Chưa đủ cơ sở thu phí ô tô vào nội thành

(ĐTTCO) - Đề án thu phí ô tô vào trung tâm từng được UBND TPHCM chấp thuận từ năm 2012, nhưng đến nay chưa triển khai được vì nhiều lý do. Mới đây, Sở Giao thông - Vận tải (GT-VT) đã có buổi làm việc về vấn đề này, nhưng theo tôi chưa đủ cơ sở khoa học để chứng minh nguyên nhân ùn tắc giao thông khu vực nội thành do ô tô cá nhân gây ra.

Không khoa học

Việc thu phí ô tô vào nội đô TP cần được nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học pháp lý, đồng thời bảo đảm sự phù hợp với đặc điểm, tính chất và thực tế khách quan của các đô thị tại Việt Nam nói chung và tại TPHCM nói riêng.

Hiện nay, theo tôi chưa đủ cơ sở khoa học để chứng minh nguyên nhân dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông khu vực nội thành mang tính chất thường xuyên, nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội của TP nói chung và khu vực trung tâm nói riêng, để từ đó khẳng định sự cần thiết việc thu phí ô tô vào khu vực nội thành như một giải pháp tối ưu để triển khai.

Nếu không đủ cơ sở khoa học để phân tích, chứng minh bằng những số liệu, nhận định cụ thể thì khó có thể thuyết phục được chính quyền TP chấp thuận cho triển khai. Hiện nay, nhiều tuyến đường thuộc khu vực nội thành vẫn thường xuyên bị ách tắc giao thông cục bộ chủ yếu do đường cũ, chật hẹp trong khi mật độ phương tiện xe gắn máy lưu thông quá nhiều như các đường Lê Thánh Tôn, Nguyễn Du, Lý Tự Trọng, Cách mạng Tháng Tám… Hoàn toàn không phải do ô tô cá nhân gây ra.

Giả sử khi có đủ cơ sở khoa học để cho rằng ô tô cá nhân là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ùn tắc giao thông khu vực nội đô, việc thu phí cũng chưa có sơ sở chắc chắn để khẳng định tình trạng kẹt xe ở khu vực trung tâm TP sẽ giảm.

Hiện nay chỉ dựa vào sự suy đoán mang tính chất chủ quan của đơn vị đề xuất rằng khi thu phí thì cá nhân, tổ chức chỉ đưa xe vào khi nào thấy thực sự cần thiết, điều này sẽ góp phần kéo giảm được vấn nạn ùn tắc giao thông.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy để hạn chế phát triển ô tô cá nhân, bảo đảm cho việc phát triển loại phương tiện cá nhân này phù hợp với tốc độ phát triển cơ sở hạ tầng tại các đô thị lớn nên Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành rất nhiều luật thuế, phí, lệ phí… để đánh vào giá bán một chiếc ô tô như thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế môi trường, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế thu nhập doanh nghiệp, phí giao thông, phí bảo trì đường bộ, phí đăng kiểm, đăng ký xe, lệ phí cấp biển số xe…

Trong đó có thuế tiêu thụ đặc biệt được áp dụng ở mức rất cao, thậm chí loại xe có dung tích xi lanh trên 6.000cm3 được áp dụng mức thuế lên đến 150% làm cho giá thành ô tô cá nhân tại Việt Nam thuộc hàng cao nhất so với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Nhưng điều đó vẫn không hạn chế được tốc độ phát triển nhanh chóng ô tô cá nhân khi thực tế nhu cầu sử dụng tăng cao.

Khu vực nội thành là nơi tập trung các bệnh viện lớn như Đại học Y Dược, Từ Dũ, Chợ Rẫy… cung cấp những dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao, thiết yếu cho người dân cả khu vực miền Nam nên khi có việc cần họ vẫn sử dụng ô tô cá nhân, chắc chắn không vì việc thu phí từ 40.000-60.000 đồng/lượt xe vào nội thành mà hạn chế được yêu cầu bức thiết. Ngoài ra, khu vực nội thành cũng là nơi tập trung nhiều tòa nhà cao ốc văn phòng, trụ sở ngân hàng, trung tâm thương mại, bảo tàng, nhà hàng, khách sạn lớn.

Trong khi đó, một bộ phận không nhỏ người dân có tâm lý thích vào khu vực nội thành để sử dụng các loại hình dịch vụ đó, mặc dù biết trước chi phí dịch vụ khu vực trung tâm đắt đỏ hơn so với các quận khác, nhưng có thể vì tính sĩ diện hoặc để thể hiện đẳng cấp trước bạn bè, đối tác, anh em… nên vẫn sử dụng bình thường.

