“Trấn an” khi thấy bị “lấn cấn”

“Hạn chế phương tiện giao thông cá nhân và thu phí ô tô đi vào trung tâm thành phố giờ cao điểm” dù mới chỉ là đề án, nhưng suốt 6 tháng qua vẫn đang như “quả bom” lơ lửng treo trước mũi các chủ phương tiện và nhà sản xuất.

Nhìn từ phương diện quản lý nhà nước, do cơ sở hạ tầng và phương tiện giao thông công cộng của ta quá thiếu và yếu nên mật độ phương tiện giao thông cá nhân ngày một gia tăng, gây ách tắc cục bộ ở nhiều nơi. Vì thế, mục tiêu hạn chế phương tiện giao thông cá nhân của đề án này là mục tiêu đúng đắn.

Tuy nhiên, việc thực thi đề án trong hoàn cảnh hiện nay sẽ đặt người dân vào tình thế gần như bị cưỡng ép. Bởi phương tiện giao thông công cộng không đáp ứng được nhu cầu, lại buộc người dân phải đóng phí để có thể sử dụng xe của mình.

Có vẻ như thấy “lấn cấn” điều này, nên Công văn 5299/BGTVT-TC ngày 6-7-2012 của Bộ Giao thông-Vận tải (GT-VT) do Thứ trưởng Lê Mạnh Hùng ký trả lời Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đã khẳng định: “Để hoàn chỉnh đề án này, sẽ cần vài ba năm tham vấn ý kiến phản biện cũng như dư luận xã hội.

Bộ GT-VT thấy rằng, việc tổ chức thu các loại phí này chỉ khả thi khi được sự đồng thuận của người dân”. Như vậy, từ sự “lấn cấn”, Bộ GT-VT “trấn an” VAMA tiếp tục kinh doanh trong tinh thần… chờ đợi!

“Trấn an” khi thấy bị “lấn cấn” ảnh 1

Thu phí ô tô đi vào nội thành giờ cao điểm để giảm ùn tắc giao thông. Ảnh: KIM NGÂN 

Nội dung của đề án này có thể chia thành 2 phần chính: Thực thi và mục đích (thu phí để làm giảm ùn tắc và tai nạn). Phần thực thi hứa hẹn sẽ đạt kết quả “tận thu”, còn mục đích có làm giảm được ùn tắc và tai nạn giao thông hay không thì chưa biết.

Phí là khoản tiền mà tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ. Nếu hiểu đúng nghĩa, rõ ràng tên gọi của đề án đã mang trong nó sự mâu thuẫn. Mấy ai đi đóng phí để nhận về mình sự… bị hạn chế. Danh có chính thì ngôn mới thuận, ngôn có thuận thì hành mới thông. Thiết nghĩ, Bộ GT-VT cần có một tên gọi khác thuyết phục hơn cho đề án này.

Đối tượng của đề án cũng có thể chia thành 2 loại chính: ô tô và xe máy. Với hơn 35 triệu xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành, phí tổng thu mỗi năm sẽ là con số không nhỏ. Nhà nước thu phí, dân phải đóng, mà đã đóng đương nhiên sẽ sử dụng tiếp.

Chẳng ai đóng phí để rồi chuyển qua đi xe buýt hay bán xe. Mà có bán thì chiếc xe ấy vẫn lưu hành với chủ mới. Vậy mục tiêu của đề án này đối với xe gắn máy là thu phí chứ chẳng thể hạn chế được bao nhiêu. Đối với ô tô, ai cũng thừa nhận đây là loại hình phương tiện gây ách tắc giao thông nhiều nhất, chiếm diện tích mặt đường nhiều nhất.

Người dân có mức sống cao ở các đô thị, nhất là Hà Nội và TPHCM, đang ngày một gia tăng xu hướng chuyển từ sử dụng xe máy sang ô tô. Vì thế, chính sách đúng đắn để làm giảm ùn tắc nằm ở chỗ phải làm chậm xu hướng chuyển đổi đó trong khi giao thông công cộng chưa phát triển.

Với mức phí thu 20-50 triệu đồng/xe, lũy tiến 5% mỗi năm, đúng là có làm hạn chế phần nào sự gia tăng số lượng của ô tô song tác động ngăn chặn sẽ không đạt hiệu quả cao. Người có đủ tiền vẫn mua ô tô, vì khi giao thông công cộng chưa đạt chuẩn và chưa thật sự an toàn, họ vẫn chọn ô tô làm phương tiện.

Ở đây cũng cần nói đến một bất cập của đề án: Có chắc chắn một khi giảm số lượng xe cá nhân sẽ làm giảm tai nạn giao thông? Lập luận này rõ ràng đã quy chụp và đánh đồng việc có nhiều xe sẽ có nhiều tai nạn. Nói như thế, nhiều nước phải có số vụ tai nạn giao thông gấp hàng chục lần Việt Nam vì lượng xe lưu hành hơn hàng chục lần so với ta? Nhưng sao các nước này lại có số vụ tai nạn giao thông ít hơn ta cả trăm lần?

Nói tóm lại, Bộ GT-VT phải làm tốt mạng lưới giao thông công cộng trước rồi mới có thể nói đến chuyện giảm số lượng xe cá nhân nhằm giảm sự ùn tắc.

Hồ Quốc Nhạc (TPHCM)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

Đầu tư vô bổ, lãng phí nguồn lực

(ĐTTCO) - Vừa qua, UBND TP Hà Nội đã thông tin về việc sẽ xây dựng dự án Nhà hát Hoa Sen sức chứa 2.000 chỗ ngồi bên trong, khu vực xung quanh nhà hát có thể chứa khoảng 25.000 người vào vui chơi hàng ngày. 

Góc nhìn

Khúc biến tấu nhân ái

(ĐTTCO) - Đêm 5-8, live show “Sài Gòn Bolero & Hưng” của ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng đã diễn ra khá tưng bừng tại Nhà hát Hòa Bình - TPHCM. 

Phóng sự - sáng tác