Vào mùa lễ hội (B2): Lo ngại hành chính hóa lễ hội

(ĐTTCO) - Trong 3 ngày đầu tiên ngay sau dịp nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tuất, Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch (VH-TT-DL) đã liên tiếp ban hành nhiều văn bản yêu cầu các địa phương trên toàn quốc siết chặt công tác quản lý và tổ chức lễ hội đầu xuân.
 Điều này thể hiện sự sâu sát của cơ quan quản lý, song cũng dấy lên những nghi ngại về việc can thiệp quá sâu của ngành quản lý với các lễ hội truyền thống.
 
 Nhiều văn bản chỉ đạo
Ngay những ngày đầu tiên của năm mới, Cục Văn hóa cơ sở, Bộ VH-TT-DL đã có hàng loạt văn bản liên quan đến lễ hội. Cụ thể, trong ngày 20 và 21-2 (mùng 5, 6 tháng Giêng Tết Mậu Tuất) đơn vị quản lý này đã có 2 văn bản cùng khẳng định quan điểm xóa bỏ hiện tượng thương mại hóa trong các lễ hội chọi trâu, yêu cầu siết chặt công tác quản lý, tổ chức đối với các lễ hội chọi trâu xã Phù Ninh (huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ) và xã Hải Lựu (huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc)… Trong văn bản cũng nói rõ việc chỉ được tổ chức quy mô lễ hội theo đúng đề án đã phê duyệt và tuyệt đối không được bán vé cho khách tham dự.
Tiếp đó, cũng trong ngày 21-2, Cục Văn hóa cơ sở lại có thêm văn bản gửi Sở VH-TT-DL, Sở VH-TT các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nói rõ: Ở một số lễ hội, di tích vẫn còn xảy ra hiện tượng đổi tiền lẻ, rải tiền lẻ, đặt tiền lễ không đúng nơi quy định, đốt nhiều đồ mã, vàng mã, hương, nến gây tốn kém, lãng phí, ô nhiễm môi trường, nguy cơ cháy nổ mất an toàn trong di tích và lễ hội…
Cục Văn hóa cơ sở yêu cầu các đơn vị đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức ứng xử văn minh của người tham gia lễ hội: Trang phục lịch sự, phù hợp với thuần phong mỹ tục; không nói tục, chửi thề xúc phạm tâm linh, ảnh hưởng xấu tới không khí trang nghiêm của di tích và lễ hội; tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra, kịp thời xử lý vi phạm trong quản lý và tổ chức lễ hội; không để xảy ra các hành vi phản cảm, kích động bạo lực, vi phạm các quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội. 
Sau đó trong ngày 27- 2, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Nguyễn Ngọc Thiện ký ban hành Công văn 669/BVHTTDL-VHCS về việc triển khai thực hiện công điện của Thủ tướng Chính phủ về việc đôn đốc thực hiện nhiệm vụ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tuất, trong đó nhấn mạnh việc không lợi dụng tổ chức lễ hội nhằm mục đích trục lợi cá nhân, phục vụ lợi ích nhóm; rà soát, chấn chỉnh việc khai ấn, phát ấn không đúng nguồn gốc lịch sử, hồ sơ của di tích và lễ hội.
Cùng ngày Cục Văn hóa cơ sở lại ra văn bản riêng đối với lễ hội khai ấn Đền Trần - Nam Định, nhắc nhở ban tổ chức bố trí các điểm phát ấn thuận lợi cho người dân, du khách; có phương án khắc phục hiện tượng phản cảm “đưa tiền lấy ấn”; đảm bảo không để hiện tượng đại biểu tham gia dự lễ ném tiền vào kiệu ấn; không để xảy ra hiện tượng cướp lộc trên ban thờ; có biện pháp khắc phục hiện tượng chen lấn, xô đẩy gây mất an ninh trật tự.
Vào mùa lễ hội (B2): Lo ngại hành chính hóa lễ hội ảnh 1 Hội chém lợn làng Ném Thượng - Bắc Ninh không còn cảnh phản cảm. 


