Xem xét cơ chế quản lý giá xăng dầu

Từ đầu năm đến nay, ngành xăng dầu đã 5 lần tăng và 5 lần giảm giá, với tổng mức tăng 5.400 đồng so với con số 3.200 đồng của 5 lần giảm giá. Trước tình hình này, dự báo một cơn “bão giá” sẽ tràn lên thị trường bởi xăng dầu tăng, kéo giá đầu vào tăng.

Đến nay, giá đầu vào cho hoạt động sản xuất đã tăng 13%, nhưng nhiều doanh nghiệp (DN) không thể tăng giá bán mà phải cắt giảm chi phí để bù giá thành nhưng tình trạng hàng tồn kho chất đống vẫn không xử lý được.

Trong khi đó, chỉ chưa đầy 2 tháng, xăng được điều chỉnh tăng 3 lần và các mặt hàng thiết yếu như điện, gas đồng loạt tăng (điện tăng 5% và bình gas 12kg tăng 52.000 đồng). Do đó, sức mua ngày càng bị vắt kiệt hơn và DN khó xoay xở được đầu ra cho sản phẩm.

Theo quy định mới, DN muốn tăng, giảm giá xăng dầu cứ 10 ngày sẽ được phép điều chỉnh một lần và mỗi lần điều chỉnh không quá 7%. Nếu vậy, trong một tháng, DN có thể tăng giá 3 lần với tổng mức tăng đến 21%.

Hơn nữa, trong đợt tăng giá mới này, DN chỉ kiến nghị trước đó 3 ngày, dù chưa nhận được phản hồi từ cơ quan quản lý vẫn đồng loạt tăng. Điều này cho thấy cơ chế kiểm soát giá xăng chưa chặt chẽ, DN có thể tự điều chỉnh không theo quy luật.

Trong cơ chế thị trường, một DN không bao giờ được quyền tự định giá. Hiện nay, Nhà nước cho ngành điện và xăng dầu độc quyền về giá. Ngành điện có 1 DN đầu mối, xăng dầu tuy có 11 DN đầu mối nhưng có 1 DN chiếm tỷ lệ 63%.

Bởi vậy các DN đầu mối xăng dầu còn lại vẫn luôn “nhìn ngó” DN này để điều chỉnh dù mức lãi lỗ mỗi DN khác nhau. Hơn nữa, theo Nghị định 84 về kinh doanh xăng dầu, quá trình định giá chia làm 3 mức, giá đầu vào tăng 0-7% DN được tự định giá, từ 7-12% DN được định giá 7%, còn lại 5% quỹ bình ổn giá sẽ bù 60% và 40% theo giá thị trường, trên 12% sẽ do cơ quan quản lý quyết định.

Cách tính rất cụ thể, chi tiết song nếu xét kỹ không có nguyên tắc nhất định và không phù hợp với việc quản lý giá theo cơ chế thị trường và sản phẩm độc quyền phải do Nhà nước quản lý giá. Dựa vào lỗ hổng do việc định giá thiếu căn cứ, thiếu cơ sở xác minh, các DN chia nhỏ biên độ tăng giá.

Vì vậy, Nhà nước cần xem xét lại quy định cho DN tăng giá trong 10 ngày hoặc nếu cho tăng phải căn cứ trên giá bình quân trong 30 ngày. Ngoài ra, việc trả lời DN có được tăng giá hay không trong 3 ngày cũng cần sửa đổi vì thời gian ngắn, cơ quan quản lý khó thu thập số liệu để xem DN có đúng hay không khi thực hiện giá mới.

Về hoạt động của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, trong bối cảnh khó khăn, Nhà nước không nên để quỹ này chết đi hoặc chỉ để phục vụ các DN xăng dầu như nguồn vốn không lãi suất. Khi Quỹ Bình ổn được sử dụng đúng mục đích, giá xăng dầu sẽ được kiềm ở mức hợp lý, tạo sự ổn định về giá.

Đồng thời, một việc cần làm nữa là phải xem xét giảm mức thuế nhập khẩu xăng dầu. Hiện nay, mức thuế này quá cao, ảnh hưởng đến giá thành nên DN thường xuyên đòi tăng giá. Thuế nhập khẩu xăng dầu cao chỉ gây hệ lụy là người dân phải chịu giá cao, phải đóng thuế giúp DN xăng dầu vì tất cả chi phí đều được tính vào giá thành bán ra.

Phạm Chi Lan, Chuyên gia kinh tế

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

(ĐTTCO) - Vừa qua, UBND TP Hà Nội đã thông tin về việc sẽ xây dựng dự án Nhà hát Hoa Sen sức chứa 2.000 chỗ ngồi bên trong, khu vực xung quanh nhà hát có thể chứa khoảng 25.000 người vào vui chơi hàng ngày. 

Góc nhìn

Khúc biến tấu nhân ái

(ĐTTCO) - Đêm 5-8, live show “Sài Gòn Bolero & Hưng” của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng đã diễn ra khá tưng bừng tại Nhà hát Hòa Bình - TPHCM. 

Phóng sự - sáng tác