa vụ làm thủ tục chủ quyền nhà.

Ngoài những quy định pháp luật để chế tài đối với việc bỏ nhà hoang, các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương cần phải thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra để kịp thời phát hiện các bất cập, yêu cầu chủ đầu tư thực hiện dự án đúng tiến độ và quy định.

LINH GIANG - QUỐC TUẤN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đất ở lâu dài hóa thành quy hoạch

Đất ở lâu dài hóa thành quy hoạch

(ĐTTCO) - Dù trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN) ghi là đất ở đô thị, sử dụng lâu dài, nhưng khi xin phép xây dựng nhà ở người dân chỉ được cấp phép xây dựng tạm và cam kết tự tháo dỡ. Tình huống trên đã đẩy người sở hữu đất sống dở chết dở, mặc dù trước khi mua đất họ đã xem rất kỹ các thông tin này trên GCN.
 

Dự án - đầu tư

Được chia nhà vì pháp luật công nhận là vợ chồng

(ĐTTCO) - Hỏi: - Chúng tôi sống chung như vợ chồng với nhau từ năm 1980 nhưng không đăng ký kết hôn. Năm 2000, chồng tôi đứng tên mua một căn nhà. Do mâu thuẫn nên chúng tôi muốn ly hôn. Xin hỏi, khi ly hôn, tôi có được phân chia căn nhà đó hay không?

Quy hoạch - Đô thị

Tư vấn

Điều kiện, thủ tục người nước ngoài mua nhà ở Việt Nam

(ĐTTCO) - Hỏi: - Tôi có một người bạn là người nước ngoài, có nhu cầu mua nhà ở Việt Nam. Xin hỏi là điều kiện, thủ tục người nước ngoài được mua nhà ở tại Việt Nam như thế nào? Và các loại thuế phải chịu khi mua nhà cụ thể ra sao?