Có nên can thiệp quá sâu?
Không phủ nhận nhờ có sự sát sao của cơ quản quản lý, sự vào cuộc của các địa phương tình hình lễ hội năm nay đã có nhiều cải thiện theo hướng tích cực. Như lễ hội Gióng đền Sóc (Hà Nội) là lời giải thành công cho bài toán xóa bỏ hình ảnh phản cảm, bạo lực. Lễ khai hội Chùa Hương cũng không còn cảnh phát lộc gây chen lấn xô đẩy nơi cửa Phật. Hội chém lợn làng Ném Thượng - Bắc Ninh sau lễ rước ông lợn các nghi thức hiến tế cũng được thực hiện kín đáo trong khu vực được quây kín, không còn cảnh phản cảm đầu rơi, máu chảy. 
Theo nhận định sơ bộ về tình hình lễ hội đầu xuân Mậu Tuất 2018, người phát ngôn của Bộ VH-TT-DL ông Nguyễn Thái Bình cho rằng, lễ hội năm nay diễn ra tại các địa phương đã phù hợp với truyền thống văn hóa, từ lễ hội có quy mô lớn đến các lễ hội quy mô nhỏ trong phạm vi làng, xã, phần lễ được tổ chức trang trọng, linh thiêng và thành kính.
Phần hội phong phú, hấp dẫn, bảo tồn có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc theo hướng lành mạnh, tiến bộ, tiết kiệm, chú trọng các hoạt động văn hóa dân gian, dân ca, dân vũ của dân tộc để quảng bá, giới thiệu những giá trị văn hóa các dân tộc, vùng miền.
Gắn kết các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống với quảng bá du lịch, giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam. Đồng tình với nhận xét này, bà Ninh Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Văn hóa cơ sở cũng khẳng định: “Thay đổi đáng kể ở lễ hội đền Sóc năm nay là một nỗ lực rất cần được ghi nhận của chính quyền địa phương và ban tổ chức lễ hội, ban quản lý di tích.
Cam kết trước lãnh đạo Bộ VH-TT-DL cũng như lãnh đạo TP Hà Nội đã được thực hiện nghiêm túc và quan trọng hơn, hình ảnh bình yên đã khiến lễ hội đền Sóc không còn là điểm nóng tiêu cực như mọi năm. Việc bãi bỏ một tập tục vốn có từ lâu đời có thể được xem như một kinh nghiệm dành cho công tác tổ chức đối với các lễ hội có hình thức cướp lộc tương tự”.
Mạnh mẽ hơn, nhiều người còn kỳ vọng khi Nghị định Quản lý lễ hội được ban hành hoạt động của các lễ hội sẽ ngày càng đi vào nề nếp hơn. Tuy nhiên, dưới góc nhìn thận trọng của người nghiên cứu văn hóa, GS.TS Nguyễn Chí Bền, Ủy viên Hội đồng di sản văn hóa quốc gia, cho rằng nên thận trọng trong việc thay đổi những nghi thức văn hóa mang tầm nhân loại, bởi mỗi trò diễn là sản phẩm của rất nhiều thế hệ đã được thừa nhận. 
Về vấn đề quản lý lễ hội, nhà nghiên cứu văn hóa GS.TS Lê Hồng Lý, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa, cũng bày tỏ với lễ hội truyền thống, trừ các lễ hội lớn như lễ hội đền Hùng, Kiếp Bạc... Nhà nước nên để cho cộng đồng tự quản. Lâu nay, ứng xử của những người làm quản lý với cộng đồng - chủ thể lễ hội - vẫn tạo cảm giác áp đặt, còn cách làm, cách tuyên truyền về lễ hội truyền thống đang bộc lộ nhiều vấn đề.
TS. Nguyễn Thị Hường, Phó trưởng Khoa Quản lý nhà nước về xã hội, Học viện Hành chính quốc gia, cũng cho rằng tăng cường quản lý lễ hội là đúng, nhưng cũng phải xác định, quản lý lễ hội phải dựa trên nền tảng của sự tôn trọng, đồng hành để bảo tồn, giữ gìn và phát huy, không phải trên cơ sở kiểm soát và khống chế. Không nên chỉ vì dư luận có ý kiến chưa đồng thuận hoặc vì chưa kiểm soát được mà cấm, thay đổi hay xóa bỏ… Đôi lúc hành động vì áp lực dư luận, hễ có cái gì bị dư luận phản ứng là bỏ, điều chỉnh cũng là đang đối diện với việc dễ đánh mất bản sắc văn hóa, “hòa tan” trong xã hội hiện đại.
Cùng chung lo ngại nhiều ý kiến của các nhà nghiên cứu văn hóa cho rằng không nên can thiệp quá thô bạo vào lễ hội bằng các văn bản hành chính. “Đành rằng định hướng là đúng, trước kia quy mô lễ hội chỉ trong xóm ngoài làng, nay lễ hội mở rộng nếu không có sự can thiệp của cơ quan quản lý sẽ đối mặt với mọi nguy cơ từ ách tắc giao thông, mất trật tự, an toàn vệ sinh thực phẩm…
Nhưng cứ đơn phương ra văn bản thể hiện ý chí của cơ quan quản lý mà không có giải pháp đồng bộ như tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của cộng đồng, tuyên truyền giải thích tới người dân khác gì việc “bẻ” hết gai của hoa hồng, xóa nhòa tính độc đáo, khác biệt, bản sắc văn hóa của từng lễ hội. Và vì thế lễ hội sẽ đối diện với nguy cơ nhạt dần” - một nhà nghiên cứu văn hóa từng tâm tư, chia sẻ.