Chưa đủ cơ sở thu phí ô tô vào nội thành ảnh 1

Ảnh: HUY HỮU

Thiếu pháp lý

Tại TPHCM có nhiều tuyến đường liên quận như đường Nguyễn Tất Thành - Tôn Đức Thắng - Nguyễn Hữu Cảnh; đường Cách mạng Tháng Tám; đường Võ Văn Kiệt… Đây là các tuyến đường liên quận trọng điểm để chọn hướng di chuyển phù hợp cho công việc hàng ngày của nhiều người (thực tế xe chỉ đi qua chứ không phải vào nội đô mua sắm, sử dụng dịch vụ như đã nói trên), nên việc xe lưu thông qua các đường này nhưng bị thu phí vào nội đô là không phù hợp, kể cả một số lượng rất lớn ô tô cá nhân chuyên cung cấp dịch vụ taxi công cộng trong khu vực các quận nội thành, nếu bị điều tiết bởi việc thu phí ô tô cá nhân vào nội thành sẽ rất khó khăn cho các lái xe, doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cơ sở pháp lý cho các đơn vị để triển khai thực hiện đề án thu phí ô tô vào nội đô vẫn chưa được quy định. Cụ thể, Điều 3 Luật Phí và lệ phí 97/2015/QH13 do Quốc hội ban hành ngày 25-11-2015 (có hiệu lực từ ngày 1-1-2017) có giải thích: “Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả nhằm cơ bản bù đắp chi phí và mang tính phục vụ khi được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao cung cấp dịch vụ công được quy định trong danh mục phí ban hành kèm theo luật này”.

Theo đó, thu phí ô tô vào nội thành chưa nằm trong danh mục phí được ban hành kèm theo luật phí và lệ phí nêu trên. Vì chưa có luật quy định nên chưa có văn bản dưới luật như nghị định, thông tư để hướng dẫn thi hành. Do đó, hàng loạt vấn đề pháp lý quan trọng như đối tượng nộp phí, mức thu, thời gian thu, chế tài áp dụng đối với các lái xe, chủ xe vi phạm, sử dụng nguồn như thế nào… cũng chưa có cơ sở pháp lý để nghiên cứu, thực hiện.

Tính khả thi trong quá trình thực hiện thu phí cũng không phải là chuyện đơn giản. Bởi, không thể bắt tất cả các xe phải gắn thiết bị thu phí tự động. Chẳng hạn, nhiều đối tượng không có nhu cầu sử dụng ô tô cá nhân hàng ngày, thường xuyên vào khu vực nội thành nên không gắn thiết bị thu phí tự động như chủ đầu tư giải trình và họ muốn trả phí trực tiếp, nhưng thực tế cũng không dễ để lập nên các trạm thu phí trên tất cả các tuyến đường vào nội thành.

Nếu thu phí bằng tiền mặt tại các trạm này nguy cơ ùn tắc giao thông ngay tại nơi thu phí sẽ rất cao. Đồng thời nếu lái xe, chủ xe không nộp phí, lực lượng cảnh sát giao thông cũng không đủ thẩm quyền, nhân sự để hỗ trợ chủ đầu tư xử phạt nguội được.

ThS. Luật sư Thái Văn Chung

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đường liên cảng Cái Mép - Thị Vải thi công chậm tiến độ và mới được kết nối tới chân công trình Cảng CMH. Ảnh: Minh Tuấn

Vừa thanh tra toàn diện, vừa thu hồi dự án?

(ĐTTCO) - Sau khi ĐTTC có bài phản ánh “Dự án Cảng Tổng hợp-Container Cái Mép Hạ: Nhiều dấu hiệu khuất tất”, ngày 8-12-2017, phóng viên ĐTTC đã liên hệ lãnh đạo tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu để làm rõ những khiếu nại của chủ đầu tư về việc tỉnh thu hồi dự án trái pháp luật và những bất cập, khó khăn, vướng mắc trong suốt quá trình thực hiện dự án.
 

Dự án - đầu tư

Đánh thức tiềm năng bất động sản nghỉ dưỡng Vũng Tàu

(ĐTTCO) - Nằm trong vùng kinh tế năng động nhất bậc nhất khu vực Đông Nam bộ, sở hữu khí hậu ấm áp, bờ biển đẹp, hạ tầng phát triển, Vũng Tàu được đánh giá có nhiều lợi thế trong phát triển du lịch và hình thành các resort nghỉ dưỡng cao cấp. Thế nhưng, bấy lâu nay, thị trường giàu tiềm năng này vẫn... như "đại bác tịt ngòi"...

Quy hoạch - Đô thị

Tư vấn

Điều kiện, thủ tục người nước ngoài mua nhà ở Việt Nam

(ĐTTCO) - Hỏi: - Tôi có một người bạn là người nước ngoài, có nhu cầu mua nhà ở Việt Nam. Xin hỏi là điều kiện, thủ tục người nước ngoài được mua nhà ở tại Việt Nam như thế nào? Và các loại thuế phải chịu khi mua nhà cụ thể ra sao?