Mai An

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hồ Tà Đùng - “Vịnh Hạ Long” của Tây nguyên

Hồ Tà Đùng - “Vịnh Hạ Long” của Tây nguyên

(ĐTTCO) - Được phát hiện vào năm 2016, hồ Tà Đùng nhanh chóng trở thành điểm đến yêu thích của không ít du khách bởi cảnh quan độc đáo. Nó được dân du lịch ví von là “vịnh Hạ Long của Tây nguyên”, với hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt hồ rộng lớn...

Công nghệ

Vật dụng công nghệ thông minh

(ĐTTCO) - Công ty Incase vừa cho ra đời dòng sản phẩm vali thông minh tiện lợi phiên  bản  ProConnected 4. Đây là phiên bản được Incase phát triển phục vụ những khách hàng trên hành trình làm việc với máy tính xách tay cần pin dự trữ. 

Thú đam mê

Gosu Blue - Biến thể men xanh quyến rũ

(ĐTTCO) - Trong số báo trước, sau khi đăng bài “Gốm Satsuma - Biểu tượng Nhật Bản thống nhất và hội nhập”, Tòa soạn đã nhận được nhiều ý kiến phản hồi của các chuyên gia, nhà sưu tập đồ cổ. Để cung cấp rõ hơn về sản phẩm gốm Satsuma, ĐTTC đăng bài bổ sung về một kỹ thuật trang trí đặc trưng gốm Satsuma cao cấp khác, hay còn gọi là Gosu Blue.

Sức khỏe

Thói quen xấu gây hại thận

(ĐTTCO) - Thận đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự khỏe mạnh, tạo ra hồng cầu, điều hòa huyết áp, giải độc cơ quan nội tạng, loại bỏ nước thừa và kiểm soát khoáng chất trong máu. Tuy nhiên, những thói quen xấu có thể khiến thận bị tổn hại, gây những biến chứng và bệnh lý nguy hiểm. 

Du lịch

Bình yên phố cổ Hội An

(ĐTTCO) - Có dịp đến Hội An, bạn sẽ cảm nhận rõ hơn sự bình yên, trầm mặc của những ngôi nhà lợp ngói đỏ, những bức tường phủ rêu phong đầy hoài niệm của một khu phố cổ nằm bên dòng sông Thu Bồn. Vẻ đẹp của Hội An vẫn cứ mộc mạc và tinh tế như thế, âm thầm chạm khẽ trái tim người lữ khách phương xa. Được một lần đến với Hội An để sống và trải nghiệm, bạn mới thấy hết được sức quyến rũ khó cưỡng của nơi đây.

Mua sắm

NoXH phải chất lượng, nhiều tiện ích

(ĐTTCO) - Qua thông tin của các báo, người dân được biết nhu cầu nhà ở xã hội (NoXH) trong cả nước giai đoạn 2011-2020 cần khoảng 440.000 căn hộ. Trong đó, TPHCM khoảng 134.000 căn; Hà Nội 110.000 căn; Bình Dương 41.250 căn; Đồng Nai 36.700 căn; Đà Nẵng 11.500 căn… Vậy nhưng đến nay các địa phương mới thực hiện được khoảng 30% kế hoạch đã đề ra.

BÁO XUÂN KỶ HỢI 2019